WHO: Hệ thống y tế Gaza vẫn bên bờ sụp đổ sau lệnh ngừng bắn Israel–Hamas

Các báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas bắt đầu từ 10/10/2025 đã làm giảm cường độ giao tranh nhưng không chấm dứt cuộc khủng hoảng y tế và nhân đạo tại Dải Gaza. Nhiều tháng sau thỏa thuận, các cơ quan Liên Hợp Quốc vẫn ghi nhận thương vong dân sự, tấn công vào cơ sở y tế, thiếu thuốc men và nhiều rào cản đối với việc đưa viện trợ vào khu vực.

Thương vong vẫn tiếp diễn sau lệnh ngừng bắn

Theo số liệu mà WHO trích dẫn từ Bộ Y tế Palestine tại Gaza, bạo lực vẫn xảy ra ngay cả khi lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực.

• Tính đến 31/12/2025, khoảng 416 người đã thiệt mạng và 1.272 người bị thương ở Gaza kể từ ngày 10/10/2025 khi lệnh ngừng bắn bắt đầu.
• Các cuộc họp báo của Liên Hợp Quốc tại Hội đồng Bảo an mô tả thỏa thuận này là mong manh, khi các cuộc tấn công lẻ tẻ và tình trạng bất ổn vẫn tiếp diễn.

Những con số này cho thấy mức độ bạo lực giảm so với giai đoạn chiến sự ác liệt trước đó, nhưng các vụ chết người vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn.

Các cuộc tấn công vào hệ thống y tế

WHO cũng ghi nhận nhiều vụ bạo lực ảnh hưởng trực tiếp đến bệnh viện, nhân viên y tế và bệnh nhân.

• Trong năm 2025 có 449 vụ tấn công vào hệ thống y tế tại lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.
• 216 vụ xảy ra ở Gaza, khiến 112 người thiệt mạng và 305 người bị thương.

WHO nhiều lần cảnh báo rằng các cuộc tấn công này làm trầm trọng thêm tình trạng quá tải của hệ thống y tế. Năm 2026, tổ chức này lên án một vụ tấn công nhằm vào Bệnh viện Indonesia ở phía bắc Gaza, cho biết nhiều cơ sở y tế khác cũng bị tấn công trong những tuần trước đó, buộc bệnh nhân và nhân viên phải sơ tán khẩn cấp.

Bệnh viện hoạt động trong tình trạng kiệt quệ

Ngay cả trong thời gian ngừng bắn, cơ sở hạ tầng y tế của Gaza vẫn bị tàn phá nghiêm trọng.

Theo WHO:

• Không có bệnh viện nào ở Gaza hoạt động đầy đủ.
• Chỉ 14 trong số 36 bệnh viện của vùng lãnh thổ còn hoạt động ở mức độ nào đó, nhiều nơi chỉ vận hành một phần.

Thiệt hại rộng khắp khiến hệ thống y tế khó khôi phục các dịch vụ cơ bản. Các bệnh viện cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu, điện, nước và nhân lực y tế, khiến việc phẫu thuật, chăm sóc đặc biệt hay điều trị bệnh mạn tính trở nên rất hạn chế.

Thiếu thuốc men và thiết bị y tế nghiêm trọng

WHO cho biết nhiều cơ sở y tế tại Gaza đang thiếu hụt nghiêm trọng các vật tư thiết yếu.

Các bệnh viện báo cáo:

• thiếu thuốc và vật tư y tế cơ bản,
• gián đoạn nguồn điện và nhiên liệu cho máy phát điện bệnh viện,
• thiếu nhân viên y tế và thiết bị do chiến sự kéo dài.

Trong năm 2025, WHO cho biết đã cung cấp khoảng 60 triệu USD vật tư y tế thiết yếu cho các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng. Tuy nhiên, nhu cầu thực tế vẫn vượt xa nguồn lực hiện có.

Hạn chế đối với viện trợ và vật tư y tế

Các báo cáo nhân đạo của Liên Hợp Quốc cho thấy ngay cả sau khi ngừng bắn, việc đưa viện trợ vào Gaza vẫn gặp nhiều trở ngại hành chính và an ninh.

Một trong những vấn đề lớn là quy trình phê duyệt đối với hàng hóa được Israel phân loại là “dual‑use” (có thể sử dụng cho mục đích dân sự hoặc quân sự). Những quy định này khiến nhiều thiết bị và vật liệu cần thiết cho bệnh viện hoặc cơ sở hạ tầng bị chậm trễ hoặc không được phép vào Gaza.

Theo Liên Hợp Quốc, trong tháng đầu sau khi ngừng bắn, hơn 100 yêu cầu đưa vật tư cứu trợ vào Gaza đã bị từ chối.

Các hạn chế này ảnh hưởng không chỉ đến vật liệu xây dựng mà còn đến thiết bị phục vụ khôi phục bệnh viện, hệ thống nước sạch và vệ sinh.

Các tổ chức cứu trợ gặp khó khăn

Nhiều tổ chức nhân đạo cho biết họ vẫn gặp trở ngại lớn khi cố gắng đưa viện trợ vào Gaza.

• Médecins Sans Frontières (MSF) cho biết chưa thấy cải thiện đáng kể trong việc đưa vật tư y tế vào Gaza ngay sau khi ngừng bắn.
• UNRWA và các cơ quan Liên Hợp Quốc khác cho biết nhiều nguồn viện trợ vẫn đang nằm ngoài Gaza dù đã sẵn sàng chuyển vào khu vực.

Các tổ chức cứu trợ cho rằng những nút thắt này làm chậm quá trình khôi phục dịch vụ y tế và hỗ trợ dân thường.

Tranh luận tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

Việc thực thi lệnh ngừng bắn và tình hình nhân đạo ở Gaza nhiều lần được đưa ra thảo luận tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

• Nghị quyết 2803 (2025) của Hội đồng Bảo an đã ủng hộ một kế hoạch rộng hơn nhằm chấm dứt xung đột Gaza và ổn định khu vực.
• Tuy nhiên, các quan chức Liên Hợp Quốc sau đó nói với Hội đồng rằng lệnh ngừng bắn vẫn mong manh và chưa được thực hiện đầy đủ, trong khi nhu cầu nhân đạo vẫn rất lớn.

Các cuộc tranh luận tại Hội đồng Bảo an tập trung vào hai vấn đề chính: đảm bảo lệnh ngừng bắn được duy trì và mở rộng đáng kể quyền tiếp cận viện trợ nhân đạo.

Bức tranh tổng thể từ các báo cáo của WHO

Các đánh giá của WHO nhấn mạnh rằng lệnh ngừng bắn đã làm giảm mức độ giao tranh, nhưng không giải quyết được cuộc khủng hoảng y tế tại Gaza. Những yếu tố chính khiến tình trạng khẩn cấp tiếp tục bao gồm:

• thương vong vẫn xảy ra sau lệnh ngừng bắn
• các cuộc tấn công vào cơ sở y tế
• bệnh viện bị hư hại và hoạt động một phần
• thiếu thuốc men, nhiên liệu và nhân viên
• hạn chế đối với viện trợ và vật tư y tế

Theo WHO, sự kết hợp của các yếu tố này khiến hệ thống y tế Gaza vẫn chịu áp lực cực lớn, ngay cả trong giai đoạn giao tranh giảm bớt.

Đối với các tổ chức nhân đạo, thách thức lớn nhất hiện nay là khôi phục năng lực chăm sóc y tế cơ bản đồng thời đảm bảo quyền tiếp cận viện trợ an toàn và ổn định cho Gaza.