Sự cố giữa xe tăng Israel và lực lượng UNIFIL làm dấy lên lo ngại về lệnh ngừng bắn Israel–Lebanon

Căng thẳng xung quanh lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc tại miền nam Lebanon gần đây gia tăng sau khi Liên Hợp Quốc báo cáo một loạt sự cố liên quan đến quân đội Israel và Lực lượng Lâm thời của Liên Hợp Quốc tại Lebanon (UNIFIL). Theo các quan chức LHQ, xe tăng Israel đã chặn các cuộc tuần tra của lực lượng gìn giữ hòa bình, trong đó có một vụ xe tăng chĩa pháo chính vào đoàn xe nhân đạo do UN hộ tống. Những sự kiện này xảy ra trong bối cảnh khu vực vẫn có các cuộc không kích, pháo kích và nổ drone gần vị trí của UNIFIL—cho thấy lệnh ngừng bắn Israel–Lebanon ngày 17/4/2026 đang ở trạng thái rất mong manh.

Xe tăng chặn đoàn xe Hội Chữ thập đỏ do UN hộ tống

Liên Hợp Quốc cho biết lực lượng Israel đã hai lần cản trở hoạt động của UNIFIL chỉ trong một ngày tại miền nam Lebanon. Trong một sự cố xảy ra phía nam thị trấn Biyyada, một xe tăng Israel đã chặn đoàn xe của lực lượng gìn giữ hòa bình đang hộ tống Hội Chữ thập đỏ Lebanon và chĩa pháo chính vào đoàn xe trước khi ra lệnh cho họ rời khỏi khu vực. Cuộc đối đầu sau đó kết thúc và đoàn xe được phép tiếp tục hành trình.

Các quan chức LHQ cho rằng đây là mối lo ngại nghiêm trọng về an toàn, bởi UNIFIL thường xuyên hộ tống các nhiệm vụ nhân đạo và hỗ trợ việc di chuyển của dân thường dọc khu vực biên giới vốn rất nhạy cảm.

Một cuộc tuần tra UNIFIL khác cũng bị chặn

Cùng ngày, trong một sự cố riêng biệt, một xe tăng Israel khác đã tạm thời chặn một đội tuần tra của UNIFIL gần Naqoura, khiến lực lượng gìn giữ hòa bình không thể tiếp tục lộ trình trong một khoảng thời gian trước khi được phép đi tiếp.

Dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, các quan chức LHQ nhấn mạnh rằng việc hạn chế như vậy làm gián đoạn các nhiệm vụ tuần tra và giám sát thường xuyên của lực lượng gìn giữ hòa bình.

Vì sao Liên Hợp Quốc nói hành động này vi phạm nhiệm vụ của UNIFIL

UNIFIL hoạt động theo Nghị quyết 1701 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Nghị quyết này yêu cầu lực lượng gìn giữ hòa bình phải được tự do di chuyển hoàn toàn để giám sát tình hình ở miền nam Lebanon và giúp duy trì ổn định dọc theo “Blue Line” — đường ranh giới do Liên Hợp Quốc xác định giữa Israel và Lebanon.

Theo LHQ, việc cản trở các cuộc tuần tra hoặc đoàn xe của UNIFIL làm suy yếu nhiệm vụ đó và vi phạm nghĩa vụ của các bên trong việc đảm bảo an toàn cũng như tính độc lập hoạt động của lực lượng gìn giữ hòa bình.

Những vụ đối đầu trước đó với phương tiện của UN

Các sự cố mới nhất diễn ra sau những báo cáo hồi tháng 4 cho biết lực lượng Israel đã dùng xe tăng Merkava đâm vào các phương tiện mang ký hiệu rõ ràng của UNIFIL tại khu vực Bayada. Theo tuyên bố của UNIFIL, xe tăng đã va vào các xe gìn giữ hòa bình hai lần, trong đó một vụ gây thiệt hại đáng kể sau khi binh sĩ Israel chặn con đường dẫn đến các vị trí của UN.

UNIFIL cũng cho biết đã có các phát súng “cảnh cáo” trong khu vực thời điểm đó; một viên đạn rơi cách một binh sĩ gìn giữ hòa bình chỉ khoảng một mét khi người này vừa rời khỏi xe.

Không kích, drone và đạn cối gần các căn cứ UN

Môi trường an ninh quanh các vị trí của UNIFIL vẫn rất bất ổn. Lực lượng gìn giữ hòa bình báo cáo nhiều đợt không kích của Israel gần các làng ở miền nam Lebanon, cùng với các vụ phóng rocket, pháo binh và đạn cối rơi gần khu vực căn cứ của họ.

Song song đó, hoạt động drone cũng gia tăng. Trong một vụ việc, ba chiếc drone được cho là của Hezbollah đã phát nổ chỉ cách trụ sở UNIFIL ở Naqoura vài mét, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đối với lực lượng gìn giữ hòa bình đang ở giữa hai phía xung đột.

Ý nghĩa đối với lệnh ngừng bắn ngày 17/4

Những sự cố này xảy ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa Israel và Lebanon có hiệu lực từ giữa tháng 4/2026, do Hoa Kỳ làm trung gian. Thỏa thuận ban đầu nhằm tạm dừng các cuộc giao tranh quy mô lớn giữa Israel và các lực lượng liên quan đến Hezbollah sau nhiều tuần leo thang bạo lực.

Tuy nhiên, thỏa thuận không hoàn toàn chấm dứt hoạt động quân sự. Các cuộc không kích của Israel vào mục tiêu Hezbollah, các vụ tấn công bằng drone và những cuộc đụng độ lẻ tẻ vẫn tiếp diễn ngay cả khi các cuộc đàm phán ngoại giao đang cố gắng kéo dài hoặc củng cố thỏa thuận.

Thay vì sụp đổ bởi một vi phạm lớn duy nhất, lệnh ngừng bắn hiện có dấu hiệu bị bào mòn dần bởi nhiều sự cố nhỏ: chặn đường tuần tra, tấn công gần vị trí của UN và các cuộc chạm trán nguy hiểm giữa lực lượng vũ trang và lính gìn giữ hòa bình.

Nguy cơ rộng hơn

Đối với UNIFIL, xu hướng này đặc biệt đáng lo ngại. Lực lượng gìn giữ hòa bình đóng vai trò vùng đệm và quan sát dọc một trong những đường biên giới nhạy cảm nhất Trung Đông. Khi việc di chuyển của họ bị cản trở hoặc vị trí của họ bị đe dọa, khả năng giám sát vi phạm và ngăn chặn leo thang xung đột sẽ suy giảm.

Các cuộc đàm phán ngoại giao giữa Israel và Lebanon vẫn đang tiếp diễn song song với lệnh ngừng bắn, nhưng những sự cố an ninh lặp lại trên thực địa cho thấy căng thẳng có thể dễ dàng phá vỡ khoảng lặng mong manh này.

Nếu các vụ đối đầu tương tự tiếp tục xảy ra, Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng cả sự an toàn của lực lượng gìn giữ hòa bình lẫn sự ổn định của lệnh ngừng bắn đều có nguy cơ bị đe dọa ngày càng lớn.