Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với các thị trường toàn cầu. Khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới và gần một phần tư lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua điểm nghẽn này.
Khi tuyến vận chuyển này bị hạn chế hoặc đe dọa:
Trong cuộc khủng hoảng năm 2026, việc đóng cửa và leo thang quân sự quanh eo biển đã gây ra sự gián đoạn nguồn cung năng lượng lớn nhất kể từ khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.
Thị trường phản ứng rất nhanh với cú sốc nguồn cung. Giá dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng lần đầu tiên sau nhiều năm, khi các cuộc tấn công tàu biển và gián đoạn vận chuyển lan rộng khắp khu vực Vịnh Ba Tư.
Ở thời điểm cao nhất trong giai đoạn đầu khủng hoảng, giá dầu còn tăng mạnh hơn khi giới giao dịch lo ngại rằng một phần lớn xuất khẩu dầu toàn cầu có thể bị phong tỏa.
Đà tăng này không chỉ do thiếu hụt nguồn cung ngay lập tức. Thị trường còn phải tính đến:
Những yếu tố cấu trúc này giúp giải thích vì sao Moody’s cho rằng giá dầu có thể duy trì ở mức cao ngay cả khi một phần hoạt động vận chuyển được khôi phục.
Các thị trường năng lượng đang bắt đầu thích nghi với điều mà nhiều chuyên gia gọi là “trạng thái bình thường mới” về rủi ro vận chuyển ở vùng Vịnh.
Khi Eo biển Hormuz trở nên không an toàn hoặc khó dự đoán, các nhà sản xuất và người mua dầu buộc phải điều chỉnh bằng cách:
Ngay cả khi tuyến đường được mở lại hoàn toàn, nhiều chuyên gia cho rằng rủi ro địa chính trị đã đủ lớn để thay đổi lâu dài mô hình thương mại năng lượng toàn cầu.
Việc gián đoạn vận chuyển qua Hormuz đã khiến một phần đáng kể nguồn cung dầu toàn cầu bị đe dọa. Khi hàng triệu thùng dầu có nguy cơ không ra được thị trường, các nước nhập khẩu bắt đầu tìm đến những nguồn cung ngoài khu vực Hormuz.
Điều này làm tăng vai trò chiến lược của các nhà xuất khẩu không phụ thuộc vào tuyến đường này, trong đó có Mỹ. Tuy nhiên, các báo cáo hiện có chưa đưa ra con số chính xác về mức tăng khối lượng xuất khẩu dầu của Mỹ trong thời gian khủng hoảng.
Dù vậy, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung đang trở thành ưu tiên của nhiều quốc gia nhập khẩu năng lượng.
Dù áp lực kinh tế ngày càng lớn, các nỗ lực ngoại giao vẫn chưa đạt được bước đột phá.
Mỹ đã thúc đẩy việc thành lập một liên minh quốc tế nhằm khôi phục tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nhiều tháng sau khi cuộc xung đột bắt đầu bằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, tuyến đường này vẫn phần lớn bị đóng và các cuộc đàm phán tiến triển rất hạn chế.
Một số chính phủ trong khu vực lo ngại rằng ngay cả khi đạt được thỏa thuận, kết quả có thể chỉ là mở lại tuyến vận chuyển mà không giải quyết được các căng thẳng sâu xa gây ra khủng hoảng.
Thông điệp quan trọng từ cảnh báo của Moody’s là thị trường dầu hiện không còn đối mặt với một sự cố ngắn hạn.
Thay vào đó, khủng hoảng tại Eo biển Hormuz đã tạo ra “phí rủi ro địa chính trị” dài hạn, có thể giữ giá dầu ở mức cao trong nhiều năm. Nguy cơ vận chuyển, ngoại giao mong manh và dòng thương mại đang thay đổi khiến thị trường năng lượng toàn cầu bước vào giai đoạn biến động mới.
Vì vậy, mức giá Brent khoảng 90–110 USD/thùng trong năm 2026 ngày càng được xem là kịch bản cơ sở thực tế, thay vì chỉ là một đợt tăng giá tạm thời.
Comments
0 comments