Vụ nổ súng ở Cổng Damascus và vòng vây Qusra: Những hạn chế đi lại của người Palestine

Cảnh sát Israel cho biết họ đã bắn Ibrahim al-Hendi, cư dân Đông Jerusalem 33 tuổi, gần Cổng Damascus vào khoảng 3 giờ 45 sáng 4/9, sau khi ông bị cáo buộc tìm cách dùng dao đâm các sĩ quan Cảnh sát Biên phòng. Báo chí Palestine xác định al-Hendi đến từ Beit Hanina và nêu cáo buộc về vụ đâm dao là tuyên bố của cảnh sát Israel. Ông được xác nhận đã tử vong tại hiện trường. 2325

Sau vụ nổ súng, lực lượng Israel tăng cường hiện diện quanh Cổng Damascus và Thành cổ Jerusalem. Các nguồn Palestine đưa tin khu vực bị phong tỏa theo kiểu quân sự và việc đi lại bị siết chặt, khiến người Palestine khó đến các buổi lễ nguyện lúc rạng sáng. Các thông tin hiện có không đủ để xác minh độc lập diễn biến dẫn đến cáo buộc đâm dao. 222530

Diễn biến tại Qusra

Các báo cáo riêng từ Bờ Tây cho biết ba gia đình Palestine tại Qusra, gần Nablus, vẫn bị người định cư bao vây quanh nhà kể từ ngày 9/8. Những tin trước đó nói nước và điện của các hộ dân bị cắt; người bên trong gặp khó khăn trong việc ra ngoài an toàn hoặc nhận nhu yếu phẩm. 244

Ngày 4/9, các báo cáo mô tả đây là ngày thứ 28 của tình trạng bao vây. Theo các báo cáo này, quân đội Israel đã tuyên bố khu vực là khu quân sự khép kín, ngăn các gia đình ra vào. Khoảng 100 nhà hoạt động vì hòa bình mang theo thực phẩm và thuốc men đã đến, nhưng bị chặn không cho tới các căn nhà, theo phong trào Peace Now và các bản tin cùng thời điểm. 3643

Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm về tình trạng tiếp cận: Liên Hợp Quốc ngày 17/8 nói các nhóm nhân đạo đã đến được chỗ các gia đình và chuyển nước, thực phẩm, thuốc men cùng những vật dụng khác sau nhiều ngày họ bị cô lập. Điều này cho thấy điều kiện tiếp cận đã thay đổi ở một số thời điểm, dù các báo cáo ngày 4/9 tiếp tục nói về hạn chế quanh các ngôi nhà. 41

Điểm chung của các biện pháp hạn chế tiếp cận

Việc phong tỏa ở Cổng Damascus và lệnh lập khu quân sự khép kín tại Qusra xảy ra ở hai địa điểm, trong hai hoàn cảnh khác nhau. Nhưng cả hai đều tập trung vào tác động thực tế của việc triển khai an ninh: hạn chế sự di chuyển của người Palestine. Tại Jerusalem, tác động được ghi nhận là đối với những người đi dự lễ nguyện rạng sáng; tại Qusra, đó là khả năng rời nhà của cư dân và khả năng chuyển viện trợ của những người hỗ trợ bên ngoài. 3036

Nhà chức trách quân sự và cảnh sát Israel đưa ra các lý do an ninh cho những biện pháp này. Tại Qusra, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trước đó nói địa bàn là một khu quân sự khép kín. Trong một nỗ lực đưa cứu trợ trước đó, IDF bác bỏ khẳng định của cư dân rằng các nhà hoạt động bị ngăn chuyển nhu yếu phẩm trực tiếp tới họ. 33

Bối cảnh leo thang rộng hơn và những bộ số liệu không đồng nhất

Các báo cáo về Qusra xuất hiện giữa những thông tin rộng hơn về bạo lực do người định cư gây ra và các chiến dịch quân sự của Israel trên khắp Bờ Tây, gồm các cuộc đột kích và bắt giữ tại Nablus, Jenin. 2136

Các con số được công bố có chênh lệch đáng kể tùy tổ chức thống kê và mốc thời gian. Giữa tháng 8, giới chức Palestine được dẫn lời nói đã ghi nhận 1.476 vụ tấn công của người định cư trong năm 2026. 53 Liên Hợp Quốc cho biết tính đến ngày 10/8, họ đã ghi nhận hơn 1.430 vụ trong năm, đồng thời nói khoảng 3.800 người Palestine đã phải di dời trong năm 2026 do bạo lực của người định cư, phá dỡ nhà cửa và trục xuất. 55 Số liệu sau đó của một ủy ban Palestine nêu 4.113 vụ trong bảy tháng đầu năm 2026. 49

Không nên xem các tổng số này là có thể đối chiếu trực tiếp, bởi chúng đến từ các cơ quan khác nhau, dùng mốc thời gian và có vẻ dùng tiêu chí thống kê khác nhau. Nhưng chúng cùng cho thấy nhiều cơ quan theo dõi đều báo cáo mức độ bạo lực và di dời cao tại Bờ Tây trong năm 2026. 4955

Lời chỉ trích mạnh hiếm thấy của Đại sứ Huckabee

Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee gọi việc bao vây ở Qusra là một “hành vi khủng bố khủng khiếp” và gọi những người chịu trách nhiệm là “những kẻ khủng bố Israel”. Đại sứ quán Mỹ cho biết đã thúc giục lực lượng Israel và cảnh sát loại họ khỏi khu vực. 14

Phát biểu này thu hút chú ý vì Huckabee từng được biết đến công khai với quan điểm ủng hộ các khu định cư của Israel. Những lời chỉ trích đó không giải quyết được các hạn chế tiếp cận, cũng không xác lập trách nhiệm đối với mọi cáo buộc xoay quanh Qusra. Tuy vậy, đây là phản ứng ngoại giao đặc biệt gay gắt từ phía Mỹ đối với vụ bao vây. 34