Google Earth ra mắt tính năng tạo ảnh AI, nhưng chỉ sau 24 giờ đã phải gỡ bỏ vì nguy cơ thông tin sai lệch

Tính Năng Này Làm Gì?

Công cụ "Tạo hình ảnh" của Google Earth đã tích hợp Nano Banana 2, mô hình tạo hình ảnh của công ty, trực tiếp vào phiên bản trình duyệt của Google Earth. Người dùng có thể phóng to đến bất kỳ địa điểm nào trên toàn cầu, nhấn "tạo hình ảnh" và nhập một dòng mô tả (text prompt) để tạo ra một cảnh chân thực, dựa trên dữ liệu bản đồ vệ tinh và 3D đã được xác thực của Google Earth . Google giới thiệu tính năng này như một cách để "hình dung lịch sử, tạo kế hoạch bất động sản và hơn thế nữa" . Nhưng chính khả năng cho phép người dùng tưởng tượng một cảnh lịch sử cũng cho phép người khác mô phỏng một cuộc không kích.

Thông Tin Sai Lệch Nào Đã Kích Hoạt Việc Gỡ Bỏ?

Các nhà nghiên cứu và nhà báo đã nhanh chóng kiểm tra giới hạn của tính năng này. Kết quả rất rõ ràng.

• BBC Verify đã tạo ra hình ảnh tháp Eiffel đổ sập, một hố sụt nuốt chửng Kim tự tháp Giza, và xe tăng Nga lăn bánh qua Kyiv .
• Phóng viên Matteo Wong của The Atlantic đã tạo ra các tòa nhà văn phòng đang cháy, sự tàn phá hàng loạt ở San Francisco, một hố bom âm ỉ nơi tháp Eiffel từng đứng, một chiếc máy bay đâm vào Trung tâm Thương mại Một Thế giới (One World Trade Center), một trại vô gia cư trên bãi cỏ Nhà Trắng, người biểu tình bên ngoài Mar-a-Lago, người nhập cư tràn qua biên giới Mỹ-Mexico, và một khách sạn Trump trên Dải Gaza .
• Phóng viên của PC Gamer đã biến quê nhà của họ thành chiến trường bằng các dòng mô tả AI .
• Chuyên gia AI và thông tin sai lệch Henk van Ess đã tạo ra những hình ảnh giả về một nhà máy điện hạt nhân không tồn tại ở Iran, một trại tị nạn ở biên giới Mỹ-Mexico, và một bệnh viện giả ở Gaza với một hố bom bên cạnh .
• NPR đã tạo ra một hình ảnh về Đảo Kharg của Iran dường như cho thấy thiệt hại .
• Joseph Cox của 404 Media đã tạo ra một hình ảnh về một vụ nổ bằng công cụ này .

Tại Sao Các Chuyên Gia Gọi Nó Là Mối Nguy Hiểm Đặc Biệt?

Các nhà điều tra tình báo nguồn mở (OSINT) và các nhà phân tích không gian địa lý, những người dựa vào hình ảnh vệ tinh để xác minh chiến tranh, thảm họa và vi phạm nhân quyền, đã ngay lập tức gióng lên hồi chuông cảnh báo. Vấn đề cốt lõi là công cụ này không tạo ra những deepfake chung chung. Nó gắn chặt những hình ảnh giả mạo do AI tạo ra vào các tọa độ địa lý thực và bản đồ vệ tinh thực.

Henk van Ess nói với BBC Verify rằng công cụ này "hàn gắn hình ảnh bịa đặt vào các tọa độ thực, được vẽ trên hình ảnh thực" và "hình ảnh giả mạo không cần phải trông thuyết phục một cách độc lập. Nó kế thừa uy tín của bản đồ mà nó được sinh ra" .

Brady Africk, nhà phân tích nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (American Enterprise Institute), lưu ý rằng những hình ảnh giả này "được gắn chặt vào hình ảnh vệ tinh thực, loại bỏ một số dấu hiệu nhận biết AI như địa hình và tỷ lệ không khớp" . Ông nói thêm: "Rất ít người kiểm tra xem một hình ảnh có phải do AI tạo ra hay không khi họ lướt qua hoặc chia sẻ nó" .

Phóng viên điều tra Ben Heubl viết rằng công cụ này có thể dễ dàng tạo ra hình ảnh các cuộc không kích bằng máy bay không người lái trông "rất giống với những gì chúng ta đã thấy ở Ukraine, Nga, Trung Đông và các khu vực xung đột khác" .

Henry Ajder, một nhà nghiên cứu phát hiện AI, cảnh báo rằng hình ảnh giả mạo trong các khu vực xung đột diễn biến nhanh có thể đặc biệt "gây mất ổn định" bởi vì "những không gian được cho là không bị ảnh hưởng bởi AI rất có giá trị, đặc biệt là đối với các nhà báo và những người đang làm việc ở tuyến đầu của các kịch bản khủng hoảng đang phát triển nhanh chóng" .

