Tiêm kích NATO bắn hạ drone Ukraine ở Estonia: Chuyện gì đã xảy ra?

Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur cho biết quyết định bắn hạ được đưa ra dựa trên quỹ đạo bay của drone và yêu cầu đảm bảo an toàn cho không phận quốc gia.

Sau đó, phía Ukraine đã lên tiếng xin lỗi và gọi đây là sự cố ngoài ý muốn. Theo các báo cáo, drone này nhiều khả năng đang hướng tới các mục tiêu trong lãnh thổ Nga nhưng đã bay lệch sang vùng Baltic.

Nhiều nguồn tin cho rằng đây là lần đầu tiên trong cuộc chiến Nga–Ukraine một tiêm kích NATO bắn hạ drone nghi của Ukraine trên bầu trời các nước Baltic.

Vì sao các nước Baltic nghi ngờ tác chiến điện tử của Nga

Quan chức Ukraine và các nước Baltic cho rằng sự cố có thể liên quan đến tác chiến điện tử của Nga.

Trong chiến tranh hiện đại, các hệ thống tác chiến điện tử có thể can thiệp vào tín hiệu dẫn đường của drone. Hai kỹ thuật phổ biến là:

• Jamming (gây nhiễu): làm mất tín hiệu GPS hoặc liên lạc
• Spoofing (đánh lừa tín hiệu): gửi dữ liệu giả khiến drone tin rằng nó đang ở vị trí khác

Nếu bị ảnh hưởng bởi các biện pháp này, drone có thể lệch khỏi lộ trình ban đầu và bay sang khu vực khác.

Một số báo cáo cho biết nhiều drone Ukraine nhắm vào cơ sở hạ tầng gần bờ biển Baltic của Nga, đặc biệt tại vùng Leningrad, đã bị lệch hướng trong điều kiện tác chiến điện tử dày đặc.

Ukraine thậm chí cáo buộc Nga cố tình đẩy drone sang lãnh thổ các nước NATO như một phần của chiến lược gây sức ép và tuyên truyền.

Tuy vậy, giới chuyên gia cũng lưu ý rằng rất khó xác định chính xác nguyên nhân kỹ thuật của từng sự cố, bởi drone có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như lỗi điều hướng, mất liên lạc hoặc điều kiện tác chiến phức tạp.

Phản ứng của các nước Baltic trước cáo buộc từ Nga

Nga đã cáo buộc Ukraine phóng các cuộc tấn công từ lãnh thổ Baltic. Tuy nhiên Estonia, Latvia và Litva đều bác bỏ mạnh mẽ cáo buộc này.

Ba quốc gia NATO này khẳng định không có bằng chứng cho thấy Ukraine sử dụng lãnh thổ của họ làm nơi phóng drone.

Thay vào đó, các quan chức Baltic cho rằng Moscow đang sử dụng những sự cố này như một phần của chiến dịch chính trị và tuyên truyền nhằm gây nghi ngờ về vai trò của NATO trong khu vực.

Trong lúc đó, các chính phủ Baltic đã tăng cường cảnh giác. Ví dụ, Latvia từng phát cảnh báo đe dọa trên không khi radar phát hiện vật thể nghi là drone gần biên giới Nga.

Những cảnh báo như vậy thường khiến lực lượng NATO Baltic Air Policing lập tức xuất kích để giám sát và đánh chặn nếu cần thiết.

Chuỗi sự cố drone ngày càng nhiều

Vụ bắn hạ ở Estonia không phải là trường hợp đơn lẻ.

Theo các báo cáo, khoảng một chục sự cố drone – bao gồm rơi, bị bắn hạ hoặc suýt xâm nhập – đã xảy ra tại khu vực Baltic chỉ trong khoảng hai tháng.

Một số drone được cho là đang tấn công các cơ sở của Nga gần biển Baltic nhưng sau đó bay chệch vào Estonia, Latvia hoặc Litva.

Điều này phản ánh thực tế địa lý: các quốc gia NATO ở Baltic nằm rất gần những mục tiêu chiến lược của Nga mà Ukraine đang nhắm tới trong các cuộc tấn công tầm xa.

Vì sao NATO và Ukraine đều lo ngại

Đối với NATO, những sự cố này tạo ra tình huống nguy hiểm trong “vùng xám” an ninh.

Khi một drone lạ xuất hiện trong không phận NATO, lực lượng phòng không phải nhanh chóng xác định:

• đó là thiết bị lạc đường
• một tai nạn kỹ thuật
• hay hành động thù địch

Sự mơ hồ đó làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm quân sự trong bối cảnh chiến sự gần kề.

Với Ukraine, vấn đề lại nằm ở độ tin cậy của chiến dịch drone tầm xa. Nếu drone thường xuyên bị gây nhiễu và lệch hướng, các đòn tấn công vào cơ sở dầu khí và cảng biển của Nga gần Baltic có thể trở nên khó kiểm soát hơn — đặc biệt khi chúng vô tình rơi vào lãnh thổ các nước đồng minh NATO.

Một mặt trận mới của chiến tranh hiện đại

Khu vực Baltic đang trở thành nơi giao thoa của ba yếu tố: an ninh không phận NATO, chiến tranh drone và tác chiến điện tử.

Mỗi sự cố drone mới buộc NATO phải cân bằng giữa phản ứng phòng thủ nhanh chóng và việc tránh leo thang căng thẳng. Đồng thời, nó cho thấy chiến tranh hiện đại – đặc biệt là chiến tranh bằng drone và công nghệ điện tử – có thể dễ dàng khiến các sự cố quân sự vượt ra ngoài chiến trường chính.

Nếu các cuộc tấn công drone tầm xa quanh bờ biển Baltic của Nga tiếp tục, các nhà phân tích cho rằng những sự cố tương tự có thể còn xảy ra, đặt ra thách thức ngày càng lớn cho cả hệ thống phòng không NATO lẫn chiến lược tấn công của Ukraine.