Bên trong kế hoạch 'phá vây' eo biển Hormuz bằng đường ống đa nhiên liệu đầu tiên của ADNOC

Điều rõ ràng nhất chính là ý đồ chiến lược. Các báo cáo rủi ro về eo biển Hormuz ngày càng chỉ ra rằng những điểm yếu trong chuỗi cung ứng giờ đây đã vượt xa phạm vi dầu thô. Xuất khẩu dầu diesel, nhiên liệu máy bay, LNG và các sản phẩm tinh chế khác đều đang bị giới chuyên môn soi xét kỹ lưỡng hơn . Bằng cách hành động sớm với một hành lang riêng cho nhiên liệu tinh chế, ADNOC đang định vị mình là một nhà cung cấp có thể đảm bảo độ tin cậy về mặt hợp đồng và hậu cần ngay cả trong một kịch bản gián đoạn kéo dài .

Vậy còn so sánh với 'mạch máu năng lượng' Colonial Pipeline của Mỹ thì sao?

Trên thực tế, ADNOC chưa từng đưa ra bất kỳ so sánh chính thức nào giữa đường ống đa nhiên liệu được đề xuất với Colonial Pipeline—"huyết mạch" dài hơn 8.800 km của Mỹ, vận chuyển xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay từ Vùng Vịnh Mexico đến vùng Đông Bắc nước này.

Bất kỳ sự so sánh nào cũng chỉ mang tính chiến lược chứ không phải là so về mặt kỹ thuật. Colonial là một hệ thống đã được thiết lập với lưu lượng cực lớn, kết nối các trung tâm lọc dầu đến các thị trường tiêu thụ chính. Còn đường ống ADNOC đề xuất sẽ phục vụ một mục đích hoàn toàn khác: đảm bảo tính liên tục trong xuất khẩu sản phẩm tinh chế từ một nhà sản xuất lớn ra thị trường toàn cầu thông qua một lối thoát hiểm cho điểm nghẽn địa chính trị. Chúng là lời giải cho hai bài toán hậu cần khác nhau. Cho đến khi ADNOC công bố các thông số kỹ thuật cụ thể, mọi so sánh đều là khập khiễng.

So về tiến độ với đường ống dầu thô Dhanna–Fujairah

Đường ống đa nhiên liệu là một đối tác bổ sung, chứ không phải là sự thay thế cho các dự án đường ống dầu thô đang được thực hiện.

Đường ống dầu thô Tây-Đông 1 / Habshan–Fujairah: Đây là ưu tiên hàng đầu trong ngắn hạn. Tổng giám đốc điều hành ADNOC, ông Sultan Al Jaber, xác nhận hồi tháng 5 năm 2026 rằng đường ống này, bắt đầu xây dựng từ năm 2025, hiện đã hoàn thành 50% . Dự kiến, đường ống này sẽ tăng gấp đôi công suất xuất khẩu dầu thô của ADNOC qua Fujairah—tức nâng công suất "phá vây" Hormuz từ mức 1,5–1,8 triệu thùng/ngày hiện tại lên khoảng 3 triệu thùng/ngày—và đang trên đà đi vào hoạt động vào năm 2027 .

Đường ống đa nhiên liệu: Dự án này đang ở giai đoạn sớm hơn nhiều. Có thể dự đoán nó sẽ đi vào hoạt động sau khi dự án mở rộng công suất dầu thô hoàn tất, nhưng ADNOC vẫn chưa ấn định một năm cụ thể nào .

Hai dự án mang tính chất bổ trợ cho nhau. Đường ống dầu thô giải quyết vấn đề năng lực cho xuất khẩu dầu chưa qua xử lý; trong khi đường ống đa nhiên liệu sẽ tạo ra một tuyến đường song song, chuyên biệt cho các sản phẩm giá trị gia tăng cao hơn. Cùng nhau, chúng sẽ cung cấp cho ADNOC một năng lực "phá vây" toàn diện, bao phủ cả xuất khẩu thượng nguồn lẫn hạ nguồn.

Bối cảnh nguồn lực khổng lồ: Kế hoạch đầu tư 55 tỷ USD

Vào ngày 3 tháng 5 năm 2026, ADNOC đã công bố kế hoạch trao thầu các dự án trị giá 200 tỷ Dirham—tương đương khoảng 55 tỷ USD—cho giai đoạn 2026–2028 . Gói thầu này củng cố cho một kế hoạch chi tiêu vốn 5 năm đã được phê duyệt và được mô tả là sẽ mở ra một giai đoạn mới với việc triển khai dự án quy mô tầm cỡ thế giới trên toàn chuỗi giá trị nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng toàn cầu .

