Pháp muốn EU huy động hơn 60 tỷ euro mỗi năm cho ngân sách 2028–2034

Pháp đang vận động Liên minh châu Âu (EU) xây dựng một gói nguồn thu cho ngân sách dài hạn 2028–2034, với mục tiêu tạo ra hơn 60 tỷ euro mỗi năm. Đây không phải là một kế hoạch thuế riêng của Pháp, mà là nỗ lực thúc đẩy mạnh hơn gói “nguồn lực riêng” do Ủy ban châu Âu đề xuất vào tháng 7/2025 — và có thể bổ sung thêm các dòng thu ở cấp EU. Paris cho rằng cách làm này sẽ giúp chi cho những ưu tiên chung như quốc phòng và năng lực cạnh tranh, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào việc tăng đóng góp trực tiếp từ ngân sách các nước thành viên. 734

Cần phân biệt một điểm quan trọng: các đề xuất này thường được gọi là “thuế cấp EU”, nhưng Ủy ban châu Âu nói EU không có thẩm quyền chung để trực tiếp đánh thuế. Về bản chất, đây là cơ chế chuyển một phần nguồn thu xác định hoặc yêu cầu các nước thành viên đóng góp theo hệ thống “nguồn lực riêng” của EU. 4

Năm nguồn lực riêng mới trong đề xuất của Ủy ban châu Âu

Gói tháng 7/2025 gồm năm thành phần:

1. Doanh thu từ ETS1: Chuyển 30% doanh thu từ giai đoạn đầu của Hệ thống mua bán phát thải EU (ETS1) vào ngân sách EU. ETS là thị trường hạn ngạch phát thải carbon của EU. Khoản này ước mang lại trung bình 9,6 tỷ euro mỗi năm. 4
2. Doanh thu từ CBAM: Chuyển 75% khoản thu từ Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) vào ngân sách EU. CBAM áp dụng khoản phí liên quan đến carbon đối với một số hàng nhập khẩu. Ước thu 1,4 tỷ euro mỗi năm. 4
3. Rác thải điện tử không được thu gom: Khoản đóng góp từ mỗi nước thành viên ở mức 2 euro/kg thiết bị điện và điện tử không được thu gom để tái chế. Ước thu khoảng 15 tỷ euro mỗi năm. 36
4. Nguồn lực từ thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá (TEDOR): Khoản đóng góp tương đương 15% số thu từ mức thuế tiêu thụ đặc biệt tối thiểu đã được hài hòa đối với thuốc lá chế biến và các sản phẩm liên quan. 16
5. Nguồn lực doanh nghiệp châu Âu (CORE): Khoản đóng góp lũy tiến từ các công ty lớn có doanh thu thuần hằng năm từ 100 triệu euro trở lên. 316

Năm nguồn lực mới này được ước tính mang về 43,9 tỷ euro mỗi năm theo giá năm 2025, tương đương 49,4 tỷ euro theo giá hiện hành. Nếu tính cả các điều chỉnh đối với nguồn lực hiện có, toàn bộ gói của Ủy ban châu Âu có thể tạo thêm 58,2 tỷ euro mỗi năm theo giá năm 2025, hay 65,6 tỷ euro theo giá hiện hành. Chính con số sau giải thích vì sao mục tiêu “hơn 60 tỷ euro” của Pháp phù hợp với gói thu rộng hơn của Ủy ban. 17

Biện pháp nào đang có nhiều cơ hội được chấp nhận hơn?

Các khoản thu gắn với carbon và rác thải điện tử hiện có vẻ khả thi nhất về mặt chính trị. Việc chuyển một phần doanh thu ETS1 dựa trên thị trường carbon đã vận hành; CBAM được xem là cách thu tiền từ hàng nhập khẩu có cường độ phát thải cao; còn khoản thu liên quan đến rác thải điện tử phù hợp với định hướng kinh tế tuần hoàn của EU. Theo các thông tin về đàm phán, CBAM và rác thải điện tử là hai ứng viên hàng đầu để đạt đồng thuận. 267

Những đề xuất còn lại gặp lực cản lớn hơn:

• CORE gây tranh cãi vì các chính phủ lo ngại tác động đến doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đặt trụ sở tại nước mình. Dù vậy, Pháp vẫn ủng hộ biện pháp này. 8
• TEDOR khó thông qua vì thuế thuốc lá là nguồn thu quan trọng của các ngân sách quốc gia. 6

Các con số nêu trên chỉ là ước tính, không phải khoản thu được bảo đảm. Kết quả thực tế sẽ phụ thuộc vào giá carbon, khối lượng nhập khẩu, số liệu thu gom rác thải và thiết kế cuối cùng mà các chính phủ thống nhất. 1722

Vì sao Pháp là nước vận động quyết liệt nhất?

Lập trường của Pháp gắn chặt với tình hình tài khóa bị bó hẹp. Ủy ban châu Âu dự báo thâm hụt ngân sách nhà nước của Pháp ở mức 5,1% GDP trong cả năm 2025 và 2026, trong khi chi trả lãi vay tiếp tục tăng. 2831

Với Paris, một nền tảng nguồn thu lớn hơn ở cấp EU có thể tài trợ cho các mục tiêu chung mà không chỉ dựa vào việc tăng đóng góp từ từng quốc gia. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với một chính phủ ít dư địa để tăng vay nợ hoặc tăng thuế trong nước. Pháp cũng phản đối việc thu hẹp quy mô tổng thể của ngân sách EU tiếp theo. 34

Những khoản thu bổ sung mà Paris muốn xem xét

Chương trình chính trị rộng hơn của Pháp không dừng ở năm đề xuất nói trên. Paris chủ trương nghiên cứu nguồn thu cấp EU từ các tập đoàn công nghệ lớn, bao gồm những nền tảng có liên hệ với Mỹ, và từ các chủ thể gây ô nhiễm ở nước ngoài, thay vì chỉ tăng đóng góp quốc gia. 34

Các phương án riêng đang được Nghị viện châu Âu thảo luận và Ủy ban châu Âu xem xét gồm khoản thu liên quan đến:

• các nền tảng số lớn hoặc dịch vụ số;
• tài sản mã hóa hoặc hoạt động liên quan đến tiền mã hóa;
• cờ bạc và cá cược trực tuyến; và
• khả năng mở rộng các công cụ điều chỉnh carbon tại biên giới. 273038

Các ý tưởng này không nên bị nhầm lẫn với năm biện pháp đã có trong gói tháng 7/2025. Chúng vẫn là những lựa chọn bổ sung đang được thảo luận, chưa phải nguồn thu EU đã được thống nhất. 327

Mốc quyết định tiếp theo

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đặt mục tiêu đạt thỏa thuận chính trị về rổ nguồn thu vào tháng 10/2026, sau đó hoàn tất thỏa thuận về toàn bộ Khung tài chính đa niên (MFF) 2028–2034 trước cuối năm 2026. 6

Đây là các mốc mục tiêu, chưa phải hạn chót có hiệu lực pháp lý. Quyết định về nguồn lực riêng của EU đòi hỏi sự nhất trí của tất cả các nước thành viên và phải được phê chuẩn theo yêu cầu hiến pháp của từng nước. Vì vậy, các nội dung gây chia rẽ nhất — đặc biệt là khoản thu từ doanh nghiệp và thuốc lá — có thể quyết định liệu tiến độ này có được giữ vững hay không. 617

Điều cần lưu ý

Pháp không đề xuất một sắc thuế duy nhất trị giá 60 tỷ euro. Nước này đang tìm cách tạo đồng thuận cho một danh mục nguồn thu của EU: năm đề xuất của Ủy ban trị giá khoảng 44 tỷ euro mỗi năm, cộng với các điều chỉnh đối với cơ chế thu hiện hành để đưa tổng quy mô gói lên trên 60 tỷ euro theo giá hiện hành. Đồng thuận ban đầu có vẻ mạnh nhất đối với CBAM, doanh thu từ ETS và rác thải điện tử; còn các ý tưởng về doanh nghiệp, thuốc lá, công nghệ số, tiền mã hóa và cờ bạc nhiều khả năng sẽ phải trải qua đàm phán khó khăn hơn. 617