Vì sao giá nickel tăng mạnh: Indonesia siết nguồn cung, Weda Bay bảo trì và tồn kho giảm

Weda Bay tập trung nhiều lò luyện sản xuất nickel pig iron, nguyên liệu quan trọng cho ngành thép không gỉ. Khi một phần công suất phải tạm dừng, thị trường ngay lập tức điều chỉnh kỳ vọng nguồn cung. Sau thông tin này, giá nickel trên Sàn Kim loại London (LME) đã tăng tới 2,6% lên khoảng 19.050 USD mỗi tấn trong phiên giao dịch đầu ngày.

Phản ứng này cho thấy chuỗi cung ứng nickel toàn cầu hiện phụ thuộc lớn vào Indonesia: chỉ một trung tâm công nghiệp lớn gặp gián đoạn cũng đủ tác động đến giá quốc tế.

Indonesia siết hạn ngạch quặng nickel

Nếu bảo trì là yếu tố ngắn hạn, thì chính sách của Indonesia mới là lực đẩy mang tính cấu trúc.

Chính phủ Indonesia đang tăng cường kiểm soát giấy phép khai thác và hạn ngạch quặng nickel nhằm quản lý nguồn cung và ổn định giá. Theo kế hoạch, hạn ngạch sản xuất quặng năm 2026 có thể giảm xuống khoảng 250–260 triệu tấn ướt, so với 379 triệu tấn năm 2025.

Điều này có tác động lớn vì Indonesia hiện chiếm khoảng 60% sản lượng nickel toàn cầu.

Khi nguồn quặng bị hạn chế, toàn bộ chuỗi giá trị bị ảnh hưởng — từ khai thác, luyện kim cho đến sản xuất thép không gỉ — đặc biệt khi nhiều nhà máy luyện kim trong nước cần nguồn quặng ổn định để vận hành hết công suất.

Rủi ro chính sách: khả năng kiểm soát xuất khẩu

Một yếu tố khác mà thị trường đang tính đến là rủi ro chính sách.

Indonesia gần đây cho thấy xu hướng kiểm soát chặt hơn việc xuất khẩu các mặt hàng tài nguyên và thúc đẩy chế biến sâu trong nước.

Chiến lược này nhằm chuyển từ việc tối đa hóa sản lượng thô sang tối đa hóa giá trị gia tăng trong nước, thông qua sản xuất kim loại tinh luyện và vật liệu pin. Vì vậy, chỉ cần tín hiệu về việc hạn chế xuất khẩu hoặc kiểm soát sản lượng cũng đủ khiến giá thị trường tăng, ngay cả khi chính sách chưa chính thức áp dụng.

Điều này cho thấy giá nickel ngày càng bị ảnh hưởng bởi quyết định chính sách tại Jakarta, chứ không chỉ bởi cung – cầu toàn cầu thuần túy.

Tác động đến ngành thép không gỉ

Nickel pig iron là nguyên liệu chủ chốt trong sản xuất thép không gỉ, đặc biệt tại Trung Quốc và Indonesia.

Khi nguồn NPI bị thắt chặt — do bảo trì, hạn ngạch quặng hoặc cắt giảm sản lượng — các nhà máy thép phải đối mặt với chi phí nguyên liệu cao hơn.

Kết quả có thể gồm:

• biên lợi nhuận của nhà máy thép giảm
• sản lượng bị cắt giảm nếu chi phí tăng quá nhanh
• giá thép không gỉ tăng và được chuyển sang người mua công nghiệp

Mức độ tác động còn phụ thuộc vào nhu cầu cuối cùng từ các ngành như xây dựng, thiết bị gia dụng và sản xuất công nghiệp.

Tồn kho giảm và chi phí chế biến tăng

Một yếu tố khác hỗ trợ giá nickel là xu hướng giảm của tồn kho trên các sàn giao dịch. Khi lượng kim loại trong kho LME giảm, thị trường trở nên nhạy cảm hơn với bất kỳ gián đoạn nguồn cung nào.

Ngoài ra, chi phí chế biến nickel cũng đang tăng trong một số khâu của chuỗi cung ứng — bao gồm chi phí nguyên liệu đầu vào dùng trong quá trình tinh luyện và sản xuất nickel cấp pin.

Tuy vậy, tín hiệu tồn kho vẫn còn lẫn lộn. Một báo cáo thị trường vào tháng 5 cho thấy tồn kho nickel trên LME vẫn khoảng 276.774 tấn — mức chưa cho thấy tình trạng thiếu hụt vật chất thực sự.

Bức tranh lớn: thắt chặt ngắn hạn nhưng dư cung trung hạn

Bất chấp đợt tăng giá gần đây, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng thị trường nickel có thể tiếp tục dư cung trong trung hạn.

Nguyên nhân là các dự án luyện kim lớn tại Indonesia — đặc biệt các nhà máy NPI và công nghệ HPAL (High‑Pressure Acid Leach) — đang mở rộng nhanh chóng, làm tăng mạnh công suất tinh luyện toàn cầu.

Do đó triển vọng thị trường đang chia thành hai giai đoạn:

• Ngắn hạn: giá được hỗ trợ bởi gián đoạn nguồn cung, rủi ro chính sách, tồn kho giảm và chi phí chế biến tăng.
• Trung hạn: nguồn cung từ Indonesia tiếp tục tăng có thể khiến thị trường vẫn dư cung đến năm 2026.

Nói cách khác, đợt tăng giá gần đây phản ánh việc thị trường đánh giá lại rủi ro nguồn cung hơn là dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng thiếu nickel toàn cầu.

Những yếu tố cần theo dõi tiếp theo

Trong thời gian tới, xu hướng giá nickel sẽ phụ thuộc vào một số yếu tố quan trọng:

• thời gian bảo trì tại Weda Bay và mức công suất bị ảnh hưởng
• khả năng Indonesia tiếp tục siết hạn ngạch quặng hoặc áp dụng hạn chế xuất khẩu
• nhu cầu thép không gỉ tại Trung Quốc và Đông Nam Á
• biến động tồn kho nickel trên LME và chi phí chế biến toàn cầu

Nếu các gián đoạn chỉ mang tính tạm thời, giá có thể ổn định khi sản xuất quay trở lại. Nhưng nếu Indonesia tiếp tục kiểm soát chặt nguồn cung và xuất khẩu, thị trường nickel toàn cầu có thể bước vào giai đoạn mà chính sách nhà nước trở thành yếu tố quyết định xu hướng giá.