Mặc dù thông báo không liệt kê chi tiết hạng mục cho đường ống đa nhiên liệu, nhưng nó cung cấp một khuôn khổ tài chính và bối cảnh chiến lược rộng lớn mà trong đó dự án có thể sẽ được rót vốn. Hoạt động đầu tư sẽ trải dài trên cả hai mảng thượng nguồn và hạ nguồn, với sự nhấn mạnh đáng kể vào việc đào sâu chuỗi cung ứng trong nước thông qua chương trình Giá trị Nội địa (ICV) của ADNOC .

Giải pháp tình thế: 'Đi đường vòng' xuất naphtha qua Oman

Trong khi chờ siêu dự án thành hình, ADNOC không hề bị động. Công ty đã ngay lập tức nối lại hoạt động xuất khẩu naphtha thông qua cảng Sohar của Oman tới những người mua ở châu Á, qua đó đẩy giá mặt hàng này xuống mức thấp nhất kể từ khi các hành động thù địch trong khu vực bắt đầu . Tuyến đường Sohar cung cấp một giải pháp thay thế cấp bách, có thể vận hành ngay lập tức, trong khi cơ sở hạ tầng đường ống dài hạn hơn vẫn đang được phát triển .

Bối cảnh bất ổn tại 'yết hầu' Hormuz

Động lực thúc đẩy cơ sở hạ tầng này không phải là chuyện viển vông. Eo biển Hormuz đã bước vào giai đoạn mà các nhà phân tích mô tả là "tái mở cửa trong tranh chấp", với các nỗ lực hộ tống quân sự, các báo cáo về tàu bị tấn công và sự thận trọng đáng kể từ phía thương mại diễn ra đồng thời .

Dòng dầu thô không thuộc về Iran qua tuyến đường thủy này vẫn ở mức thấp, và các nguồn tin trong ngành cảnh báo rằng ngay cả khi các hành động thù địch chính thức kết thúc, dòng chảy vận tải thương mại cũng sẽ không nối lại ngay lập tức—các công ty bảo hiểm, đơn vị thuê tàu và nhà vận hành sẽ cần thời gian để xây dựng lại lòng tin vào tuyến đường này .

Đối với UAE, quốc gia cùng với Ả Rập Xê-út là một trong số ít các nhà sản xuất vùng Vịnh sở hữu cơ sở hạ tầng hiện có để xuất khẩu bên ngoài eo biển, việc tăng cường gấp đôi năng lực "phá vây" vừa là một động thái cạnh tranh, vừa là một chính sách bảo hiểm . Kế hoạch đường ống đa nhiên liệu đã mở rộng logic đó từ dầu thô sang lĩnh vực sản phẩm tinh chế lần đầu tiên.

Những câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ

Do đang ở giai đoạn đầu, một vài câu hỏi chưa có lời đáp trên phạm vi công khai:

• Thông số kỹ thuật: Chưa có số liệu về lộ trình, đường kính ống, công suất bơm hay kho chứa được công bố.
• Chi phí và nguồn vốn: Trong khi chương trình 55 tỷ USD cung cấp một cái ô khả dĩ, không có ngân sách cụ thể cho dự án này được tiết lộ.
• Quyền truy cập của bên thứ ba: Các báo cáo chưa xác minh liệu ADNOC có ý định cung cấp công suất cho các nhà sản xuất vùng Vịnh khác hay không, mặc dù ý tưởng về các thỏa thuận bốc hàng theo từng trường hợp bên ngoài vùng Vịnh được coi là rất quan trọng đối với các nhà sản xuất trong khu vực .

Đường ống đa nhiên liệu của ADNOC, ở thời điểm hiện tại, là một tuyên ngôn chiến lược. Rõ ràng, công ty này có tham vọng đảm bảo nguồn cung các sản phẩm tinh chế bất kể điều gì xảy ra ở eo biển Hormuz, và họ đang chứng minh tham vọng đó bằng chương trình trao thầu dự án lớn nhất từ trước đến nay của mình. Những chi tiết cụ thể trong tương lai sẽ cho thấy liệu dự án có thực sự sánh ngang với tầm vóc của tham vọng này.