Vì sao Sevastopol phải quay lại áp dụng hạn mức mua xăng

Chiến dịch tấn công bằng drone vào nhà máy lọc dầu Nga

Trong giai đoạn 2025–2026, Ukraine gia tăng các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng của Nga, đặc biệt là nhà máy lọc dầu – nơi biến dầu thô thành xăng, diesel và các sản phẩm nhiên liệu quan trọng cho cả dân sự lẫn quân sự.

Theo các dữ liệu ngành được Reuters tổng hợp:

• Các cuộc tấn công bằng drone đã làm gián đoạn khoảng 700.000 thùng/ngày công suất lọc dầu từ tháng 1 đến tháng 5/2026 tại ít nhất 16 nhà máy.
• Trong một số thời điểm đầu năm 2026, công suất của các đơn vị lọc dầu chính bị trúng đòn tiệm cận 1 triệu thùng/ngày.
• Những nhà máy buộc phải dừng hoàn toàn hoặc giảm mạnh hoạt động có tổng công suất hơn 83 triệu tấn/năm, tương đương khoảng 1/4 tổng công suất lọc dầu của Nga.

Một số nhà máy lọc dầu lớn ở miền trung Nga thậm chí phải tạm dừng hoạt động sau các đợt tấn công liên tiếp, khiến sản lượng xăng và diesel giảm đáng kể.

Tác động tới sản lượng xăng và diesel

Khi một nhà máy lọc dầu bị hư hại hoặc phải dừng hoạt động, lượng dầu thô được chế biến thành nhiên liệu sẽ giảm. Vì các nhà máy lọc dầu sản xuất nhiều loại nhiên liệu cùng lúc, sự gián đoạn sẽ ảnh hưởng đến cả:

• xăng cho xe cá nhân
• diesel cho vận tải, công nghiệp và quân đội

Các nhà máy bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công chiếm hơn 30% sản lượng xăng và khoảng 25% sản lượng diesel của Nga, nên bất kỳ gián đoạn nào tại các cơ sở này đều gây áp lực đáng kể lên nguồn cung trong nước.

Tuy nhiên, mức giảm sản lượng thực tế của toàn ngành lọc dầu Nga thấp hơn so với công suất bị ảnh hưởng tối đa. Nguyên nhân là các công ty Nga đã giảm bớt tác động bằng cách:

• sửa chữa nhanh các đơn vị bị hư hại
• chuyển dầu thô sang các nhà máy chưa bị tấn công
• tận dụng công suất dự phòng trước đây chưa sử dụng

Nhờ vậy, trong một số giai đoạn năm 2025, tổng lượng dầu được lọc của Nga chỉ giảm vài phần trăm dù nhiều nhà máy bị tấn công.

Vì sao Crimea chịu thiếu hụt sớm

Ngay cả khi sự gián đoạn trên toàn quốc chỉ ở mức vừa phải, các khu vực phụ thuộc vào chuỗi cung ứng dài vẫn dễ bị thiếu nhiên liệu.

Crimea là một ví dụ rõ ràng. Bán đảo này không có đủ cơ sở lọc dầu lớn và phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu được vận chuyển từ Nga. Khi sản lượng giảm hoặc vận chuyển bị gián đoạn, lượng nhiên liệu chuyển tới Crimea thường bị cắt giảm trước.

Kết quả là trong nhiều thời điểm đã xuất hiện:

• giới hạn lượng xăng mua tại trạm
• xếp hàng dài tại cây xăng
• thiếu một số loại xăng phổ biến

Chính quyền địa phương đôi khi còn áp dụng các biện pháp hành chính như đóng băng giá hoặc áp trần mua nhiên liệu để tránh hoảng loạn trên thị trường.

Tác động rộng hơn tới kinh tế Nga

Các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu không chỉ gây thiếu nhiên liệu cục bộ mà còn có ảnh hưởng kinh tế rộng hơn.

Thứ nhất, sản lượng lọc dầu giảm có thể làm giảm nguồn thu ngân sách, vì các sản phẩm dầu tinh chế là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Nga.

Thứ hai, việc nguồn cung trong nước bị siết chặt có thể đẩy giá xăng bán lẻ tăng và gây áp lực lạm phát. Năm 2025, giá xăng bán lẻ tại Nga tăng nhanh hơn mức lạm phát chính thức, một phần do các nhà máy phải sửa chữa ngoài kế hoạch sau khi bị tấn công.

Ngoài ra, các cuộc tấn công không chỉ nhắm vào nhà máy lọc dầu mà còn vào hạ tầng xuất khẩu dầu và nhiên liệu, như các cảng và trung tâm logistics. Khi các tuyến xuất khẩu bị gián đoạn, các nhà máy lọc dầu có thể buộc phải giảm công suất nếu không thể vận chuyển sản phẩm ra thị trường.

Kết luận

Việc hạn chế mua xăng tại Sevastopol là biểu hiện dễ thấy của sự gián đoạn năng lượng rộng hơn do chiến dịch tấn công bằng drone của Ukraine vào ngành lọc dầu Nga. Các cuộc tấn công đã khiến nhiều nhà máy phải dừng hoạt động tạm thời, làm giảm sản lượng nhiên liệu và gây áp lực lên chuỗi cung ứng.

Mặc dù Nga vẫn giảm bớt tác động bằng cách tận dụng công suất dự phòng và sửa chữa nhanh các cơ sở bị hư hại, tình trạng thiếu hụt cục bộ – đặc biệt tại những khu vực phụ thuộc vận chuyển như Crimea – vẫn tiếp tục xuất hiện, đồng thời tạo thêm sức ép lên thị trường nhiên liệu và nền kinh tế thời chiến của Nga.