Cú sốc giá dầu liên quan Iran làm hẹp cửa giảm lãi suất ở Brazil và Hàn Quốc

Brazil: dầu có thể giúp bên ngoài, nhưng lạm phát mới là bài toán lãi suất

Brazil không rơi vào kịch bản đơn giản của một nền kinh tế chỉ chịu thiệt vì nhập khẩu dầu. Các nhà phân tích được ICIS dẫn nhận định đợt tăng giá dầu là một lực đỡ cho khu vực đối ngoại của Brazil, có thể giúp thặng dư thương mại tăng, trong khi nhiều nước nhập khẩu ròng dầu ở Mỹ Latinh chịu sức ép lớn hơn ^[4]. Nói cách khác, giá dầu cao có thể làm Brazil trông vững hơn so với một số nước cùng khu vực.

Nhưng chính sách tiền tệ không chỉ nhìn vào cán cân thương mại. Điều ngân hàng trung ương phải cân là lạm phát trong nước và kỳ vọng lạm phát. Ngân hàng Trung ương Brazil cho biết xung đột đã làm kỳ vọng lạm phát tăng, và các nhà hoạch định chính sách từng cân nhắc thay đổi đánh giá về cán cân rủi ro lạm phát trước khi cuối cùng vẫn giữ quan điểm ở mức

cân bằng

[2]

Trước đó, Bộ Tài chính Brazil đã nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 3,7% sau khi tính đến giả định giá dầu bình quân cao hơn 10,8% so với ước tính trước đó; cùng báo cáo cũng cho thấy biến động dầu khiến thị trường khó đoán liệu nhà hoạch định chính sách sẽ bắt đầu nới lỏng bằng mức giảm 25 hay 50 điểm cơ bản ^[9]. Rogerio Ceron, quan chức Kho bạc Brazil, cũng nói chu kỳ giảm lãi suất của Brazil có thể ngắn hơn dự kiến nếu xung đột Iran kéo dài và tạo thêm áp lực tăng lên giá dầu ^[16].

Cách hiểu thực tế là: Brazil vẫn có thể giảm lãi suất, nhưng mỗi lần giảm sẽ đi kèm nhiều điều kiện hơn. Lợi ích đối ngoại từ dầu giúp câu chuyện cán cân thanh toán bớt căng, song không xóa được kênh truyền dẫn qua giá nhiên liệu trong nước và kỳ vọng lạm phát.

Hàn Quốc: thế kẹt lạm phát - tăng trưởng rõ hơn

Với Hàn Quốc, cú sốc dầu mang màu sắc tiêu cực trực diện hơn. BOK đã nhìn cú sốc này như một cú sốc cung: nó đẩy lạm phát lên, đồng thời làm tăng trưởng yếu đi. Thống đốc Shin phát tín hiệu chính sách sẽ tiếp tục thận trọng và linh hoạt trong bối cảnh bất định tăng, bao gồm cả rủi ro ổn định tài chính ^[1].

Kênh lạm phát ngắn hạn đã nằm trong tầm ngắm của BOK. Ngân hàng trung ương cho biết cú tăng giá dầu toàn cầu liên quan đến xung đột Iran dự kiến khiến giá tiêu dùng tháng 5 tăng mạnh hơn; Phó thống đốc Yu Sang-dae nêu giá sản phẩm dầu mỏ còn ở mức cao, cộng với hiệu ứng nền ở nhóm nông sản, sản phẩm chăn nuôi và thủy sản ^[5]. BOK cũng ước tính cơ chế trần giá xăng dầu và việc giảm thuế nhiên liệu đã giúp hấp thụ một phần đáng kể áp lực, nhưng đó chỉ là giảm đỡ, không phải triệt tiêu hoàn toàn ^[5].

Đây là thế khó quen thuộc của một cú sốc cung. Giảm lãi suất có thể hỗ trợ nhu cầu trong nước, nhưng sẽ khó giải thích hơn nếu lạm phát vừa bật lên vì dầu. Giữ lãi suất không giải quyết ngay cú đánh vào tăng trưởng, nhưng cho nhà hoạch định chính sách thêm thời gian để xem giá dầu chỉ tăng tạm thời hay bắt đầu lan rộng vào mặt bằng giá.

Cùng một thùng dầu, hai vị thế rất khác

Khác biệt nằm ở hiệu ứng điều kiện thương mại, tức việc giá hàng xuất khẩu và nhập khẩu thay đổi có lợi hay bất lợi cho nền kinh tế. Với Brazil, giá dầu cao tạo hai lực kéo ngược chiều: một bên là tài khoản đối ngoại được hỗ trợ, bên kia là kỳ vọng lạm phát cao hơn ^[2][4]. Với Hàn Quốc, các kênh gần như đi cùng một hướng xấu: năng lượng nhập khẩu làm chi phí tăng, đẩy lạm phát lên và đe dọa tăng trưởng ^[1][5].

Vì thế, hàm ý chính sách giống nhau ở điểm cả hai ngân hàng trung ương đều bớt nghiêng về nới lỏng, nhưng mức độ không giống nhau. Brazil có vẻ bị giới hạn trong chu kỳ giảm lãi suất, thậm chí chu kỳ đó có thể ngắn hơn. Hàn Quốc lại nghiêng rõ hơn về thái độ chờ đợi thận trọng cho đến khi áp lực lạm phát từ năng lượng dịu lại.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Với Brazil, tín hiệu quan trọng là liệu ngân hàng trung ương có tiếp tục mô tả rủi ro lạm phát là cân bằng hay chuyển sang nhấn mạnh rủi ro tăng sau khi đã từng tranh luận về thay đổi này ^[2]. Kỳ vọng lạm phát sẽ quan trọng không kém giá dầu giao ngay.

Với Hàn Quốc, phép thử là đợt tăng lạm phát dự kiến trong tháng 5 có chỉ là tạm thời hay không, và liệu các biện pháp như trần giá xăng dầu, giảm thuế nhiên liệu còn tiếp tục giảm mức truyền dẫn từ giá dầu thế giới vào giá trong nước hay không ^[5]. Ngôn ngữ của BOK về tăng trưởng và ổn định tài chính cũng cần được theo sát, vì ngân hàng trung ương đã gắn cú sốc dầu với cả rủi ro lạm phát lẫn tăng trưởng ^[1].

Kết luận

Cú sốc giá dầu liên quan đến Iran không biến Brazil và Hàn Quốc thành hai trường hợp giống hệt nhau, nhưng đều làm hẹp khoảng trống cho chính sách tiền tệ dễ dãi. Brazil có một lớp đệm từ dầu ở khu vực đối ngoại, song kỳ vọng lạm phát có thể rút ngắn chu kỳ giảm lãi suất. Hàn Quốc đối mặt bài toán khó hơn: năng lượng nhập khẩu làm lạm phát tăng trong khi triển vọng tăng trưởng lại yếu đi.

The Bank of Korea said the jump in global oil prices caused by a U.S.-Iran war is expected to push consumer prices up more in May. Yu Sang-dae, vice governor of the Bank of Korea, held a "price situation review meeting" at the Bank of Korea in Jung-gu, Seou...