Bitcoin bước vào “thị trường gấu hashrate”: Vì sao thợ đào chuyển hướng sang AI?

Ngành khai thác Bitcoin đang đối mặt với một thay đổi mang tính cấu trúc, chứ không chỉ là một đợt tạm ngừng hoạt động hay cú điều chỉnh thông thường của thị trường. Sau khi đạt đỉnh vào cuối năm 2025, tổng hashrate của mạng lưới — tức năng lực tính toán được dùng để khai thác Bitcoin — bước vào giai đoạn mà Rapha Zagury, CEO Twenty One Capital, gọi là “thị trường gấu hashrate” đầu tiên của Bitcoin. Đây là cách mô tả của ngành, không phải một phân loại chính thức trong giao thức Bitcoin. 12

Mâu thuẫn cốt lõi khá rõ ràng: doanh thu từ đào Bitcoin biến động mạnh, trong khi các đơn vị vận hành AI và điện toán hiệu năng cao (HPC) sẵn sàng ký hợp đồng dài hạn để thuê điện, đất và công suất trung tâm dữ liệu. Vì vậy, một số thợ đào đang phân bổ lại hạ tầng cho các tác vụ AI thay vì tiếp tục mở rộng công suất đào Bitcoin bằng mọi giá.

Hashrate Bitcoin đã giảm bao nhiêu?

Hashrate trung bình 30 ngày của Bitcoin được cho là đã giảm từ khoảng 1.108 exahash mỗi giây (EH/s) vào tháng 11/2025 xuống 898 EH/s vào tháng 8/2026, tương đương mức giảm khoảng 19%. Đà giảm diễn ra sau khi mạng lưới đạt đỉnh gần cuối năm 2025 và kéo dài đủ lâu để được xem là một sự co hẹp đáng kể, thay vì một sự cố gián đoạn ngắn hạn. 24

Các thước đo khác cho thấy diễn biến không hoàn toàn theo đường thẳng, với một phần hashrate phục hồi sau mức đáy đầu năm 2026. CoinShares cho biết hashrate giảm từ đỉnh tháng 10 xuống khoảng 850 EH/s vào đầu tháng 2 trước khi hồi phục; dù vậy, hashrate cuối quý I vẫn thấp hơn đầu quý. 5910 Những con số này sử dụng các giai đoạn và khung đo khác nhau, nên không nên được xem là cùng một chỉ số theo thời gian thực. Tuy nhiên, chúng cùng chỉ về một kết luận: xu hướng tăng hashrate kéo dài của Bitcoin đã tạm thời đảo chiều.

Vì sao thợ đào chuyển công suất sang AI và HPC?

Các công ty khai thác Bitcoin đang sở hữu nhiều tài sản mà những nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI cần, gồm:

• quyền tiếp cận các nguồn điện công suất lớn;
• đất đai và kết nối với lưới điện;
• hệ thống làm mát, cấp điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu; và
• kinh nghiệm vận hành các cơ sở tiêu thụ nhiều năng lượng.

Những tài sản này có thể được tái sử dụng để lưu trữ và vận hành AI hoặc HPC, dù quá trình chuyển đổi đòi hỏi vốn đầu tư đáng kể. Một báo cáo ước tính chi phí chuyển đổi vào khoảng 8–15 triệu USD cho mỗi megawatt, bao gồm cả hệ thống làm mát. 3

Động lực chính nằm ở bài toán doanh thu. Doanh thu khai thác Bitcoin trên mỗi đơn vị năng lực tính toán thay đổi theo giá BTC, phí giao dịch, độ khó mạng lưới và chi phí điện. Ngược lại, hoạt động cho thuê hạ tầng AI có thể tạo ra doanh thu theo hợp đồng trong một thời hạn xác định. Các báo cáo cho biết giá thuê cơ sở điện cho các nhà vận hành AI trong nhiều trường hợp đã vượt mức hashprice — doanh thu mà thợ đào nhận được trên mỗi đơn vị hashrate. 3

Điều này không có nghĩa các máy đào ASIC Bitcoin được biến thành bộ xử lý AI. Sự chuyển dịch nằm ở cách doanh nghiệp sử dụng địa điểm, công suất điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu của mình.

