Vụ chôn cất Hussein Asasa gần Jenin: gia đình, IDF và LHQ nói gì?

Không lâu sau tang lễ, dân làng gọi gia đình quay lại nghĩa trang vì người định cư đã có mặt tại mộ và yêu cầu đào lên, Mohammed kể lại . Theo lời gia đình, những người định cư nói khu đất này thuộc về một khu định cư gần đó; thân nhân sau đó tự đưa thi thể ra khỏi mộ sau khi bị cảnh báo rằng nếu họ không làm, người định cư sẽ dùng máy ủi . Gia đình Asasa sau đó chôn lại ông tại một nghĩa trang khác .

Video cho thấy gì — và chưa cho thấy gì?

Reuters, trong một bản tin video được MarketScreener đăng lại, cho biết hãng xác minh được địa điểm của đoạn phim tại hiện trường nhưng chưa xác minh được ngày quay; bản tin nói binh sĩ Israel xuất hiện trong hình ảnh . Một số tường thuật khác nói video đã được xác minh dường như cho thấy nhiều người đưa một vật giống thi thể khỏi sườn đồi trong lúc binh sĩ Israel đi phía sau .

Điểm quan trọng là hình ảnh này củng cố thông tin rằng binh sĩ có mặt tại hiện trường, nhưng không tự nó trả lời được câu hỏi ai đã ra lệnh đào mộ hay di dời thi thể. Ở điểm này, lời kể của gia đình và giải thích của quân đội Israel vẫn khác nhau .

IDF phản hồi ra sao?

IDF nói tang lễ đã được phối hợp với quân đội và phủ nhận việc chỉ thị gia đình phải chôn lại ông Asasa . Theo quân đội Israel, binh sĩ được điều tới sau khi có báo cáo về việc người định cư “đào bới trong khu vực” trong một cuộc đối đầu; IDF nói binh sĩ đã tịch thu dụng cụ đào của các thường dân Israel và ở lại hiện trường để ngăn thêm va chạm .

Trong một bản tin riêng, Xinhua cho biết IDF đang điều tra vụ việc và dẫn tuyên bố của quân đội Israel lên án “mọi nỗ lực hành động theo cách làm tổn hại trật tự công cộng, pháp quyền, nhân phẩm và phẩm giá của người đã khuất” .

Liên Hợp Quốc nói gì?

Văn phòng Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã lên án vụ việc . Các bản tin xác định Ajith Sunghay, người đứng đầu văn phòng OHCHR tại vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, mô tả việc đào mộ là “kinh hoàng” và là biểu hiện của sự phi nhân hóa đối với người Palestine trong vùng lãnh thổ bị chiếm đóng . Một số tường thuật khác về phản ứng của LHQ dùng cách diễn đạt rằng vụ việc “gây phẫn nộ và là biểu tượng của sự phi nhân hóa người Palestine” .

Gần Tarsala hay Sa-Nur?

Một số cách nhắc tới vụ việc có dùng những địa danh khác nhau. Tuy nhiên, các bản tin công khai được dẫn ở đây đặt nơi chôn cất tại làng Asasa hoặc al-Asa’asa, phía nam Jenin, và xác định khu định cư gần đó là Sa-Nur hoặc Sanur . Các nguồn này không xác lập Tarsala là khu định cư liên quan. Reuters cũng cho biết họ không liên lạc được với người định cư từ Sa-Nur gần đó để xin bình luận .

Các bản tin mô tả Sa-Nur là một khu định cư mà việc tái lập đã được chính phủ Israel phê chuẩn vào năm trước .

Điều gì đã rõ, điều gì còn tranh cãi?

Kết luận được nguồn tin hậu thuẫn rõ nhất hiện nay khá hẹp: gia đình ông Asasa nói người định cư buộc họ mở ngôi mộ mới chôn và di dời thi thể; hình ảnh được tường thuật cho thấy binh sĩ Israel có mặt; IDF phủ nhận đã ra lệnh chôn lại và nói đang điều tra; còn Liên Hợp Quốc lên án vụ việc là phi nhân hóa .

Nhưng hồ sơ công khai chưa khép lại mọi câu hỏi về trách nhiệm. Người định cư từ Sa-Nur chưa được Reuters tiếp cận để bình luận, và thời điểm quay đoạn video lan truyền cũng chưa được Reuters xác minh độc lập .