Đòn drone kỷ lục của Ukraine vươn tới trung tâm khí đốt Bắc Cực của Nga

Vụ tấn công bằng drone ngày 9/9 đã gây cháy tại một cơ sở công nghiệp ở Novy Urengoy, thuộc Khu tự trị Yamalo-Nenets của Nga. Điều khiến sự việc đáng chú ý không chỉ là thiệt hại vật chất — khi đó còn đang được đánh giá — mà là vị trí: sâu trong vùng sản xuất khí đốt ở miền Bắc Cực của Nga. Phía quân sự Ukraine mô tả đây là đòn đánh sâu nhất vào lãnh thổ Nga kể từ khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu. 176

Nga đã xác nhận những gì?

Thống đốc Yamalo-Nenets Dmitry Artyukhov cho biết một cơ sở công nghiệp ở Novy Urengoy bốc cháy sau cuộc tấn công bằng drone. Theo các quan chức Nga, phòng không đã đẩy lùi đợt tấn công và mảnh vỡ drone rơi xuống gây ra hỏa hoạn.

Ông Artyukhov không nêu tên cơ sở bị ảnh hưởng, nói không có người thiệt mạng hoặc bị thương, đồng thời cho biết mức độ và tính chất thiệt hại vẫn đang được xác định. 1718

Vì vậy, các câu hỏi then chốt vẫn chưa có lời giải đáp: vụ cháy có gây gián đoạn đáng kể hay không, điểm trúng mục tiêu chính xác là đâu, và drone có chạm được mục tiêu dự kiến hay thiệt hại phát sinh từ mảnh vỡ sau khi bị đánh chặn.

Mục tiêu bị nghi ngờ: nhà máy xử lý khí ngưng tụ

Các nguồn tin Ukraine và phân tích nguồn mở cho rằng mục tiêu có khả năng là nhà máy xử lý hoặc chuẩn bị khí ngưng tụ Novy Urengoy. Theo các thông tin được đăng tải, Bộ Tổng tham mưu Ukraine thông báo đã đánh trúng cơ sở này; các nhà phân tích nguồn mở cũng đưa ra nhận định tương tự. 248

Tuy nhiên, đây là đánh giá được báo cáo, không phải xác nhận chính thức của Nga. Thống đốc khu vực chỉ đề cập một cơ sở công nghiệp không nêu tên. 17

Vì sao Novy Urengoy quan trọng?

Novy Urengoy nằm trong khu vực Yamalo-Nenets, một đầu mối lớn của ngành khí đốt Nga. Reuters mô tả đây là lần đầu drone tấn công vùng hậu phương sản xuất khí tự nhiên của Nga. 17

Ý nghĩa chiến lược nằm ở chỗ chiến dịch drone tầm xa của Ukraine đã vươn đến hạ tầng ở một khu vực cực kỳ hẻo lánh của Nga, thay vì chỉ nhắm vào các cơ sở gần biên giới hoặc tiền tuyến. Đây cũng là vụ drone tấn công được đưa tin đầu tiên tại Khu tự trị Yamalo-Nenets. 2224

Kỷ lục về khoảng cách, nhưng có những giới hạn cần lưu ý

Các ước tính khoảng cách khác nhau do sử dụng những điểm tham chiếu khác nhau, đồng thời chưa xác định được đường bay thực tế hay địa điểm phóng drone. Dựa trên phân tích nguồn mở được The Insider dẫn lại, Novy Urengoy cách biên giới Ukraine khoảng 2.800 km. 8

Lực lượng Tác chiến Đặc biệt Ukraine cho biết các đơn vị Deep Strike của họ đã bay hơn 3.000 km và gọi đây là đòn đánh sâu nhất trong cuộc chiến toàn diện. Theo các nguồn tin Ukraine, chiến dịch rộng hơn còn gồm các đợt tấn công vào cơ sở khí ngưng tụ ở cả Novy Urengoy lẫn Purovsky. 6

Vụ việc được cho là vượt qua kỷ lục trước đó: đòn tấn công hồi tháng 7 vào nhà máy lọc dầu Omsk, cách biên giới khoảng 1.550 dặm. 5

Tuyên bố “kỷ lục” có sức thuyết phục khi so sánh vị trí các mục tiêu, nhưng không phải là phép đo chính xác quãng đường drone thực sự bay. Điểm phóng và lộ trình vẫn chưa được công bố. 8

Có phải drone FP-1 đã được sử dụng?

Denys Shtilerman, đồng sáng lập Fire Point, nói một drone FP-1 đã bay khoảng 3.200 km tới nhà máy Novy Urengoy. Một số bài viết khác cũng dẫn tuyên bố của nhà sản xuất rằng quãng bay vượt 3.200 km. 1214

Những phát biểu này không đủ để xác nhận độc lập rằng FP-1 đã được dùng trong chiến dịch, cũng không kiểm chứng được khoảng cách bay được nêu. Vì thế, chúng cần được hiểu là các tuyên bố gắn với nhà sản xuất. Các thông tin hiện có cũng không đưa ra dữ liệu được kiểm chứng độc lập về khối lượng đầu đạn hoặc năng lực mang tải của drone trong vụ tấn công này.

Ai nhận trách nhiệm?

Lực lượng Tác chiến Đặc biệt Ukraine nhận trách nhiệm về chiến dịch tầm xa, nói rằng các đơn vị Deep Strike đã đánh trúng những cơ sở lớn của ngành khí ngưng tụ. Truyền thông Ukraine cũng cho biết Bộ Tổng tham mưu đã xác nhận cuộc tấn công vào nhà máy khí ngưng tụ Novy Urengoy. 624

Phía Nga xác nhận có tấn công bằng drone và hỏa hoạn, nhưng thống đốc khu vực không nêu tên cơ sở và không công khai quy trách nhiệm cho bên nào trong tuyên bố được Reuters dẫn lại. 17

Vụ tấn công làm thay đổi điều gì?

Dựa trên các bằng chứng hiện có, sự việc ở Novy Urengoy chưa cho thấy rõ quy mô thiệt hại hay tác động lâu dài đối với sản lượng khí đốt Nga. Nhưng nó cho thấy một điều có thể quan sát trực tiếp hơn: Ukraine hiện có thể đe dọa hạ tầng liên quan đến năng lượng tại một khu vực trước đây được xem là vượt xa tầm hoạt động thông thường của chiến dịch drone. 176

Với Nga, điều này mở rộng bài toán bảo vệ địa lý đối với hạ tầng năng lượng. Với Ukraine, đây là phép thử gây chú ý cho chiến lược dựa vào drone tấn công một chiều tầm xa: tiếp cận mục tiêu xa chiến trường và áp đặt chi phí lên các hệ thống công nghiệp then chốt. Tuy vậy, các tuyên bố về diễn biến chiến dịch, loại drone và đánh giá thiệt hại vẫn là những lưu ý quan trọng.