Ethereum từ bỏ Poseidon: Đột phá SNARK khai tử cược mã hóa 8 năm

Vào ngày 13 tháng 8 năm 2026, nhà nghiên cứu Justin Drake của Ethereum Foundation thông báo rằng Ethereum Layer 1 sẽ từ bỏ hàm băm Poseidon — tiêu chuẩn băm thân thiện với SNARK kể từ năm 2019 — và chuyển sang SHA-2 hoặc BLAKE2s, kết thúc 8 năm nghiên cứu với chi phí lên đến hàng chục triệu đô la . Sự đảo chiều này không phải là sự rút lui khỏi mật mã học zero-knowledge; nó là tín hiệu cho thấy lĩnh vực này đã thay đổi căn bản. Những đột phá trong thiết kế SNARK trên trường nhị phân (binary fields) đã xóa bỏ lợi thế hiệu năng của Poseidon, cho phép mạng lưới áp dụng các hàm băm đã được kiểm chứng qua nhiều thập kỷ phân tích mật mã trong khi vẫn duy trì tốc độ bên trong các bằng chứng.

Tại sao Poseidon bị từ bỏ

Poseidon được xây dựng có mục đích cho các hệ thống bằng chứng zero-knowledge, được thiết kế để hoạt động hiệu quả bên trong các mạch SNARK nơi các hàm băm truyền thống trước đây quá đắt đỏ . Động lực cốt lõi cho việc từ bỏ nó là các thiết kế SNARK đột phá đã xóa bỏ lợi thế hiệu năng của Poseidon. Như Drake đã tuyên bố: "Các hàm băm truyền thống có sẵn như SHA2 và BLAKE2s giờ đây có thể sánh ngang với Poseidon trong một SNARK. Nhìn lại, chìa khóa không phải là các hàm băm thân thiện với SNARK, mà là các SNARK thân thiện với hàm băm" . Việc chuyển đổi cũng loại bỏ nhu cầu phải chờ đợi nhiều năm để Poseidon vượt qua các phân tích mật mã, đẩy nhanh tiến độ triển khai .

SHA-2 và BLAKE2s củng cố an ninh lượng tử như thế nào

SHA-2 và BLAKE2s thuộc họ chữ ký dựa trên hàm băm (ví dụ: SPHINCS+, XMSS), được NIST và cộng đồng mật mã rộng lớn hơn chấp nhận rộng rãi là an toàn lượng tử. Lộ trình Lean Ethereum bao gồm việc thay thế chữ ký BLS bằng leanXMSS — một lược đồ chữ ký dựa trên hàm băm có trạng thái được xây dựng trên các hàm băm truyền thống — như một giải pháp thay thế an toàn lượng tử chính cho các validator Ethereum . Việc sử dụng các hàm băm đã được tiêu chuẩn hóa và phân tích kỹ lưỡng thay vì một cấu trúc SNARK tùy chỉnh có nghĩa là các giả định bảo mật hậu lượng tử được hỗ trợ bởi nhiều thập kỷ phân tích mật mã, giảm sự phụ thuộc vào biên độ bảo mật tương đối chưa được kiểm chứng của Poseidon .

Đột phá: SNARK trên trường nhị phân từ Binius và Flock

Sự thay đổi này được kích hoạt bởi hai thiết kế SNARK đột phá:

• Binius — Một SNARK được xây dựng trên các tháp mở rộng trường nhị phân (trường GF(2)). Thiết kế của nó phù hợp một cách tự nhiên với các phép toán bit mà các hàm băm truyền thống (SHA-256, Keccak-256) yêu cầu, loại bỏ chi phí nhúng (embedding overhead) trước đây khiến việc chứng minh chúng trở nên tốn kém. Điều này làm cho Binius đặc biệt phù hợp để xác minh mật mã đối xứng cổ điển bên trong các SNARK .

• Flock — Một SNARK dựa trên hàm băm để chứng minh hàng loạt cực nhanh các đánh giá hàm băm mật mã tiêu chuẩn (SHA-256, Keccak, BLAKE3). Flock chứng minh các lô của cùng một mạch R1CS với mức tăng thông lượng khổng lồ, cho phép các thiết kế SNARK mới xử lý 1 triệu bằng chứng mỗi giây trên một lõi laptop duy nhất .

