Vì sao Ukraine bác lệnh ngừng bắn Ngày Chiến thắng của Nga?

Sự khác biệt này rất quan trọng. Một lệnh ngừng bắn thực chất thường cần có sự chấp thuận qua lại, cùng thời điểm bắt đầu và một cách nào đó để giám sát việc thực thi. Ở đây, hai bên đưa ra hai mốc thời gian và cách hiểu khác nhau, rồi nhanh chóng chuyển sang cáo buộc lẫn nhau thay vì thiết lập một khoảng dừng chung ^[12].

Nga đã đề xuất gì?

Nga tuyên bố ngừng bắn đơn phương trong giai đoạn 8–9/5, thời điểm Moscow tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng trong Thế chiến II ^[1]. Sau đó, Bộ Quốc phòng Nga nói lệnh tạm dừng đã có hiệu lực từ nửa đêm 8/5 và lực lượng Nga sẽ ngừng các hoạt động chiến đấu dọc tiền tuyến cũng như dừng các cuộc tấn công vào mục tiêu sâu trong lãnh thổ Ukraine ^[13].

Nhưng đề xuất này đi kèm cảnh báo cứng rắn. CBS đưa tin Nga đe dọa sẽ tiến hành một “cuộc tấn công tên lửa quy mô lớn” vào Kyiv nếu Ukraine vi phạm lệnh ngừng bắn; Meduza cũng dẫn Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo rằng mọi vi phạm ở tiền tuyến hoặc cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga sẽ kéo theo “phản ứng thích đáng” ^[1][13].

Ukraine đáp lại ra sao?

Ukraine không chấp nhận lịch trình 8–9/5 của Nga như nền tảng cho một lệnh ngừng bắn song phương. Ông Zelenskyy nói ông chưa nhận được lời kêu gọi chính thức nào từ Nga về đề xuất của Moscow, đồng thời tuyên bố Ukraine sẽ bắt đầu chế độ ngừng bắn từ 0 giờ đêm 5 rạng sáng 6/5 ^[1]. Một số tường thuật khác mô tả đề xuất của Kyiv là ngừng bắn không ấn định thời hạn kết thúc và nói Ukraine kêu gọi Nga đáp lại tương tự ^[14].

Kyiv không trình bày lập trường này như một sự phản đối mọi khả năng ngừng bắn. Điều Ukraine nhấn mạnh là đề xuất của Moscow quá hẹp và mang tính thời điểm chính trị. The Moscow Times và Channel NewsAsia dẫn phía Ukraine gọi đề xuất Ngày Chiến thắng của Nga là “không nghiêm túc” vì nó gắn với một ngày lễ quân sự của Nga ^[6][7].

Vì sao Kyiv nói sẽ không tuân thủ lệnh ngừng bắn 8–9/5?

Lập trường của Ukraine cứng rắn hơn sau khi thời điểm ngừng bắn do Kyiv đề xuất bắt đầu. Ngày 6/5, Ukraine cáo buộc Nga phớt lờ đề xuất này bằng hàng chục cuộc tấn công trên chiến trường, không kích và tấn công bằng máy bay không người lái; ông Zelenskyy mô tả hành vi của Moscow là sự “bác bỏ hòa bình một cách rõ ràng” ^[11].

The Kyiv Independent đưa tin ông Zelenskyy nói Nga đã vi phạm lệnh ngừng bắn do Ukraine đề xuất 1.820 lần tính đến 10 giờ sáng giờ địa phương. Sau đó, một quan chức cấp cao Ukraine nói với tờ này rằng Kyiv không thấy lý do gì để tuân thủ lệnh ngừng bắn Ngày Chiến thắng của Moscow “cho lễ duyệt binh” ^[15].

Đó là lý do thực tế khiến Ukraine bác đề xuất của Nga: Kyiv cho rằng Moscow đã bỏ qua một đề xuất ngừng bắn trước đó, nên không thể xem khoảng tạm dừng trùng với lễ duyệt binh của Nga là đáng tin cậy ^[11][15].

Lệnh ngừng bắn 8–9/5 có thực sự diễn ra không?

Các tường thuật hiện có không cho thấy một lệnh ngừng bắn chung và ổn định. Nga nói lệnh ngừng bắn đơn phương của họ đã có hiệu lực từ nửa đêm 8/5 và kêu gọi Kyiv tuân thủ ^[13]. Nhưng Meduza viết rằng giao tranh không dừng lại sau các tuyên bố riêng rẽ, và Ukraine trên thực tế phát tín hiệu rằng sẽ không có lệnh ngừng bắn vào ngày 9/5 ^[12].

Kết quả là một cuộc đối đầu về diễn giải hơn là một khoảng lặng thực sự trên chiến trường. Moscow trình bày đây là lệnh ngừng bắn đơn phương nhân Ngày Chiến thắng; Kyiv nói Nga đã phá hỏng tiền đề của bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào khi tiếp tục tấn công trong thời gian Ukraine đề xuất tạm dừng giao tranh ^[11][12][13].

Kết luận

Ukraine bác lệnh ngừng bắn Ngày Chiến thắng 8–9/5 của Nga vì xem đây là một khoảng dừng ngắn, mang tính chính trị, chứ không phải một bước đi đáng tin cậy để giảm leo thang. Kyiv đã đề xuất một lệnh ngừng bắn sớm hơn và không ấn định thời hạn kết thúc, cáo buộc Nga vi phạm gần như ngay lập tức, rồi nói không có lý do để tuân thủ một lệnh ngừng bắn được Moscow đặt vào thời điểm lễ duyệt binh ^[14][15].