Điều gì đang gây ra làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu năm 2026?

Trái phiếu châu Âu cũng bị bán mạnh

Đợt bán tháo không chỉ diễn ra tại Mỹ mà lan sang cả châu Âu.

• Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm (Bund) đã tăng lên khoảng 3,1%, gần mức cao nhất kể từ năm 2011.

Các thị trường trái phiếu tại Pháp, Ý và Anh cũng chứng kiến lợi suất tăng mạnh khi nhà đầu tư bán trái phiếu trên diện rộng. Điều đáng chú ý là xu hướng này xảy ra đồng thời ở nhiều nền kinh tế, cho thấy đây là biến động mang tính toàn cầu chứ không phải do yếu tố riêng của từng quốc gia.

Nhật Bản cũng không đứng ngoài xu hướng

Nhật Bản vốn nổi tiếng với môi trường lãi suất cực thấp trong nhiều năm. Tuy nhiên, làn sóng bán tháo toàn cầu hiện nay cũng khiến lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng lên mức cao nhiều năm.

Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trước đây kiểm soát lợi suất rất chặt chẽ bằng chính sách tiền tệ nới lỏng, áp lực từ thị trường quốc tế và lạm phát toàn cầu đang khiến lợi suất tại nước này nhích lên.

Giá dầu và căng thẳng Trung Đông đóng vai trò gì?

Một trong những yếu tố kích hoạt đợt biến động này là giá dầu tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông.

Khu vực này kiểm soát nhiều tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, đặc biệt là eo biển Hormuz, nơi trung chuyển một phần lớn nguồn cung dầu toàn cầu. Khi nguy cơ gián đoạn nguồn cung tăng lên, giá dầu thường tăng mạnh.

Giá năng lượng cao có thể kéo theo:

• chi phí vận tải tăng
• chi phí sản xuất tăng
• giá tiêu dùng tăng

Những yếu tố này khiến thị trường lo ngại một làn sóng lạm phát mới có thể xuất hiện trên toàn cầu.

Vì sao lần này trái phiếu không còn là “nơi trú ẩn”?

Thông thường, khi xảy ra khủng hoảng địa chính trị, nhà đầu tư sẽ tìm đến trái phiếu chính phủ vì tính an toàn, khiến lợi suất giảm.

Nhưng lần này lại khác.

Lý do là thị trường tin rằng cú sốc địa chính trị hiện nay có thể làm lạm phát tăng, thay vì chỉ làm giảm tăng trưởng kinh tế. Khi lạm phát trở thành rủi ro chính, nhà đầu tư thường bán trái phiếu vì lợi suất cố định của chúng bị bào mòn theo thời gian.

Đó là lý do lợi suất vẫn tăng ngay cả khi bất ổn địa chính trị leo thang.

Kỳ vọng về lãi suất ngân hàng trung ương đang thay đổi

Sự kết hợp giữa giá dầu cao và áp lực lạm phát khiến thị trường phải xem xét lại triển vọng chính sách tiền tệ toàn cầu.

Trước đây, nhiều nhà đầu tư kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ sớm cắt giảm lãi suất. Nhưng hiện nay, thị trường đang nghiêng về kịch bản:

lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn (“higher for longer”), thậm chí có khả năng tăng thêm nếu lạm phát quay trở lại.

Kỳ vọng này là một trong những động lực chính khiến lợi suất trái phiếu tăng nhanh.

Tác động lan sang cổ phiếu và đồng USD

Biến động của thị trường trái phiếu đang lan sang các tài sản khác.

• Cổ phiếu toàn cầu giảm, với chỉ số MSCI World giảm khoảng 0,35% và STOXX 600 của châu Âu giảm khoảng 1,36%.
• Đồng USD mạnh lên, một phần nhờ lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và nhu cầu tài sản thanh khoản cao.

Khi lợi suất trái phiếu tăng, chi phí vay vốn của doanh nghiệp và chính phủ cũng tăng theo. Điều này thường gây áp lực lên thị trường cổ phiếu vì nhà đầu tư có thêm lựa chọn đầu tư an toàn với lợi suất cao hơn.

Bức tranh lớn của thị trường tài chính

Làn sóng bán tháo trái phiếu năm 2026 phản ánh sự kết hợp của ba yếu tố lớn:

• cú sốc năng lượng từ địa chính trị
• kỳ vọng lạm phát tăng trở lại
• sự thay đổi trong dự báo chính sách tiền tệ

Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao và căng thẳng Trung Đông chưa hạ nhiệt, thị trường có thể phải chuẩn bị cho một giai đoạn lãi suất cao kéo dài hơn dự kiến — điều sẽ ảnh hưởng đến mọi thị trường tài chính, từ trái phiếu, cổ phiếu cho tới tỷ giá.