Hai tàu thương mại bị drone tấn công ở Biển Đen, tuyến ngũ cốc đối mặt rủi ro mới

Cuộc tấn công làm hư hại cầu tàu cùng khu vực sinh hoạt và phòng ở của thủy thủ đoàn. Dù bị hư hỏng nặng, tàu được cho là vẫn có thể vận hành và tiếp tục di chuyển về phía Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ.

Ai sở hữu Volgo Balt 226?

Thông tin về quyền sở hữu và vận hành con tàu hiện không đồng nhất. Một số nguồn xác định Azov Shipping là chủ tàu, trong khi các nguồn khác cho biết tàu thuộc hoặc do Primavera Marine, công ty có trụ sở tại Quần đảo Marshall, vận hành. Một số bản tin lại mô tả đây là tàu do một công ty Thổ Nhĩ Kỳ quản lý.

Vì vậy, cách mô tả thận trọng nhất là: Volgo Balt 226 treo cờ Comoros, còn thông tin về chủ sở hữu và đơn vị quản lý được các hãng tin đưa khác nhau. Các nguồn được cung cấp cũng chưa xác lập đáng tin cậy bên chịu trách nhiệm cho vụ tấn công.

RMS TEAM: vụ việc nghiêm trọng hơn

Vụ thứ hai liên quan đến tàu container RMS TEAM, do công ty Thổ Nhĩ Kỳ Akkon Lines vận hành. Con tàu đang đi từ Gemlik, Thổ Nhĩ Kỳ, tới Novorossiysk, Nga, thì bị tấn công bằng drone vào ngày 21/8, theo thông báo khẩn cấp của Akkon Lines.

Sau cuộc tấn công, đám cháy bùng phát tại khu vực phòng ở và buồng máy, rồi lan về phía các container. Thủy thủ đoàn phát tín hiệu cấp cứu và buộc phải bỏ tàu. Một tàu đi ngang đã cứu 11 người, trong khi một thành viên vẫn mất tích, theo thông báo của nhà khai thác và các bản tin sau đó.

Akkon Lines cho biết mức độ hư hại nghiêm trọng đến mức con tàu và hàng hóa có thể được xem là tổn thất toàn bộ mang tính cấu trúc. Đây là thuật ngữ bảo hiểm dùng khi chi phí sửa chữa có thể không còn hợp lý về mặt kinh tế. Tuy nhiên, đánh giá này mới là quan điểm hiện tại của đơn vị vận hành, chưa phải kết luận độc lập cuối cùng của cơ quan trục vớt hoặc doanh nghiệp bảo hiểm.

Thông tin về tín hiệu AIS cuối cùng của RMS TEAM cũng có điểm mâu thuẫn. Một nguồn cho biết tín hiệu cuối được ghi nhận ngày 20/8, cách Novorossiysk khoảng 174 km. Trong khi đó, thông tin nói tàu ở phía đông bắc Samsun vào ngày 18/8 chưa được các nguồn đáng tin cậy hơn kiểm chứng độc lập.

Vì sao hai vụ tấn công gây lo ngại vượt ra ngoài phạm vi hàng hải?

Hai vụ việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng suốt tháng 8, khi tàu thương mại, cảng, cơ sở xuất khẩu ngũ cốc và hạ tầng liên quan quân sự ở cả hai bên xung đột Nga–Ukraine liên tục bị đe dọa. Reuters nhận định các cuộc tấn công nhằm vào tàu, cảng và kho xuất khẩu đang làm gián đoạn nguồn cung ngũ cốc, dầu mỏ, đồng thời biến Biển Đen thành một điểm nghẽn thương mại chiến lược.

Tính đến ngày 18/8, ít nhất năm tàu chở ngũ cốc được báo cáo bị tấn công gần các cảng Novorossiysk và Tuapse của Nga. Một cuộc tập kích lớn nhằm vào Novorossiysk cũng khiến hai bến xuất khẩu ngũ cốc phải tạm dừng hoạt động, theo thông tin từ giới chức và các nguồn trong ngành.

Các bản tin ban đầu còn đề cập những vụ việc khác, chẳng hạn tàu thuộc Rosatom, một tàu hàng rời do Đức sở hữu gần Odesa và một tàu thuộc Thổ Nhĩ Kỳ gần Novorossiysk. Tuy nhiên, các nguồn được cung cấp chưa đủ chắc chắn để xem những chi tiết này là các sự kiện đã được xác nhận.

Tuyến ngũ cốc và hàng hóa chịu tác động ra sao?

Vận tải qua Biển Đen có ý nghĩa đặc biệt vì Nga và Ukraine đều là những nước xuất khẩu ngũ cốc lớn. Khu vực này cũng là tuyến vận chuyển dầu mỏ và nhiều loại hàng hóa khác. Reuters cho biết xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine giảm khoảng 75% so với cùng kỳ trong hai tuần đầu tháng 8, trong bối cảnh các chuyến hàng qua cảng Biển Đen gần như đình trệ.

Các cuộc tấn công cũng làm tăng chi phí thực tế đối với chủ tàu và doanh nghiệp vận tải, từ phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, thời gian chờ đợi đến cước vận chuyển và khả năng tổ chức tuyến thay thế. Sau cuộc tấn công ngày 12/8, hai bến ngũ cốc lớn tại Novorossiysk tạm ngừng hoạt động, còn giá hợp đồng tương lai lúa mì tăng khoảng 3% trong ngày hôm đó.

Tuy nhiên, các tài liệu được cung cấp chưa đủ để xác nhận tuyên bố rằng giá lúa mì cao hơn 25% so với tháng 1/2026. Con số này không nên được xem là dữ kiện đã được kiểm chứng nếu thiếu dữ liệu thị trường đáng tin cậy hơn.

Nỗ lực bảo vệ tàu dân sự

Ukraine được cho là đã thông qua một bên trung gian để gửi Nga đề xuất ngừng tấn công các mục tiêu dân sự trên Biển Đen. Reuters đưa tin vào ngày 13/8 rằng Kyiv vẫn đang chờ phản hồi.

Các nguồn hiện có cũng chưa đủ để xác nhận việc Thổ Nhĩ Kỳ đã áp dụng các biện pháp an ninh tạm thời cụ thể theo Công ước Montreux, văn kiện điều chỉnh hoạt động qua lại của tàu chiến tại các eo biển Thổ Nhĩ Kỳ. Chi tiết này cần được xác nhận thêm từ chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ hoặc một nguồn chính thức khác.

Điều cần lưu ý

Volgo Balt 226 và RMS TEAM cho thấy hai cấp độ rủi ro khác nhau đối với tàu thương mại: một con tàu bị hư hại nhưng vẫn tiếp tục hành trình với toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn; con tàu còn lại bốc cháy, bị bỏ lại và có một người được báo cáo mất tích.

Đặt trong bức tranh rộng hơn gồm các vụ tấn công nhằm vào tàu chở ngũ cốc và các cơ sở xuất khẩu, những sự cố này cho thấy khủng hoảng an ninh ở Biển Đen đang tác động ngày càng trực tiếp đến các tuyến hàng hải dân sự, nguồn cung lương thực và dòng chảy hàng hóa toàn cầu — chứ không chỉ giới hạn ở các mục tiêu quân sự.