'RAMageddon' ập đến: Cơn khát chip nhớ AI nhấn chìm ngành smartphone Trung Quốc, dự báo toàn cầu bị cắt giảm mạnh

Thị trường smartphone Trung Quốc đang đối mặt với giai đoạn khó khăn nhất kể từ thời đại dịch, khi giá chip nhớ tăng vọt một cách chưa từng có . Cơn sốt xây dựng trung tâm dữ liệu AI đã tạo ra hiệu ứng domino tàn khốc lên ngành điện tử tiêu dùng. Bước sang quý 1 năm 2026, cú sốc giá đã hiện rõ: chi phí DRAM trên di động đã tăng vọt tới 151% so với cùng kỳ, trong khi giá NAND flash thậm chí còn leo thang khủng khiếp hơn, ở mức 360% . Đây không còn đơn thuần là bài toán chi phí đầu vào; nó đang định hình lại hoàn toàn danh mục sản phẩm, chiến lược định giá bán lẻ và cục diện cạnh tranh trên thị trường.

Cuộc khủng hoảng giá đè nặng lên các thương hiệu Trung Quốc

Cơn bão giá đã buộc các nhà sản xuất lớn phải có những động thái tức thì và dễ thấy. Trong một bước đi hiếm hoi, OPPO và Vivo đã chính thức tăng giá bán lẻ của các mẫu smartphone hiện hành vào tháng 3 năm 2026, công khai viện dẫn lý do chi phí chip nhớ liên tục neo ở mức cao . Honor, Xiaomi và các tên tuổi nội địa khác cũng đang chịu áp lực tương tự, với các nguồn tin từ chuỗi cung ứng cho biết chi phí thu mua chip nhớ hiện đã cao hơn 80% so với một năm trước và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt .

Sức ảnh hưởng phân hóa rõ rệt theo từng phân khúc thị trường. Phân khúc giá rẻ, nơi biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng, đang chịu tổn thương nặng nề nhất. Chi phí vật liệu đầu vào (BoM) cho những chiếc điện thoại dưới 200 USD đã tăng tới 20-30%, theo số liệu từ Counterpoint . Điều này buộc nhiều nhà sản xuất phải đưa ra một quyết định chiến lược đầy khó khăn: cắt giảm lượng xuất xưởng các dòng máy giá rẻ và trong một số trường hợp, phải hạ cấp thông số kỹ thuật để giữ nguyên mức giá bán . Hệ quả là trong quý 1/2026, thị trường Trung Quốc nói chung đã co lại 1,6%, riêng Xiaomi ghi nhận mức sụt giảm lượng xuất xưởng lên đến 18% so với cùng kỳ khi nhu cầu tiêu dùng suy yếu trước làn sóng tăng giá .

Huawei: Kẻ lội ngược dòng ngoạn mục

Giữa cơn suy thoái lan rộng, Huawei nổi lên như một ngoại lệ đầy ấn tượng. Dữ liệu của Counterpoint chỉ ra rằng Huawei là thương hiệu Trung Quốc lớn duy nhất được dự kiến sẽ tăng lượng smartphone xuất xưởng trong nửa đầu năm 2026 . Sức chống chịu này không phải là một sự may mắn ngẫu nhiên. Trong khi các hãng như Xiaomi hay Transsion phụ thuộc rất lớn vào các dòng máy giá rẻ, vốn hướng đến tệp khách hàng cực kỳ nhạy cảm với biến động giá (gần như không thể chuyển phần chi phí tăng thêm sang người mua), thì sức mạnh của Huawei lại nằm ở phân khúc cao cấp .

Tệp khách hàng của Huawei ít nhạy cảm hơn hẳn với những đợt tăng giá cỡ 100 USD, cho phép công ty dễ dàng hấp thụ hoặc chuyển tiếp các chi phí linh kiện mà không khiến nhu cầu sụp đổ. Nhờ đó, ngay cả khi toàn thị trường nội địa lao đao và chi phí bộ nhớ lên đến đỉnh điểm, Huawei vẫn giữ vững vị thế là nhà dẫn đầu thị phần tại Trung Quốc trong cả năm 2025 với 16,9% thị phần trước khi cuộc khủng hoảng bộ nhớ thực sự trở nên trầm trọng . Định vị cao cấp mang tính chiến lược này đã biến một cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng thành lá chắn cạnh tranh cho riêng họ.

Viễn cảnh ảm đạm: Counterpoint cắt giảm mạnh dự báo toàn cầu 2026

Counterpoint Research vừa đưa ra một đợt điều chỉnh giảm mạnh tay đối với dự báo smartphone toàn cầu cả năm. Hãng này hiện nhận định sản lượng xuất xưởng trên toàn thế giới sẽ giảm 2,1% trong năm 2026 — một sự cắt giảm đáng kể so với dự báo trước đó là tăng trưởng đi ngang hoặc dương . Công ty nghiên cứu này đã chỉ rõ “chi phí linh kiện tăng nhanh chóng” xuất phát từ tình trạng thiếu hụt chip nhớ là nguyên nhân chính .

Dữ liệu ban đầu thậm chí còn tồi tệ hơn những gì dự báo cả năm thể hiện. Trong quý 1 năm 2026, sản lượng xuất xưởng toàn cầu thực tế đã giảm 6% so với cùng kỳ, khi tình trạng thiếu hụt DRAM và NAND làm gián đoạn hoạt động sản xuất trên diện rộng và dập tắt tâm lý tiêu dùng vốn đã yếu ớt . Nỗi đau này không được phân bổ đồng đều. Counterpoint lưu ý rằng Apple và Samsung là những bên có vị thế tốt nhất để vượt qua cơn bão nhờ quy mô khổng lồ, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và sức mạnh định giá của các thương hiệu cao cấp . Thực tế, Apple thậm chí còn tăng trưởng 5% sản lượng xuất xưởng trong quý 1/2026, lần đầu tiên nắm giữ vị trí dẫn đầu thị trường toàn cầu trong một quý đầu năm .

Nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng này nằm ở tầng trên của chuỗi cung ứng. Các gã khổng lồ sản xuất chip nhớ như Samsung, SK Hynix và Micron đã dồn phần lớn năng lực sản xuất sang mảng chip nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ cho các trung tâm dữ liệu AI. Sự chuyển dịch này đã bòn rút nguồn cung DRAM và NAND truyền thống cho thiết bị di động và PC, đẩy giá lên mức kỷ lục và khiến các nhà sản xuất thiết bị tiêu dùng phải cạnh tranh khốc liệt để giành giật phần nguồn cung ít ỏi còn sót lại . Sự đồng thuận từ các nhà phân tích trong ngành cho thấy tình trạng thiếu hụt bộ nhớ này có thể kéo dài đến tận năm 2027 .

Ngành công nghiệp smartphone đang phải vật lộn với một sự thay đổi mang tính hệ thống trong bối cảnh bán dẫn. Khi cơn đói bộ nhớ vô tận của AI bắt đầu chi phối giá của một chiếc điện thoại tầm trung ở Bắc Kinh, những quy tắc cũ của chuỗi cung ứng không còn đúng nữa. Đối với các thương hiệu Trung Quốc, khả năng dịch chuyển lên phân khúc cao cấp — như cách Huawei đã làm — có thể không chỉ còn là một chiến lược tăng trưởng, mà đã trở thành một chiến thuật sinh tồn.