Robot hình người Trung Quốc: Nguồn cung tăng vọt, nhưng khách hàng ở đâu?

Ngành công nghiệp robot hình người của Trung Quốc đang tiến nhanh hơn hầu hết các dự đoán, nhưng không hẳn theo hướng lành mạnh. Năm 2025, các công ty Trung Quốc xuất xưởng khoảng 80% đến 90% tổng số robot hình người trên toàn thế giới, một sự thống trị dựa trên những mục tiêu cứng rắn của chính phủ, dòng vốn đầu tư khổng lồ và hệ sinh thái sản xuất có thể giảm chi phí nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác . Tuy nhiên, ngay cả khi giá lao dốc kỷ lục – robot của Unitree giảm trung bình 72% trong hai năm, từ khoảng 85.000 USD năm 2023 xuống chỉ còn 25.000 USD vào năm 2025 – ngành công nghiệp này đang đối mặt với một câu hỏi hóc búa hơn nhiều: Ai thực sự muốn mua chúng?

Câu hỏi này đang hiện hữu trong một thử nghiệm khác thường ở Vũ Hán (Wuhan). Công ty khởi nghiệp GigaAI vừa triển khai lô 100 robot hình người SeeLight S1 đầu tiên vào các hộ gia đình thực tế theo chương trình dùng thử miễn phí, trong nỗ lực khám phá xem liệu các gia đình bình thường có sẵn lòng đón nhận một cỗ máy có thể nấu ăn, giặt giũ và gấp quần áo hay không . Cuộc thử nghiệm, dự kiến mở rộng đến nửa đầu năm 2027, là bài kiểm tra thực tế quy mô lớn đầu tiên của Trung Quốc dành cho robot hình người đa năng trong gia đình . Nó phơi bày mâu thuẫn cốt lõi của toàn bộ lĩnh vực: các nhà máy có thể sản xuất hàng trăm nghìn đơn vị, nhưng bằng chứng về nhu cầu tiêu dùng thực sự phần lớn vẫn còn thiếu vắng.

Bài toán quá tải: Hàng trăm công ty, chỉ một lối chơi

Trung Quốc hiện là mái nhà của khoảng một nửa số công ty robot hình người trên toàn cầu, ước tính khoảng 200 doanh nghiệp . Mức độ phát triển tràn lan đến nỗi Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC), cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu Trung Quốc, đã phải đưa ra cảnh báo công khai hiếm hoi vào cuối năm 2025 về nguy cơ bong bóng trong lĩnh vực này, chỉ ra hơn 150 công ty đang sản xuất những con robot cực kỳ giống nhau . Các nhà sáng lập và nhà đầu tư công khai dùng thuật ngữ involution (cạnh tranh tự hủy diệt) – khái niệm từng định hình thị trường xe điện Trung Quốc để mô tả thực tại của mình .

Sự liên tưởng này không hề ngẫu nhiên. Thị trường xe điện từng chứng kiến hàng trăm startup ra đời, giá cả sụp đổ và hàng chục công ty phá sản khi sản lượng vượt xa nhu cầu tiêu dùng. Ngành robot hình người, với doanh số hàng năm còn dưới 20.000 đơn vị ở Trung Quốc, đã định giá như một thị trường đại chúng – tín hiệu cho thấy cuộc chiến giá có thể đến sớm hơn trong vòng đời sản phẩm .

Bàn tay nhà nước đẩy cung trước khi có cầu

Một chỉ thị của chính phủ về việc đưa 10.000 robot hình người vào sử dụng trước năm 2026 đã âm thầm thúc đẩy kế hoạch sản xuất mặc kệ lực kéo thương mại thực sự . Ngành này đã hấp thụ khoảng 8,15 tỷ USD tiền tài trợ trong năm 2025, tăng hơn 170% so với năm trước, riêng các công ty robot hình người Trung Quốc đã huy động gần 17 tỷ nhân dân tệ (2,4 tỷ USD) chỉ trong chín tháng đầu năm . Chỉ số Solactive China Humanoid Robotics Index đã tăng vọt gần 60% đến tháng 10 năm 2025 trước khi nhà đầu tư bắt đầu lo ngại .

Đến giữa năm 2026, nút thắt không còn là chuyện chế tạo robot – mà là tìm người bỏ tiền ra mua. Phó chủ tịch của Lingyi iTech, Philip Yang, nói với CNBC rằng họ đặt mục tiêu đạt 500.000 robot mỗi năm vào 2030, và sản xuất ở quy mô đó có thể giảm một nửa mức giá hiện tại (~30.000 USD). Nhà phân tích Sheng Zhong của Morgan Stanley đưa ra lời nhận định tỉnh táo: nút thắt cổ chai bây giờ “không còn là năng lực sản xuất – mà là danh sách khách hàng sẵn lòng chi trả” .

