Đồng rupiah, peso và rupee lao dốc: Điều gì đang gây áp lực lên kinh tế châu Á?

Một trong những nguyên nhân chính là làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ tại Mỹ và các nền kinh tế phát triển tăng mạnh, nhà đầu tư quốc tế thường rút tiền khỏi thị trường mới nổi để chuyển sang các tài sản an toàn hơn và có lợi suất cao hơn bằng USD .

Điều này khiến đồng USD mạnh lên, trong khi các đồng tiền của thị trường mới nổi suy yếu. Gần đây, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài đã vượt mốc 5%, mức cao nhất kể từ năm 2023, phản ánh lo ngại lạm phát đang quay trở lại trong nền kinh tế toàn cầu .

Song song đó, căng thẳng địa chính trị và rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng đã đẩy giá dầu tăng mạnh. Một phần nguyên nhân được cho là liên quan đến các rủi ro đối với tuyến vận chuyển dầu quan trọng ở Trung Đông như eo biển Hormuz .

Đối với nhiều nền kinh tế châu Á, giá dầu tăng tạo ra "cú sốc kép":

• Chi phí nhập khẩu năng lượng tăng mạnh
• Áp lực lạm phát gia tăng
• Cán cân thương mại xấu đi

Các quốc gia như Indonesia, Ấn Độ và Philippines đặc biệt dễ bị tổn thương vì phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu. Điều này làm thâm hụt tài khoản vãng lai lớn hơn và gây áp lực lên tỷ giá .

Indonesia: Rupiah xuống đáy và sức ép chính sách

Đồng rupiah của Indonesia đã rơi xuống mức thấp kỷ lục so với USD trong bối cảnh dòng vốn rút ra và chi phí năng lượng tăng cao . Diễn biến này tạo áp lực lớn lên Ngân hàng Trung ương Indonesia (Bank Indonesia) trong việc ổn định thị trường tài chính.

Giới chức đã triển khai nhiều biện pháp can thiệp, bao gồm:

• Can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối
• Giao dịch trên thị trường tiền tệ trong nước và ngoài khơi
• Mua trái phiếu chính phủ trên thị trường thứ cấp để hỗ trợ thanh khoản

Bank Indonesia cũng đã mua trái phiếu dài hạn và bán giấy tờ ngắn hạn nhằm thu hút dòng vốn quay trở lại và hỗ trợ đồng nội tệ .

Nếu rupiah tiếp tục suy yếu, áp lực tăng lãi suất có thể gia tăng nhằm bảo vệ tỷ giá và hạn chế lạm phát nhập khẩu. Tuy nhiên, việc thắt chặt chính sách tiền tệ cũng có nguy cơ làm chậm tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh chi phí năng lượng đã tăng cao.

Philippines: Peso yếu và chi phí vay tăng

Đồng peso của Philippines cũng chịu áp lực khi nhà đầu tư toàn cầu chuyển sang nắm giữ tài sản bằng USD thay vì các đồng tiền của thị trường mới nổi .

Giống như Indonesia, Philippines chịu tác động mạnh từ giá dầu cao, khiến rủi ro lạm phát tăng và mất cân đối bên ngoài trở nên nghiêm trọng hơn.

Sự suy yếu của đồng tiền thường đi kèm với chi phí vay mượn tăng. Khi lợi suất toàn cầu tăng, trái phiếu của các thị trường mới nổi phải trả lãi cao hơn để thu hút nhà đầu tư. Điều này khiến chi phí tài chính của chính phủ và doanh nghiệp tăng lên .

Do đó, ngân hàng trung ương phải cân bằng nhiều mục tiêu cùng lúc: ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và tránh thắt chặt chính sách quá mức làm suy yếu tăng trưởng kinh tế.

Ấn Độ: Rupee chịu áp lực từ dầu và dòng vốn

Đồng rupee của Ấn Độ cũng đang chịu áp lực giảm giá tương tự, khi đợt bán tháo trên thị trường mới nổi lan rộng .

Ấn Độ phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu, vì vậy khi giá năng lượng tăng:

• Hóa đơn nhập khẩu của quốc gia tăng lên
• Thâm hụt thương mại mở rộng
• Nhu cầu ngoại tệ tăng mạnh

Những yếu tố này có thể khiến rupee tiếp tục suy yếu nếu không có dòng vốn đầu tư mạnh chảy vào hoặc các biện pháp chính sách đủ mạnh để hỗ trợ đồng tiền. Đồng thời, lợi suất cao hơn ở các nền kinh tế phát triển khiến các nước như Ấn Độ khó thu hút vốn quốc tế nếu không đưa ra mức lợi suất cạnh tranh hơn .

Chuỗi phản ứng từ thị trường trái phiếu toàn cầu

Biến động tiền tệ hiện nay là một phần của chuỗi phản ứng tài chính toàn cầu:

1. Xung đột địa chính trị và gián đoạn năng lượng làm dấy lên lo ngại lạm phát.
2. Nhà đầu tư trái phiếu yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát.
3. Lợi suất tại các nền kinh tế phát triển tăng mạnh, đồng USD mạnh lên.
4. Dòng vốn rời khỏi các thị trường mới nổi để quay về tài sản bằng USD.
5. Đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi suy yếu và chi phí vay tăng.

Chuỗi tác động này đang gây áp lực đồng thời lên nhiều nền kinh tế châu Á. Các nhà hoạch định chính sách hiện phải đi trên "lằn ranh hẹp": bảo vệ tỷ giá và ổn định tài chính, nhưng không thắt chặt chính sách đến mức làm chậm tăng trưởng kinh tế.

Diễn biến hiện tại cho thấy những cú sốc toàn cầu — đặc biệt từ thị trường năng lượng và trái phiếu — có thể lan truyền nhanh chóng qua hệ thống tài chính và buộc các nền kinh tế mới nổi phải điều chỉnh chính sách trong thời gian rất ngắn.