Biến động cổ phiếu công nghệ chạm mức kỷ lục từ thời dot-com: UBS chỉ ra làn sóng dịch chuyển vốn từ Mỹ sang châu Âu

Nguyên nhân nào gây ra làn sóng biến động?

Lo ngại về tính bền vững của chi tiêu AI. Chi tiêu vốn (capex) của các 'ông lớn' công nghệ (hyperscaler) có thể lên tới khoảng 650 tỷ USD trong năm 2026, gần như 'nuốt chửng' toàn bộ dòng tiền hoạt động của họ, so với mức trung bình 40% trong 10 năm qua . UBS ước tính lợi nhuận trên vốn đầu tư dựa trên dòng tiền (CFROI) của 5 'ông lớn' hàng đầu sẽ giảm cho đến năm 2028 do các khoản đầu tư trung tâm dữ liệu khổng lồ làm xói mòn hiệu quả tài sản . Quỹ đạo chi tiêu này — mà UBS mô tả là "quá nhiều, quá nhanh" — đã làm dấy lên nghi ngờ về khả năng các khoản đầu tư này có thể mang lại lợi nhuận tương xứng hay không .

Sự tập trung thị trường cực đoan. 10 cổ phiếu lớn nhất trong S&P 500 (Microsoft, Apple, NVIDIA, Amazon, Alphabet, Meta và các tên tuổi khác) hiện chiếm gần 40% chỉ số, so với mức khoảng 25% trong thời kỳ đỉnh cao dot-com cuối những năm 1990 và chỉ 15% vào năm 1980 . Sự dẫn dắt hẹp này khiến thị trường cực kỳ dễ bị tổn thương trước bất kỳ sự thất vọng nào về lợi nhuận hoặc sự thay đổi lãi suất.

Lợi nhuận vượt trội đã vượt đỉnh dot-com. Dữ liệu HOLT của UBS cho thấy lợi nhuận vượt trội của cổ phiếu công nghệ và cổ phiếu momentum của Mỹ đã vượt quá mức đỉnh của bong bóng dot-com, làm dấy lên lo ngại về một đợt điều chỉnh tồi tệ tương tự năm 1999–2000 có thể xảy ra .

Nhạy cảm với lãi suất. Một phần lớn hơn giá trị thị trường của ngành công nghệ hiện nay gắn liền với kỳ vọng tăng trưởng xa trong tương lai, khiến định giá ngày càng nhạy cảm với những thay đổi trong kỳ vọng về lạm phát và lãi suất . Ngành công nghệ Mỹ đang giao dịch ở mức P/E kinh tế HOLT tổng hợp trên 35 lần, một mức tương đương với đỉnh điểm sau dot-com .

Nỗi lo AI 'phá hủy' ngành phần mềm. Chỉ số MSCI Software and Services đã giảm 16% kể từ đầu năm khi thị trường đánh giá lại rủi ro mô hình kinh doanh truyền thống bị AI phá vỡ . Cổ phiếu trong các ngành thâm dụng dữ liệu, bao gồm truyền thông, giáo dục và dịch vụ kinh doanh, cũng bị ảnh hưởng trong đợt bán tháo này.

Dòng vốn đang định hình lại như thế nào?

Hạ bậc cổ phiếu công nghệ Mỹ; Nâng bậc cổ phiếu châu Âu. UBS đã hạ xếp hạng ngành công nghệ thông tin Mỹ xuống Trung lập vào đầu năm 2026, đồng thời nâng hạng cổ phiếu châu Âu lên Hấp dẫn . Quan điểm Chính của UBS (CIO's House View) xác định rõ ràng việc "nắm giữ quá nhiều cổ phiếu Mỹ/công nghệ Mỹ" là một rủi ro và khuyến nghị định vị danh mục đầu tư để đón đầu một đợt phục hồi mở rộng ra ngoài nhóm cổ phiếu công nghệ dẫn đầu .

Dự báo dòng vốn 1.200 tỷ euro dịch chuyển. Các nhà phân tích của UBS ước tính rằng 1.200 tỷ euro (tương đương 6–8% vốn hóa thị trường chứng khoán châu Âu) có thể dịch chuyển từ thị trường Mỹ sang châu Âu trong vòng 5 năm tới, được thúc đẩy bởi khoảng cách định giá tương đối và sự phục hồi kinh tế toàn cầu ngày càng rộng hơn . Tỷ lệ sở hữu cổ phiếu Mỹ của các nhà đầu tư quốc tế, vốn đã tăng từ 25% lên 30% trong giai đoạn 2018–2024, được dự báo sẽ giảm xuống còn 27% vào năm 2029 .

Đợt bán tháo công nghệ đang thúc đẩy dòng vốn chảy ra. Chỉ số công nghệ thông tin S&P 500 đã giảm 9,25% trong quý 1/2026, mức giảm mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 . Chỉ số Bán dẫn Philadelphia đã giảm mạnh trong tháng 7—giảm hơn 20% chỉ trong một tháng—khi các nhà đầu tư tiếp tục đánh giá lại 'câu chuyện' đầu tư AI .

Một điểm khác biệt then chốt so với thời kỳ dot-com. UBS HOLT nhấn mạnh rằng ngành công nghệ ngày nay dựa trên các nền tảng cơ bản vững chắc hơn đáng kể: lợi nhuận kinh tế của ngành công nghệ Mỹ cao gấp khoảng 10 lần so với năm 2000 và ngành này đang tạo ra dòng tiền thực sự chứ không chỉ là đầu cơ . Tuy nhiên, kỳ vọng quá cao vẫn khiến ngành này dễ bị tổn thương trước các đợt điều chỉnh và UBS khuyến nghị một cách tiếp cận có chọn lọc .

Điều này có ý nghĩa gì với nhà đầu tư?

Sự gia tăng biến động phản ánh một thị trường đang vật lộn với câu hỏi liệu chi tiêu AI kỷ lục có thể biện minh cho định giá và sự tập trung quá mức hay không. Nghiên cứu HOLT của UBS coi đợt bán tháo này là một chất xúc tác cho sự luân chuyển—thúc đẩy dòng vốn rời khỏi các vị thế công nghệ Mỹ tập trung quá mức và chảy vào các thị trường rộng lớn hơn, trong đó cổ phiếu châu Âu là một trong những bên hưởng lợi chính. Ngân hàng này kỳ vọng thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ tăng hơn 10% vào cuối năm 2026, với đà tăng mở rộng ra ngoài nhóm dẫn đầu trực tiếp trong quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng AI . Đối với các nhà đầu tư, câu hỏi cốt lõi không còn là liệu công nghệ có nền tảng cơ bản tốt hay không—câu trả lời là có—mà là liệu thị trường đã định giá quá nhiều tăng trưởng cho một tương lai quá xa hay chưa .