Cùng nhau, những điều này loại bỏ nhu cầu về các hàm băm thân thiện với SNARK: các hàm băm tiêu chuẩn giờ đây có thể được chứng minh hiệu quả như Poseidon, và cộng đồng có thể "tua nhanh thẳng đến STARKs" bằng cách sử dụng các nguyên thủy truyền thống đã được kiểm chứng .

Dòng thời gian: leanVM và triển khai Layer đến năm 2028

"Strawmap" của Ethereum Foundation (do nhóm Kiến trúc công bố) phác thảo khoảng bảy đợt hard fork trước năm 2029, mỗi đợt cách nhau sáu tháng . Các mốc quan trọng từ các thông báo mới nhất:

• leanVM (sẵn sàng sản xuất): Dự kiến vào năm 2027 — một máy ảo zero-knowledge tối giản xác minh và tổng hợp các bằng chứng lớp thực thi .
• Triển khai lớp đồng thuận, dữ liệu và thực thi: Dự kiến vào năm 2028 .
• leanXMSS (chữ ký validator dựa trên hàm băm): Là một phần của quá trình xây dựng lại Lean Ethereum kéo dài nhiều năm, sẽ triển khai trong vòng 3–4 năm cùng với Verkle Trees và các nguyên thủy chống lượng tử khác .

Những ngày này vẫn là dự kiến; mỗi thay đổi giao thức sẽ vẫn yêu cầu triển khai, thử nghiệm và sự đồng thuận trên toàn cộng đồng Ethereum trước khi kích hoạt.

Ý nghĩa đối với các tổ chức và Validator

Sự thay đổi này tạo ra các áp lực vận hành cụ thể đối với ngân hàng, tổ chức lưu ký và dịch vụ staking tổ chức:

• Chữ ký validator dựa trên hàm băm có trạng thái (leanXMSS): Các ngân hàng vận hành cơ sở hạ tầng validator Ethereum hoặc dịch vụ staking sẽ cần phải di chuyển từ chữ ký BLS sang leanXMSS, một lược đồ dựa trên hàm băm có trạng thái . Các lược đồ chữ ký có trạng thái yêu cầu quản lý khóa cẩn thận — việc sử dụng lại một khóa duy nhất có thể phá vỡ bảo mật — tạo ra rủi ro vận hành cho các tổ chức lưu ký mà chữ ký truyền thống (không trạng thái) không có.
• Thời hạn kiểm kê mật mã: Lộ trình triển khai 2027–2028 có nghĩa là các ngân hàng phải bắt đầu kiểm kê tài sản mật mã và lập kế hoạch di chuyển ngay bây giờ. Bất kỳ hợp đồng thông minh, hệ thống lưu ký hoặc hoạt động on-chain nào dựa trên Poseidon hoặc BLS sẽ cần được thiết kế lại cho các bằng chứng dựa trên SHA-2/BLAKE2s.
• Động lực pháp lý chung: Các cơ quan quản lý toàn cầu (ví dụ: BIS, ECB, US NIST) ngày càng thúc đẩy các tổ chức tài chính hướng tới các kế hoạch chuyển đổi mật mã hậu lượng tử (PQC). Lịch trình hard fork của Ethereum tạo ra một thời hạn cụ thể, ngắn hạn để các hoạt động kho bạc ngân hàng và DeFi phù hợp với chữ ký và hàm băm an toàn lượng tử, thay vì các mốc thời gian xa vời thường được giả định trong các lộ trình PQC ngân hàng truyền thống.

Chương trình phân tích mật mã trị giá 1 triệu đô la của Ethereum Foundation dành cho Poseidon đã bị tạm dừng vào ngày 1 tháng 8 năm 2026 , báo hiệu rằng sự chú ý của cộng đồng mật mã đã chuyển sang các nguyên thủy dựa trên hàm băm mới. Đối với các nhà phát triển và tổ chức đang xây dựng trên Ethereum, thông điệp rất rõ ràng: tương lai hậu lượng tử chạy trên SHA-2, BLAKE2s và các thiết kế SNARK đã làm cho chúng khả thi.