Làn sóng hợp đồng đứng sau cú chuyển hướng

CoinShares thống kê hơn 70 tỷ USD hợp đồng AI/HPC đã được công bố trong nhóm các công ty khai thác Bitcoin niêm yết. 9 Ví dụ nổi bật nhất là mối quan hệ giữa Core Scientific và CoreWeave.

Thỏa thuận giữa hai bên đã được mở rộng lên khoảng 10,2 tỷ USD trong 12 năm. CoinShares cho biết khoảng 350 MW đã được cấp điện để phục vụ HPC, với mục tiêu dài hạn khoảng 590 MW. 9 Core Scientific cũng bổ sung khoảng 70 MW trong khuôn khổ quan hệ dài hạn với CoreWeave. 16

Ý nghĩa của các hợp đồng này không chỉ nằm ở con số trên tiêu đề. Chúng cho thấy vì sao một công ty khai thác có thể ưu tiên cho thuê hạ tầng thay vì lắp thêm máy đào Bitcoin: khách hàng dài hạn giúp việc huy động vốn cho một cơ sở tiêu thụ nhiều điện trở nên dễ dự đoán hơn và có thể giảm mức độ phụ thuộc vào biến động doanh thu đào coin mỗi ngày.

Hashprice giảm đang bào mòn biên lợi nhuận

Hashprice là thước đo doanh thu hằng ngày tạo ra bởi một đơn vị công suất khai thác Bitcoin. Các báo cáo liên quan đến CoinShares cho biết hashprice ở mức khoảng 36–38 USD/PH mỗi ngày trong quý IV/2025, trước khi giảm xuống khoảng 29 USD trong quý I/2026. 714

Trong cùng thời gian, chi phí trung bình để các công ty khai thác niêm yết sản xuất một Bitcoin được ước tính khoảng 80.000 USD trong quý IV/2025. 14 Điều đó không có nghĩa mọi thợ đào đều chịu cùng một mức chi phí: hợp đồng điện, hiệu suất máy, cơ chế cắt giảm công suất, tài chính và phương pháp kế toán có thể khác nhau đáng kể. Tuy nhiên, con số này cho thấy biên lợi nhuận có thể mỏng đi nhanh chóng khi giá BTC suy yếu còn chi phí điện và hạ tầng vẫn cố định.

Sức ép đã thúc đẩy các thợ đào tìm kiếm doanh thu bên ngoài phần thưởng khối. Các công ty khai thác niêm yết được cho là đã bán hơn 32.000 BTC trong quý I/2026, sử dụng tài sản dự trữ để trả nợ, duy trì thanh khoản và phục vụ các nhu cầu doanh nghiệp khác. 12

Thương vụ bán Bitcoin của MARA nói lên điều gì?

MARA Holdings là một trong những ví dụ rõ nhất về áp lực tài chính hiện nay. Công ty thông báo đã bán 15.133 BTC với giá khoảng 1,1 tỷ USD trong giai đoạn từ ngày 4 đến ngày 25/3/2026. Số tiền này được dùng để mua lại khoảng 1 tỷ USD trái phiếu chuyển đổi lãi suất 0%, đáo hạn vào năm 2030 và 2031. 2021

Giao dịch này không chứng minh MARA đã dừng khai thác Bitcoin. Nó cho thấy công ty không còn mặc định giữ lại toàn bộ số Bitcoin khai thác được. Kho bạc BTC có thể được sử dụng như một nguồn thanh khoản, giúp giảm nợ hoặc tài trợ cho chiến lược hạ tầng rộng hơn, thay vì xem việc tích lũy Bitcoin là con đường tăng trưởng duy nhất.

Đây là điểm cần phân biệt. Một công ty có thể đồng thời bán tài sản BTC, cho thuê hạ tầng AI và tiếp tục khai thác Bitcoin. Cú chuyển hướng của ngành phù hợp hơn với khái niệm đa dạng hóa và phân bổ lại nguồn lực, chứ không phải một cuộc rút lui đồng loạt chỉ sau một đêm.

Những thợ đào nào vẫn đang hoạt động?

