Doanh số smartphone toàn cầu lao dốc năm 2026 vì thiếu chip nhớ do AI

Sau 10 quý tăng trưởng liên tiếp, thị trường smartphone đã quay đầu giảm. Trong quý I/2026, lượng máy xuất xưởng toàn cầu giảm khoảng 4–6% so với cùng kỳ, tùy theo phương pháp thống kê của từng hãng nghiên cứu.

DRAM và NAND đẩy giá smartphone lên cao

Hai loại bộ nhớ quan trọng trong smartphone gồm:

• DRAM: dùng để chạy ứng dụng và đa nhiệm
• NAND flash: dùng để lưu trữ dữ liệu

Khi AI làm tăng nhu cầu bộ nhớ ở quy mô toàn cầu, giá của cả hai loại chip này đều chịu áp lực tăng. Chi phí tăng được chuyển thẳng vào giá sản phẩm.

Theo các báo cáo liên quan đến IDC, giá bán trung bình của smartphone năm 2026 có thể tăng khoảng 14%, lên mức kỷ lục 523 USD.

Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến điện thoại giá rẻ, nơi bộ nhớ chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí sản xuất. Các thị trường nhạy cảm với giá – như nhiều nước đang phát triển – vì thế chứng kiến nhu cầu giảm rõ rệt.

Dự báo thị trường: IDC, Counterpoint và Omdia nói gì?

Các hãng nghiên cứu lớn đều dự báo thị trường smartphone năm 2026 sẽ đi xuống, nhưng mức độ suy giảm được ước tính khác nhau.

IDC – dự báo bi quan nhất
IDC cho rằng lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu có thể giảm 12,9% so với năm trước, xuống khoảng 1,1 tỷ máy trong năm 2026. Nếu đúng, đây sẽ là mức sụt giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ.

Counterpoint Research
Theo Counterpoint, quý I/2026 đã ghi nhận mức giảm khoảng 6% so với cùng kỳ, phản ánh tác động của thiếu chip nhớ và nhu cầu tiêu dùng yếu.

Omdia
Omdia đưa ra kịch bản nhẹ hơn: thị trường giảm khoảng 7% trong năm 2026, với giả định áp lực giá bộ nhớ sẽ bắt đầu hạ nhiệt vào nửa cuối năm.

Vì sao dữ liệu quý I/2026 lại mâu thuẫn?

Một điểm gây chú ý là số liệu quý I/2026 không hoàn toàn thống nhất giữa các hãng nghiên cứu.

• IDC và Counterpoint ghi nhận mức giảm khoảng 4–6%.
• Nhưng Omdia lại báo cáo tăng trưởng 1%, với khoảng 298,5 triệu máy được xuất xưởng.

Omdia giải thích rằng sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ front‑loading tồn kho: các hãng điện thoại đã đẩy mạnh giao hàng cho nhà phân phối trước khi giá bộ nhớ tăng. Vì vậy số liệu xuất xưởng tăng tạm thời, dù nhu cầu thực của người dùng đang yếu đi.

Khu vực nào bị ảnh hưởng mạnh nhất?

Khủng hoảng chip nhớ không tác động đồng đều trên toàn cầu.

Đông Nam Á
Omdia cho biết lượng smartphone xuất xưởng tại Đông Nam Á giảm 9% trong quý I/2026 xuống còn 21,6 triệu máy. Trong khi đó, giá bán trung bình tăng 19% lên 349 USD.

Trung Quốc
Thị trường Trung Quốc giảm nhẹ hơn, với 69,8 triệu máy xuất xưởng trong quý I/2026, giảm khoảng 1% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chính vẫn là chi phí linh kiện tăng khiến các hãng phải tăng giá bán.

Trung Đông
Khu vực này cũng chịu áp lực từ giá thiết bị tăng và các yếu tố địa chính trị, khiến lượng smartphone bán ra giảm trong giai đoạn đầu năm.

Nhìn chung, nhiều hãng đang chuyển chiến lược từ “bán càng nhiều càng tốt” sang ưu tiên lợi nhuận trên mỗi thiết bị.

Vì sao các hãng cao cấp vẫn trụ vững?

Cuộc khủng hoảng chip nhớ đang làm rõ khoảng cách giữa các thương hiệu cao cấp và phân khúc giá rẻ.

Các hãng cao cấp có lợi thế:

• Biên lợi nhuận cao hơn để hấp thụ chi phí linh kiện
• Sức mua mạnh hơn trong chuỗi cung ứng
• Khách hàng ít nhạy cảm với giá

Ngược lại, các thương hiệu tập trung vào điện thoại giá rẻ có biên lợi nhuận rất mỏng nên dễ bị tổn thương khi chi phí bộ nhớ tăng.

Apple vẫn tăng trưởng giữa lúc thị trường suy giảm

Một ngoại lệ đáng chú ý là Apple. Theo Counterpoint Research, công ty tăng trưởng khoảng 5% trong quý I/2026 và nắm khoảng 21% thị phần toàn cầu, lần đầu dẫn đầu thị trường trong quý đầu năm.

Các yếu tố giúp Apple duy trì đà tăng gồm:

• Danh mục sản phẩm cao cấp với giá bán và lợi nhuận cao
• Chuỗi cung ứng tích hợp tốt
• Nhu cầu ổn định ở phân khúc flagship

Những yếu tố này giúp Apple chịu tác động của chi phí linh kiện ít hơn so với nhiều hãng Android.

Bao giờ cuộc khủng hoảng chip nhớ có thể hạ nhiệt?

Triển vọng phục hồi vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau.

• Omdia dự đoán áp lực nguồn cung có thể bắt đầu giảm vào nửa cuối năm 2026.
• Một số phân tích khác cho rằng tình trạng thiếu chip có thể kéo dài đến năm 2027.

Điều này phụ thuộc nhiều vào tốc độ mở rộng sản xuất của ngành bán dẫn và mức đầu tư tiếp tục vào hạ tầng AI.

Một sự dịch chuyển lớn trong chuỗi cung ứng công nghệ

Sự suy giảm của smartphone năm 2026 không chỉ là biến động ngắn hạn. Nó phản ánh sự tái phân bổ nguồn lực trong ngành bán dẫn.

Khi trí tuệ nhân tạo bùng nổ, bộ nhớ hiệu năng cao đang được ưu tiên cho máy chủ và trung tâm dữ liệu thay vì thiết bị tiêu dùng. Cho đến khi nguồn cung bắt kịp nhu cầu mới này, thị trường smartphone có thể phải thích nghi với ít linh kiện hơn, giá cao hơn và tăng trưởng chậm hơn.