Sony chặn bản PS5 của STONKS-9800 và lên lịch gỡ toàn bộ 13 game Ternox

Hệ quả trước mắt gồm:

• STONKS-9800 sẽ không phát hành trên PS5 như kế hoạch.
• 13 game hiện có của Ternox dự kiến bị gỡ khỏi PlayStation Store sau ngày 23/8.
• Studio dường như không còn khả năng tự phát hành game trên nền tảng PlayStation thông qua thỏa thuận cũ.

Con số 13 gồm 10 game do Ternox phát hành và ba game khác được chuyển giao cho studio, theo các báo cáo về danh mục sản phẩm của hãng.

Vì sao STONKS-9800 được chú ý?

STONKS-9800: Stock Market Simulator là game mô phỏng thị trường chứng khoán dựa trên văn bản, mang phong cách anime thập niên 1980. Trò chơi xuất hiện trên PC từ năm 2023 và đạt 97% đánh giá “Overwhelmingly Positive” từ người dùng Steam.

Điểm số này không chứng minh game đã đáp ứng mọi yêu cầu xuất bản của PlayStation. Tuy vậy, nó cho thấy đây không phải một sản phẩm vô danh hoặc chưa hoàn thiện: Ternox đang chuẩn bị đưa lên console một trò chơi đã tạo được phản hồi rất tích cực trên PC.

Ternox có phải là “shovelware” không?

Vụ việc xảy ra trong lúc Sony được cho là đang siết chặt việc kiểm soát “shovelware” trên PlayStation Store. Thuật ngữ này thường chỉ những game được sản xuất với nỗ lực tối thiểu, lặp lại tài sản hoặc công thức có sẵn, đôi khi nhằm giúp người chơi kiếm các cúp Platinum một cách dễ dàng.

Các báo cáo về chiến dịch năm 2026 của Sony tập trung vào những nhà phát hành có số lượng game rất lớn, nhiều sản phẩm lặp lại hoặc các phiên bản gần như giống nhau. Afil Games, một nhà phát hành bị ảnh hưởng, cho biết PlayStation đã áp dụng quy định xuất bản nghiêm ngặt hơn và sẽ không tiếp tục phát hành các sản phẩm tương lai của hãng; nhiều báo cáo nói hàng trăm game của Afil bị gỡ, trong đó một nguồn nêu con số 933 tựa game.

Ternox có một số điểm khác biệt đáng kể:

• Danh mục được báo cáo gồm 13 game, thay vì hàng trăm hoặc hàng nghìn sản phẩm.
• Các game của studio được mô tả là đa dạng, không phải những bản phát hành lặp lại theo khu vực hoặc gần như giống hệt nhau.
• STONKS-9800 có phản hồi rất tích cực trên Steam, là dấu hiệu cho thấy đây là một sản phẩm có bản sắc và được người chơi đón nhận, thay vì được tạo ra chủ yếu để “cày” cúp.

Tuy nhiên, vẫn có một điểm gây tranh luận. Finger Fitness của Ternox được thiết kế xoay quanh tính năng adaptive trigger của tay cầm và từng được nhắc đến trong bối cảnh hoàn thành cúp tương đối dễ dàng. Điều đó có thể khiến studio nằm trong phạm vi một quy định mới. Nhưng với các thông tin hiện có, yếu tố này chưa giải thích được vì sao toàn bộ danh mục, bao gồm cả STONKS-9800, lại bị ảnh hưởng; đồng thời cũng không xác nhận lý do thực sự của Sony.

Ternox dự định làm gì tiếp theo?

Phương án dự phòng mà studio công bố là tiếp tục theo đuổi phiên bản console của STONKS-9800 trên Nintendo Switch và Xbox bằng hình thức tự phát hành. Ternox cũng từng đề cập đến các phiên bản vật lý. Dù vậy, đây mới là kế hoạch dự kiến, chưa phải những bản phát hành đã hoàn tất, và chưa có lịch ra mắt chính thức được xác nhận trong các báo cáo hiện có.

Việc thỏa thuận PlayStation bị chấm dứt cũng dường như đã loại bỏ con đường trực tiếp để Ternox tự đưa bản PS5 trở lại PlayStation Store.

Vì sao việc Sony không giải thích lại đáng lo?

Sony có quyền kiểm soát cửa hàng số độc quyền của mình và có thể áp dụng các tiêu chuẩn xuất bản riêng. Một game cũng có thể bị gỡ vì những lý do công chúng không nhìn thấy, chẳng hạn vấn đề hợp đồng, kỹ thuật, pháp lý hoặc tuân thủ quy định. Vì vậy, các thông tin hiện có chưa đủ để kết luận Sony đã hành động sai, hay Ternox chắc chắn đáp ứng mọi điều kiện áp dụng.

Vấn đề nằm ở chỗ: khi không có lý do cụ thể, không bên nào có thể kiểm chứng quyết định đó. Theo Ternox, studio không biết cần sửa điều gì, không thể đưa ra phản hồi có mục tiêu hoặc thách thức quyết định thông qua một quy trình kháng nghị độc lập được công khai. Các nhà phát triển nhỏ khác cũng phải đối mặt với sự bất định tương tự: họ biết quy định của Sony đang thay đổi, nhưng không biết đặc điểm nào trong danh mục của mình có thể dẫn tới việc chấm dứt hợp tác hoặc gỡ toàn bộ game.

Với người chơi, vụ việc nhắc lại một thực tế của quyền sở hữu số: khả năng tiếp cận game phụ thuộc vào việc nền tảng tiếp tục duy trì cửa hàng. Với các studio indie, sự việc cho thấy nhà sở hữu console có ảnh hưởng rất lớn tới khâu phân phối, khả năng được phát hiện, doanh thu lâu dài và cả những dự án tương lai.

Một thông báo rõ ràng, tiêu chí được công bố và cơ chế kháng nghị thực chất có thể không ngăn mọi trường hợp gỡ game. Nhưng những điều đó sẽ giúp các quyết định của nền tảng dễ được hiểu, sửa chữa và giám sát hơn.