Các nhà vận hành lớn như MARA, Riot, CleanSpark, Core Scientific, Hut 8, Cipher Mining, IREN, Bitfarms và Cango vẫn tiếp tục khai thác hoặc duy trì hoạt động khai thác đáng kể; đồng thời, một số công ty cũng đang phát triển mảng AI/HPC. 1216

“Tồn tại hoạt động” không đồng nghĩa với “không bị ảnh hưởng”. Doanh nghiệp có thể giảm hashrate đang vận hành, chuyển đổi từng cơ sở, bán lượng BTC dự trữ hoặc ưu tiên công suất AI mà không hoàn toàn rời bỏ Bitcoin. Tỷ trọng giữa khai thác Bitcoin và cho thuê AI cũng có thể thay đổi theo giá BTC, hợp đồng điện và nhu cầu của khách hàng.

Vì thế, ranh giới mới của ngành không hẳn là “thợ đào” và “không còn đào”, mà là các mô hình kinh doanh khác nhau:

• Thợ đào thuần túy chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn từ giá BTC, độ khó mạng lưới và chi phí điện.
• Công ty hạ tầng có thể kết hợp doanh thu khai thác với nguồn thu AI/HPC theo hợp đồng.
• Doanh nghiệp vay nợ cao có thể phải bán BTC hoặc tài sản khác để quản lý nợ trong giai đoạn biên lợi nhuận suy yếu.

Vì sao hashrate giảm có thể có lợi cho những thợ đào còn lại?

Cơ chế điều chỉnh độ khó của Bitcoin được thiết kế để phản ứng với thay đổi trong lượng công suất khai thác đang trực tuyến. Khi đủ nhiều máy ngừng hoạt động, độ khó khai thác cuối cùng sẽ giảm. Những thợ đào còn duy trì máy có thể nhận được tỷ trọng kỳ vọng lớn hơn trong phần thưởng khối và phí giao dịch của mạng lưới trên mỗi đơn vị hashrate. Độ khó được báo cáo đã giảm khoảng 19,9% so với đỉnh được trích dẫn trong giai đoạn suy giảm. 4

Cơ chế này có thể cải thiện vị thế tương đối của các doanh nghiệp hiệu quả. Một thợ đào có điện giá rẻ và máy ASIC thế hệ mới sẽ cạnh tranh tốt hơn khi các thiết bị kém hiệu quả rời khỏi mạng lưới.

Tuy nhiên, điều chỉnh độ khó không tạo ra doanh thu Bitcoin mới. Nó chỉ phân bổ lại cơ hội nhận phần thưởng hiện có cho số máy ít hơn. Khả năng sinh lời vẫn phụ thuộc vào:

• giá Bitcoin và phí giao dịch;
• chi phí điện, làm mát và cắt giảm công suất;
• hiệu suất ASIC và chi phí thay thế máy;
• chi phí tài chính và các khoản đầu tư vốn khác; và
• lượng công suất điện hấp dẫn bị chuyển sang AI và HPC.

Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?

Cú chuyển hướng sang AI có thể củng cố các công ty khai thác đã đa dạng hóa, nhờ doanh thu theo hợp đồng và khả năng khai thác thêm giá trị từ hạ tầng điện. Nhưng nếu xu hướng này đi xa hơn, hashrate bảo vệ mạng lưới Bitcoin có thể giảm và ngành khai thác có thể tập trung hơn vào nhóm nhà vận hành hiệu quả nhất.

Xu hướng này không phải không thể đảo ngược. Một đợt tăng giá BTC kéo dài, giá điện rẻ hơn hoặc nhu cầu thuê hạ tầng AI suy yếu đều có thể khiến khai thác Bitcoin hấp dẫn trở lại. Dù vậy, các dữ liệu hiện tại cho thấy đây là cuộc cạnh tranh mang tính cấu trúc để giành nguồn điện và công suất trung tâm dữ liệu — không đơn thuần là một chu kỳ suy giảm của ngành đào Bitcoin.

Những doanh nghiệp có triển vọng trụ lại tốt nhất có thể là những công ty vừa duy trì hiệu quả khai thác Bitcoin, vừa biết kiếm tiền từ hạ tầng trong bối cảnh khách hàng AI sẵn sàng trả cao hơn để tiếp cận nguồn điện và cơ sở vật chất khan hiếm.