Những con số biết nói: Doanh số, thị phần và giá cả

Doanh số và thị phần (năm 2025)

• Lượng xuất xưởng robot hình người toàn cầu đạt từ 13.000 đến 18.000 đơn vị trong năm 2025, tăng khoảng 508% so với cùng kỳ năm trước .
• Các công ty Trung Quốc chiếm khoảng 80–90% tổng lượng xuất xưởng, bỏ xa các đối thủ Mỹ như Tesla và Figure AI .
• AgiBot (Thượng Hải) xuất xưởng ước tính 5.168 đơn vị, nắm khoảng 38–39% thị phần toàn cầu. Unitree xuất xưởng từ 4.200 đến 5.500 đơn vị (tùy nguồn tin). Hai công ty này được dự báo sẽ kiểm soát gần 80% thị phần Trung Quốc vào năm 2026 .
• Ngược lại, các đối thủ như Tesla và Figure AI mỗi hãng chỉ xuất xưởng khoảng 150 đơn vị trong năm 2025 .

Cuộc đua giảm giá

• Giá trung bình của robot hình người Unitree giảm từ ~85.000 USD (2023) xuống ~25.000 USD (2025), tương đương mức giảm 72% .
• Mẫu G1 hướng đến người tiêu dùng của Unitree có giá khởi điểm 16.000 USD, trong khi mẫu hai tay R1 mới ra mắt chỉ có giá 26.900 nhân dân tệ (3.968 USD) .
• Noetix Robotics giới thiệu robot Bumi với giá chưa tới 10.000 nhân dân tệ (~1.450 USD), một trong những robot tiêu dùng đầu tiên dưới ngưỡng 1.500 USD .
• Giá cho thuê mẫu G1 phổ biến của Unitree giảm xuống còn 4.000–5.000 nhân dân tệ/ngày giữa năm 2025 và sau Tết Nguyên Đán 2026 tiếp tục rơi xuống dưới 1.000 nhân dân tệ/ngày .
• Mặt bằng giá năm 2026 trải rộng từ 5.900 USD cho mẫu bình dân đến hơn 250.000 USD cho các hệ thống cấp doanh nghiệp .

GigaAI và bài thử nghiệm tại gia: Miễn phí để tìm hiểu xem có ai muốn mua không

Thử nghiệm SeeLight S1 của GigaAI tại Vũ Hán là minh chứng rõ ràng nhất cho khoảng cách về nhu cầu. Robot hình người có bánh xe này được thiết kế để làm việc nhà: nấu ăn, giặt giũ, dọn dẹp và gấp quần áo, mặc dù một số tác vụ như gấp quần áo vẫn mất hơn 10 phút . 100 đơn vị đầu tiên đã được triển khai trong khu nhà nhân viên tại Quang Cốc (Optics Valley), Vũ Hán vào quý III/2026, và các đợt thử nghiệm miễn phí cho các hộ gia đình có người già, trẻ em hoặc thú cưng sẽ bắt đầu trong nửa đầu năm 2027 . GigaAI kỳ vọng giá bán lẻ sẽ về mức khoảng 15.000 USD vào giữa năm 2027, và tài khoản WeChat chính thức của họ đã nhận được hơn 2.000 tin nhắn từ những người muốn đăng ký dùng thử .

Đây là một cột mốc đáng chú ý, nhưng cũng phơi bày vấn đề nền tảng. Các công ty đang chi những khoản tiền khổng lồ để sản xuất robot đủ rẻ nhằm đưa vào gia đình – và sau đó lại phải tặng miễn phí để kiểm tra xem liệu có thị trường tiêu dùng khả thi nào tồn tại hay không. Như CNBC nhận định, câu hỏi không còn là “chúng ta có thể xây dựng nó không” nữa mà là “ai sẽ mua nó” . Một số nhà phân tích cho rằng lĩnh vực robot có thể cần ít nhất năm năm nữa để đạt tới “khoảnh khắc xe điện” – nghĩa là thời điểm bùng nổ về mức độ chấp nhận của số đông . Nếu nhận định đó chính xác, cuộc chiến giá hiện tại đang đến quá sớm một cách nguy hiểm.

Hiện tại, ngành công nghiệp robot hình người Trung Quốc là một câu chuyện thành công đáng kinh ngạc về sản xuất, nhưng cũng là một câu hỏi mở về tính khả thi thương mại. Những con robot là thật, giá cả đang giảm, và các nhà máy đang mở rộng quy mô – nhưng cuộc tìm kiếm những khách hàng sẵn sàng chi trả chỉ mới bắt đầu.