Bất ngờ lớn: Kẻ trộm mộ đào 'đúng chỗ', phát lộ biệt thự La Mã từng là nơi nghỉ dưỡng của ba vị hoàng đế

Vào tháng 2 năm 2026, cảnh sát Ý (Carabinieri) nhận được tin báo về một vụ đào bới trái phép trên khu đất công ở vùng ngoại ô Rome. Khi tới nơi, họ phát hiện 'tombaroli' – những kẻ trộm mộ chuyên nghiệp – đã dùng máy xúc hạng nặng để khoét sâu xuống lòng đất tại khu nông trại Castel di Guido, cách tường thành cổ Rome khoảng 19 km về phía tây . Điều mà chúng vô tình khai quật, và các nhà khảo cổ sau đó đã chính thức khai thác, là một biệt thự ngoại ô thời kỳ đế chế (villa suburbana) chưa từng được biết đến, nơi có thể từng đón tiếp ba vị hoàng đế quyền lực nhất thế kỷ thứ 2: Hadrianus, Antoninus Pius và Marcus Aurelius.

Phần lộ thiên hiện tại của biệt thự rộng khoảng 400 mét vuông, và các chuyên gia tin rằng phần lớn cấu trúc vẫn còn nằm dưới lòng đất . Những phát hiện quan trọng bao gồm các mảnh sàn ghép mosaic (khảm) đa sắc với họa tiết hình học và hình tượng tinh xảo, tường vữa vẽ bích họa theo phong cách thời kỳ hoàng đế, và một bức tượng bằng đá cẩm thạch kích thước thật, có thể khắc họa thần Silvanus - vị thần nông thôn, tay cầm dao cắt tỉa (falx) và có một chú chó đi kèm . Các di tích kiến trúc gồm nhiều phòng ốc, hành lang và khu phức hợp tắm (thermae) cho thấy đây là một dinh thự xa hoa bậc nhất .

Khu vực này nằm trong lãnh thổ cổ đại của Lorium, một địa điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng của các hoàng đế thế kỷ thứ 2, nằm dọc theo Via Aurelia. Các ghi chép lịch sử và văn học cho thấy Hoàng đế Antoninus Pius (trị vì 138–161 SCN) từng được giáo dục tại Lorium, duy trì một điền trang gia đình tại đây, và cuối cùng đã qua đời tại chính biệt thự của mình ở Lorium vào năm 161 SCN . Người kế vị của ông, Marcus Aurelius, cũng thường xuyên lui tới khu vực này . Vị trí, kích thước và các đặc điểm trang trí phong cách Antonine của biệt thự mới được phát hiện gợi ý mạnh mẽ rằng nó là một phần của khu phức hợp tài sản hoàng gia, hoặc thuộc về một gia đình quý tộc cấp cao có mối quan hệ mật thiết với Hadrianus và Antoninus Pius . Do đó, các nhà khảo cổ tin rằng biệt thự này có thể đã từng đón tiếp và làm nơi lưu trú cho nhiều hoàng đế nhà Antonine .

Phát hiện này là kết quả của chiến dịch phối hợp giữa Carabinieri và Soprintendenza Speciale di Roma (Sở Giám sát Đặc biệt Rome), đơn vị đã tiến hành khai quật khẩn cấp để ghi nhận và gia cố các cấu trúc kiến trúc . Bộ trưởng Văn hóa Ý, ông Alessandro Giuli, mô tả chiến dịch này là một mô hình bảo tồn và nghiên cứu mẫu mực, biến một hành vi phạm tội thành một cơ hội khoa học có ý nghĩa to lớn .

Cơ hội tham quan miễn phí

Công chúng có thể chiêm ngưỡng những dấu tích mới được khai quật vào thứ Bảy, ngày 20 tháng 6 năm 2026. Soprintendenza Speciale di Roma sẽ tổ chức một ngày mở cửa miễn phí với các tour tham quan khảo cổ có hướng dẫn viên, bắt đầu lúc 17:00 và một tour thứ hai lúc 18:15 . Mỗi tour kéo dài khoảng 1,5 đến 2 giờ, đi bộ quãng đường khoảng 1 km đến địa điểm khai quật, nơi du khách có thể tận mắt chiêm ngưỡng các di tích và những mảnh ghép mosaic đang được phục chế . Thông tin đặt chỗ do Soprintendenza quản lý; du khách nên kiểm tra các yêu cầu đặt trước nếu có .