Các Biện Pháp Bảo Vệ Của Google—Và Cách Chúng Thất Bại

Google đã đưa ra hai biện pháp bảo vệ chính. Đầu tiên, mọi hình ảnh do AI tạo ra bằng công cụ này đều bao gồm hình mờ kỹ thuật số SynthID và người dùng có thể kiểm tra xem hình ảnh có phải do AI tạo ra hay không bằng cách hỏi ứng dụng Gemini hoặc sử dụng Google Lens . Thứ hai, công ty đã xây dựng các nguyên tắc nội dung vào mô hình AI nhằm ngăn chặn việc tạo ra hình ảnh mô tả "các chủ đề có hại" .

Trên thực tế, cả hai biện pháp bảo vệ đều tỏ ra không đủ.

• BBC Verify phát hiện ra rằng mặc dù hình mờ SynthID thường hoạt động, nhưng vẫn có thể vượt qua các biện pháp kiểm tra và lừa Gemini tin rằng các hình ảnh Google Earth giả là thật. Các công cụ phát hiện AI bên ngoài đôi khi cũng không xác định được nội dung AI của Google Earth .
• Những thay đổi nhỏ trong dòng mô tả có thể vượt qua các nguyên tắc nội dung. Ví dụ: yêu cầu về "bệ nâng để treo cổ những kẻ phản bội" gần Quốc hội đã bị từ chối, nhưng một dòng mô tả ít cụ thể hơn lại được chấp nhận .
• Hình mờ chỉ có tác dụng nếu người dùng thực sự kiểm tra nó. Hình ảnh có thể được tải xuống và chia sẻ trên các nền tảng khác, nơi hình mờ dễ dàng bị loại bỏ hoặc bỏ qua—một vấn đề mà các nhà phê bình cho là đã thấy rõ ngay từ đầu .

Tác Động Rộng Lớn Hơn Đến Lòng Tin Vào Hình Ảnh Vệ Tinh

Vụ việc này đã phơi bày một lỗ hổng sâu sắc hơn. Trong nhiều thập kỷ, hình ảnh vệ tinh được coi là một trong những dạng bằng chứng đáng tin cậy nhất trong báo chí, điều tra tội ác chiến tranh và công tác nhân đạo. Những hình ảnh giả mạo do AI tạo ra được gắn chặt vào bản đồ thực đe dọa nền tảng đó.

Bill Greer, nhà phân tích không gian địa lý và đồng sáng lập Common Space, nói với BBC Verify: "Điều này có khả năng gây tổn hại đặc biệt đến niềm tin của công chúng vì hình ảnh vệ tinh trong lịch sử được coi là một nguồn dữ liệu đặc biệt đáng tin cậy" . Ông lưu ý rằng hình ảnh vệ tinh giả mạo đã được sử dụng để lan truyền thông tin sai lệch và khi các chính phủ hạn chế quyền truy cập dữ liệu, "chúng ta có khả năng sẽ thấy nhiều hình ảnh sai sự thật hơn và ít hình ảnh thật hơn, điều này sẽ càng làm xói mòn lòng tin" .

Henry Ajder nói thêm rằng tính năng này đại diện cho "một nơi khác mà các nguồn thông tin đáng tin cậy đang bị xói mòn bởi sự nghi ngờ thường trực rằng AI có thể đã can thiệp" .

Tuyên Bố Của Google Và Điều Gì Sẽ Xảy Ra Tiếp Theo

Vào ngày 31/7/2026, Google thông báo việc rút lại tính năng này trong một tuyên bố đăng trên X, nói rằng:

"Chúng tôi đã thấy các chuyên gia không gian địa lý sử dụng tính năng này cho nhiều mục đích hữu ích, tuy nhiên chúng tôi cũng thấy mọi người chia sẻ ảnh chụp màn hình của hình ảnh được tạo ra vi phạm các chính sách của chúng tôi. Chúng tôi biết rằng mọi người đặc biệt tin tưởng Google Earth để có một cái nhìn đáng tin cậy về thế giới. Chúng tôi đang rút lại tính năng này trong Google Earth trong khi chúng tôi làm việc để triển khai các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ hơn."

Google vẫn chưa công bố thời gian biểu cho việc tính năng này quay trở lại hoặc chỉ rõ các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ hơn sẽ như thế nào. Sự việc này vẫn là một nghiên cứu điển hình cảnh báo về việc một sản phẩm AI có thiện chí có thể nhanh chóng xói mòn lòng tin vào một nền tảng mà các nhà báo, nhà điều tra và công chúng phụ thuộc vào như một nguồn sự thật cơ bản.