Vì sao Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có thể tiếp tục tăng lãi suất

Sau nhiều thập kỷ duy trì chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng, Nhật Bản đang dần bước vào giai đoạn lãi suất cao hơn. Một tín hiệu đáng chú ý gần đây đến từ Junko Koeda, thành viên Hội đồng Chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan – BOJ), khi bà cảnh báo rằng rủi ro lạm phát có thể tăng lên — đặc biệt nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang do căng thẳng tại Trung Đông.

Những phát biểu này làm tăng kỳ vọng rằng BOJ có thể tiếp tục nâng lãi suất, thậm chí ngay trong cuộc họp chính sách vào giữa tháng 6. Nếu điều đó xảy ra, tác động sẽ không chỉ giới hạn trong nền kinh tế Nhật Bản mà còn lan sang thị trường tài chính toàn cầu.

Lập luận của Junko Koeda: Tăng lãi suất với “tốc độ phù hợp”

Trong bài phát biểu trước các lãnh đạo doanh nghiệp tại Fukuoka, Koeda cho biết bà tin rằng lạm phát cơ bản của Nhật Bản đã ở quanh mức mục tiêu 2% của BOJ.

Bà cũng cảnh báo rằng, với bối cảnh địa chính trị hiện nay, lạm phát có thể vượt 2% trong tương lai, đặc biệt nếu giá dầu tiếp tục tăng.

Vì vậy, theo Koeda, ngân hàng trung ương nên nâng lãi suất với “tốc độ phù hợp”, vừa kiểm soát lạm phát vừa tránh gây tổn hại quá lớn cho nền kinh tế.

Một vấn đề khác bà nhấn mạnh là tình trạng lãi suất thực âm — tức lãi suất danh nghĩa thấp hơn mức lạm phát. Khi điều này kéo dài, chính sách tiền tệ thực chất vẫn rất nới lỏng, có thể làm áp lực giá cả trở nên khó kiểm soát hơn.

Vì sao giá năng lượng Trung Đông có thể đẩy lạm phát Nhật vượt 2%

Nhật Bản là quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, đặc biệt là dầu và khí đốt. Do đó, bất kỳ cú sốc nào về giá dầu toàn cầu đều nhanh chóng tác động tới lạm phát trong nước.

Nếu xung đột hoặc bất ổn tại Trung Đông khiến giá dầu tăng, hiệu ứng có thể lan sang nền kinh tế Nhật theo nhiều kênh:

• Chi phí nhập khẩu tăng: Nhật phải trả nhiều tiền hơn cho dầu, khí và năng lượng.
• Doanh nghiệp tăng giá bán: Chi phí đầu vào cao hơn được chuyển sang người tiêu dùng.
• Kỳ vọng lạm phát tăng: Giá năng lượng cao kéo dài có thể lan sang tiền lương và dịch vụ.

BOJ cũng thừa nhận rủi ro này. Trong báo cáo triển vọng kinh tế, ngân hàng trung ương cho biết giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông có thể khiến lạm phát CPI của Nhật đạt khoảng 2,5–3,0% trong năm tài khóa 2026, chủ yếu do giá năng lượng và hàng hóa tăng.

Điều đó khiến các nhà hoạch định chính sách lo ngại lạm phát không chỉ đạt mục tiêu 2% mà còn có thể vượt quá mức này.

Thị trường đang chờ đợi điều gì từ cuộc họp BOJ tháng 6

Các nhà đầu tư đang theo dõi sát cuộc họp chính sách tiền tệ của BOJ dự kiến diễn ra ngày 16–17/6.

Theo dữ liệu thị trường phái sinh, có thời điểm xác suất BOJ tăng lãi suất tại cuộc họp này được định giá trên 70%.

Một số nhà phân tích cho rằng mức lãi suất chính sách có thể tăng từ khoảng 0,75% lên gần 1,0%, dù quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào dữ liệu lạm phát và tiền lương trong thời gian tới.

BOJ đã bắt đầu quá trình bình thường hóa chính sách sau nhiều năm duy trì lãi suất cực thấp, bao gồm cả giai đoạn lãi suất âm và chương trình mua trái phiếu quy mô lớn. Một đợt tăng lãi suất mới sẽ tiếp tục đánh dấu bước chuyển sang môi trường tiền tệ bình thường hơn.

Lợi suất trái phiếu Nhật đã tăng mạnh

Ngay cả trước khi có quyết định chính thức, kỳ vọng thắt chặt chính sách đã khiến lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật (JGB) tăng đáng kể.

Một số diễn biến đáng chú ý:

• Lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm đã tăng lên khoảng 2,7%, mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
• Những tín hiệu “diều hâu” trước đó từ BOJ từng khiến phần cuối đường cong lợi suất tăng 20–30 điểm cơ bản chỉ trong một phiên giao dịch.

Điều này phản ánh việc nhà đầu tư đang điều chỉnh kỳ vọng: Nhật Bản có thể không còn duy trì lãi suất gần 0% trong thời gian dài như trước.

Vì sao thị trường trái phiếu toàn cầu theo dõi Nhật Bản

Chính sách tiền tệ của Nhật có tầm ảnh hưởng lớn vì các nhà đầu tư Nhật Bản là một trong những nguồn vốn lớn nhất trên thị trường trái phiếu quốc tế.

Theo dữ liệu kinh tế, Nhật Bản đang nắm khoảng 1,2 nghìn tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ (U.S. Treasuries), khiến nước này trở thành chủ nợ nước ngoài lớn nhất của chính phủ Mỹ.

Trong nhiều năm, lợi suất trong nước cực thấp đã khiến các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và tổ chức tài chính Nhật tìm kiếm lợi suất cao hơn ở nước ngoài.

Nhưng nếu lợi suất trong nước tăng lên, xu hướng đó có thể thay đổi.

Những tác động toàn cầu có thể xảy ra

Lãi suất Nhật Bản cao hơn có thể:

• Khiến trái phiếu Nhật trở nên hấp dẫn hơn so với tài sản nước ngoài.
• Khuyến khích các nhà đầu tư Nhật đưa vốn về nước.
• Làm giảm nhu cầu đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ và các trái phiếu quốc tế khác.

Ngay cả những thay đổi nhỏ cũng có thể tạo tác động đáng kể vì quy mô đầu tư nước ngoài của Nhật rất lớn. Dữ liệu cho thấy từ đầu năm 2026, các nhà đầu tư Nhật đã bán ròng chứng khoán nước ngoài trị giá hàng nghìn tỷ yên.

Nếu xu hướng này tăng tốc, lợi suất trái phiếu toàn cầu có thể tăng lên, kéo theo chi phí vay vốn cao hơn trên toàn thế giới.

Bức tranh lớn

Những phát biểu của Junko Koeda cho thấy BOJ đang đứng trước một bài toán cân bằng khó khăn:

• Lạm phát cuối cùng đã tiến gần mục tiêu 2% sau nhiều năm thấp.
• Giá năng lượng có thể khiến lạm phát vượt mục tiêu.
• Nhưng thắt chặt quá nhanh có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế.

Điều chắc chắn là chu kỳ lãi suất của Nhật Bản không còn “ngủ yên” như trước. Và ngay cả những bước tăng lãi suất từ tốn tại Tokyo cũng có thể gây hiệu ứng lan tỏa tới dòng vốn toàn cầu, thị trường trái phiếu và chi phí vay mượn trên khắp thế giới.