Vì sao lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng vọt năm 2026

Do trái phiếu Kho bạc Mỹ được xem là chuẩn tham chiếu cho thị trường tài chính toàn cầu, việc lợi suất tăng thường kéo theo chi phí vay cao hơn đối với doanh nghiệp, hộ gia đình và cả chính phủ ở nhiều quốc gia.

Châu Âu và Anh cũng chịu áp lực tương tự

Đợt bán tháo trái phiếu không chỉ xảy ra tại Mỹ mà lan rộng sang châu Âu. Lợi suất trái phiếu chính phủ tại Đức, Pháp, Ý và Anh đều tăng khi nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về lạm phát và chính sách tiền tệ.

Tại Anh, mức tăng đặc biệt đáng chú ý: lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm đã vọt lên khoảng 5,82%, mức cao nhất kể từ năm 1998.

Sự tăng mạnh này phản ánh lo ngại rằng chi phí năng lượng cao và lạm phát dai dẳng có thể buộc các ngân hàng trung ương châu Âu phải giữ lãi suất ở mức cao lâu hơn so với dự đoán trước đó.

Nhật Bản cũng không nằm ngoài xu hướng

Nhật Bản – quốc gia vốn nổi tiếng với môi trường lãi suất cực thấp – cũng chứng kiến lợi suất trái phiếu tăng mạnh. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã bị bán ra cùng với các thị trường lớn khác khi làn sóng điều chỉnh lan từ Tokyo đến New York.

Nhật Bản đặc biệt nhạy cảm với cú sốc giá năng lượng vì nước này phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nhiên liệu. Khi giá dầu tăng, lạm phát trong nước có thể tăng nhanh, tạo áp lực lên Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong quá trình rút dần khỏi chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.

Vì sao giá dầu lại ảnh hưởng mạnh đến trái phiếu

Giá dầu là một yếu tố quan trọng định hình kỳ vọng lạm phát. Khi dầu tăng mạnh, chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất trong toàn bộ nền kinh tế đều tăng theo.

Trong giai đoạn biến động gần đây, giá dầu thô đã tăng hơn 7% chỉ trong một tuần khi căng thẳng địa chính trị leo thang. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng lạm phát có thể tăng trở lại thay vì tiếp tục giảm.

Lạm phát cao làm giảm giá trị thực của các khoản thanh toán lãi cố định từ trái phiếu. Vì vậy, nhà đầu tư thường yêu cầu lợi suất cao hơn trước khi mua trái phiếu dài hạn.

Thị trường bắt đầu tin vào kịch bản “lãi suất cao lâu hơn”

Một yếu tố lớn khác là sự thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Trước đây, nhiều nhà đầu tư dự đoán các ngân hàng trung ương sẽ sớm cắt giảm lãi suất. Nhưng hiện nay, quan điểm đó đang bị điều chỉnh.

Nguy cơ lạm phát do giá năng lượng và bất ổn địa chính trị khiến thị trường giảm kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn, thậm chí cân nhắc khả năng tăng lãi suất ở một số nền kinh tế.

Kịch bản “higher for longer” – tức lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài – có một số hệ quả lớn:

• Chính phủ phải vay với chi phí cao hơn
• Lãi vay doanh nghiệp và lãi suất thế chấp tăng
• Điều kiện tài chính toàn cầu trở nên thắt chặt hơn

Thị trường chứng khoán cũng chịu tác động

Lợi suất trái phiếu tăng không chỉ ảnh hưởng đến thị trường nợ mà còn gây áp lực lên chứng khoán.

Khi lợi suất tăng, tỷ lệ chiết khấu dùng để định giá lợi nhuận tương lai của doanh nghiệp cũng tăng, khiến định giá cổ phiếu giảm.

Trong đợt biến động gần đây, chỉ số STOXX 600 của châu Âu đã giảm khoảng 1,4%, trong khi nhiều chỉ số chứng khoán toàn cầu cũng đi xuống khi lợi suất tăng nhanh.

Bức tranh lớn của thị trường tài chính

Những gì đang xảy ra là một vòng phản ứng kinh tế quen thuộc: xung đột địa chính trị đẩy giá dầu lên cao, giá năng lượng làm tăng lo ngại lạm phát, và nhà đầu tư yêu cầu lợi suất trái phiếu cao hơn để bù đắp rủi ro.

Nếu áp lực lạm phát không giảm hoặc căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài, thị trường trái phiếu toàn cầu có thể còn biến động mạnh — và kỷ nguyên lãi suất cao kéo dài có thể tiếp tục định hình thị trường tài chính trong thời gian tới.