Đà tăng của cổ phiếu thị trường mới nổi năm 2026 thực sự đến từ đâu?

Thậm chí, nhiều phân tích chỉ ra rằng chỉ ba công ty – TSMC, Samsung Electronics và SK Hynix – đã đóng vai trò quá lớn trong việc đưa cổ phiếu EM lên các mức kỷ lục mới.

Điều này khiến bức tranh thị trường trở nên “hẹp”: chỉ số tăng mạnh nhưng nhiều lĩnh vực khác trong các nền kinh tế mới nổi lại không tăng tương ứng.

Vì sao các hãng chip này có sức ảnh hưởng lớn

AI đang trở thành trung tâm của chu kỳ đầu tư công nghệ toàn cầu. Việc xây dựng các hệ thống AI quy mô lớn đòi hỏi lượng khổng lồ chip xử lý tiên tiến và bộ nhớ băng thông cao – những lĩnh vực mà các nhà sản xuất châu Á gần như thống trị.

TSMC dẫn đầu trong việc sản xuất chip tiên tiến cho nhiều công ty công nghệ toàn cầu. Samsung và SK Hynix lại là những nhà sản xuất bộ nhớ quan trọng, đặc biệt trong mảng bộ nhớ hiệu năng cao cần thiết cho AI.

Khi nhu cầu hạ tầng AI tăng, các công ty này trở thành những “người hưởng lợi trực tiếp” của chu kỳ đầu tư mới. Dữ liệu doanh thu bán dẫn tích cực đầu năm 2026 càng củng cố câu chuyện rằng chi tiêu cho AI vẫn rất mạnh bất chấp căng thẳng địa chính trị hay chi phí năng lượng tăng.

Giá dầu và địa chính trị tạo ra sự phân hóa trong EM

Song song với đà tăng của cổ phiếu công nghệ, môi trường vĩ mô lại trở nên khó khăn hơn cho nhiều nền kinh tế mới nổi.

Xung đột liên quan đến Iran và các gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới – đã đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng.

Giá dầu cao tác động không đồng đều:

• Các nước xuất khẩu dầu có thể hưởng lợi từ nguồn thu ngân sách cao hơn và cán cân thương mại cải thiện.
• Các nước nhập khẩu năng lượng phải đối mặt với chi phí nhập khẩu tăng, áp lực lên tỷ giá và lạm phát.

Sự khác biệt này đã thể hiện rõ trên thị trường. Ví dụ, cổ phiếu tại một số thị trường châu Á có tỷ trọng bán dẫn lớn tăng mạnh, trong khi thị trường Ấn Độ suy yếu do lo ngại giá dầu và xung đột Trung Đông.

Lạm phát và áp lực từ thị trường trái phiếu toàn cầu

Giá năng lượng tăng thường nhanh chóng lan sang lạm phát. Chi phí nhiên liệu cao làm tăng giá vận chuyển, điện và thực phẩm trong nhiều nền kinh tế mới nổi.

Trong nhiều trường hợp, lạm phát đã vượt mục tiêu của ngân hàng trung ương. Điều này khiến các nhà hoạch định chính sách khó nới lỏng tiền tệ, thậm chí có thể phải duy trì lãi suất cao lâu hơn.

Cùng lúc đó, lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng cũng gây thêm áp lực. Khi lãi suất tại các nền kinh tế lớn tăng, dòng vốn có xu hướng rút khỏi các thị trường rủi ro hơn.

Những cú sốc giá dầu gần đây đã khiến chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ ở một số nước đang phát triển tăng lên đáng kể, cho thấy điều kiện tài chính toàn cầu có thể thắt chặt rất nhanh.

Thị trường chứng khoán mạnh hơn nền kinh tế thực

Dù cổ phiếu tăng mạnh, triển vọng kinh tế của nhiều thị trường mới nổi vẫn khá trái chiều.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 của các nền kinh tế mới nổi xuống khoảng 3,9%, chủ yếu do cú sốc giá năng lượng và bất ổn địa chính trị.

Điều này cho thấy một sự lệch pha: thị trường chứng khoán – được kéo lên bởi cơn sốt AI – đang hoạt động tốt hơn nhiều so với bức tranh kinh tế vĩ mô tổng thể.

Những rủi ro lớn cho nửa cuối năm 2026

Một số yếu tố có thể quyết định liệu đà tăng này có bền vững hay không.

Rủi ro tập trung. Chỉ số EM phụ thuộc quá nhiều vào vài cổ phiếu bán dẫn. Nếu nhu cầu chip AI giảm hoặc lợi nhuận không đạt kỳ vọng, toàn bộ chỉ số có thể chịu áp lực.

Rủi ro năng lượng và địa chính trị. Bất kỳ leo thang nào ở Trung Đông hoặc gián đoạn tại eo biển Hormuz đều có thể đẩy giá dầu cao hơn.

Rủi ro chính sách tiền tệ. Lạm phát cao hơn có thể buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao lâu hơn.

Rủi ro tỷ giá và dòng vốn. Lợi suất toàn cầu tăng thường kéo theo đồng USD mạnh hơn, khiến chi phí vay nợ của các nền kinh tế mới nổi tăng lên.

Kết luận

Đợt tăng của cổ phiếu thị trường mới nổi năm 2026 không đơn thuần phản ánh sự cải thiện đồng đều của các nền kinh tế đang phát triển. Thực tế, nó phần lớn phản ánh chu kỳ đầu tư toàn cầu vào AI và vai trò trung tâm của các hãng bán dẫn châu Á.

Hiện tại, nhu cầu chip AI vẫn đủ mạnh để giúp thị trường bỏ qua nhiều rủi ro vĩ mô như giá dầu cao hay căng thẳng địa chính trị. Nhưng về dài hạn, độ bền của đà tăng này sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố: liệu lợi nhuận ngành bán dẫn có tiếp tục tăng mạnh hay không, và liệu lạm phát, giá năng lượng cùng lãi suất toàn cầu có được kiểm soát hay không.