Máy bay không người lái Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu Nga, gây khủng hoảng nhiên liệu ở Crimea; Nhà máy hạt nhân Zaporizhzhia bị tấn công

Trong một đợt leo thang mới của chiến dịch tấn công tầm xa, Ukraine đã nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng nằm sâu trong lãnh thổ Nga vào đêm ngày 30 rạng sáng 31 tháng 5 năm 2026. Đồng thời, một sự cố máy bay không người lái (UAV) riêng biệt và gây nhiều tranh cãi tại Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhzhia (ZNPP) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo quốc tế về nguy cơ an toàn hạt nhân. Các cuộc tấn công phối hợp này đã làm gián đoạn một tuyến đường tiếp tế nhiên liệu đường bộ quan trọng, gây ra cuộc khủng hoảng xăng dầu ngay lập tức tại Crimea, vùng lãnh thổ Ukraine đang bị Nga kiểm soát. Báo cáo này tổng hợp các sự kiện mới nhất dựa trên tuyên bố chính thức và thông tin thực địa.

Các Địa Điểm Năng Lượng Bị Tấn Công: Hỏa Hoạn Lớn và Gián Đoạn Hậu Cần

Bộ Tổng tham mưu Ukraine đã xác nhận các cuộc tấn công vào ba địa điểm năng lượng chiến lược :

• Nhà máy Lọc dầu Saratov: Một vụ tấn công bằng UAV vào nhà máy lọc dầu ở phía tây nam nước Nga đã gây ra hỏa hoạn trên diện rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng nhiên liệu .
• Kho Nhiên liệu Rostov: Cuộc tấn công đã châm ngòi cho một đám cháy lớn tại một kho nhiên liệu ở vùng Rostov, khu vực giáp với miền đông Ukraine bị chiếm đóng và là một trung tâm hậu cần quan trọng .
• Trạm Bơm Kirov: Trạm bơm Lazarevo ở vùng Kirov, cách vùng lãnh thổ do Ukraine kiểm soát hơn 1.200 km, cũng bị tấn công, cho thấy tầm hoạt động mở rộng của UAV Ukraine .

Không có báo cáo về thương vong trong các cuộc tấn công cụ thể này. Ukraine tuyên bố các cuộc tấn công nhằm mục đích làm suy giảm năng lực sản xuất nhiên liệu của Nga và gây khó khăn cho hậu cần quân sự của nước này .

Khủng Hoảng Nhiên Liệu Ở Crimea: Từ Hạn Chế 20 Lít Đến Phân Phối Bằng Tem Phiếu

Các cuộc tấn công đã tạo ra một hiệu ứng domino tức thì: sự gián đoạn trên tuyến đường cao tốc R-280 'Novorossiya', tuyến đường bộ chính cho các xe bồn chở nhiên liệu từ vùng Rostov đến Crimea do Nga kiểm soát . Điều này đã kích hoạt một cuộc khủng hoảng nhiên liệu ngày càng trầm trọng trên bán đảo, dẫn đến tình trạng hạn chế mua bán chưa từng có:

• Ngày 22 tháng 5: Chính quyền ở Sevastopol công bố giới hạn 20 lít xăng cho mỗi khách hàng, viện dẫn 'thách thức hậu cần' liên quan đến các vụ tấn công nhà máy lọc dầu .
• Ngày 30 tháng 5: Lệnh hạn chế mở rộng ra toàn Crimea, với mức bán xăng cao cấp AI-95 giới hạn ở 20 lít mỗi người mỗi ngày . Người đứng đầu Crimea, Sergey Aksyonov, kêu gọi người dân không tích trữ .
• Ngày 31 tháng 5: Tình hình tại Sevastopol leo thang. Thành phố áp dụng hệ thống tem phiếu cho cả hai loại xăng AI-92 và AI-95, về cơ bản là phân phối nhiên liệu theo định lượng sau khi hạn mức hàng ngày nhanh chóng được bán hết vào mỗi buổi sáng . Nhiều trạm xăng cạn kiệt hoàn toàn, và hàng dài xe xếp hàng chờ đổ xăng được ghi nhận trên khắp bán đảo .

Thống đốc Sevastopol do Nga bổ nhiệm, Mikhail Razvozhaev, thừa nhận rằng 'những khó khăn về hậu cần' là hậu quả trực tiếp từ việc UAV Ukraine tấn công làm gián đoạn hành lang trên bộ .

Sự Cố Gây Tranh Cãi Tại Nhà Máy Hạt Nhân Zaporizhzhia

Cùng thời điểm, một sự cố tại nhà máy hạt nhân lớn nhất châu Âu đã châm ngòi cho cuộc chiến đổ lỗi quyết liệt giữa Moscow và Kyiv.

Diễn Biến Sự Việc

Vào thứ Bảy, ngày 30 tháng 5, một UAV đã đâm vào tòa nhà tua-bin của Tổ máy số 6 tại ZNPP. Tập đoàn năng lượng nguyên tử quốc gia Nga Rosatom khẳng định đây là một cuộc tấn công có chủ ý của Ukraine, tuyên bố UAV đã phát nổ khi va chạm, làm thủng một lỗ trên tường tòa nhà tua-bin nhưng không gây thiệt hại cho các thiết bị chính . Ban quản lý nhà máy do Điện Kremlin bổ nhiệm đã báo cáo sự việc lên Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) .

Các Lời Buộc Tội Đối Lập

• Phía Nga/Rosatom: Trực tiếp cáo buộc Ukraine thực hiện vụ tấn công bằng 'máy bay không người lái cảm tử (kamikaze)' vào nhà máy, gọi hành động này là 'cực kỳ vô trách nhiệm' và là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh hạt nhân .
• Phía Ukraine: Kiên quyết phủ nhận sự liên quan. Bộ Tổng tham mưu Ukraine tuyên bố họ không nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạt nhân và ám chỉ Nga có thể đã dàn dựng sự việc như một hành động khiêu khích, hay còn gọi là 'tống tiền hạt nhân' .

Phản Ứng Của IAEA và Phát Hiện Từ Cuộc Thanh Tra

Sau báo cáo, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi đã lên án bất kỳ cuộc tấn công nào vào cơ sở hạt nhân là 'không thể chấp nhận được', cảnh báo rằng những hành động như vậy đặt ra 'nguy cơ rất thực tế về một tai nạn hạt nhân' . Ông gọi vụ tấn công là một 'sự cố nghiêm trọng' vi phạm các nguyên tắc an toàn hạt nhân cốt lõi .

Các thanh sát viên IAEA đã đến hiện trường và ghi nhận thiệt hại phù hợp với tác động của UAV, bao gồm hư hại đối với một cửa sập kim loại ở vị trí cao trên tòa nhà tua-bin và các mảnh vỡ trên mặt đất . Trong một sự việc riêng biệt vào đầu tháng, vào ngày 3 tháng 5, một UAV đã làm hỏng thiết bị giám sát khí tượng tại Phòng thí nghiệm Kiểm soát Bức xạ Môi trường của nhà máy, khiến nó không thể hoạt động .

Một cách quan trọng, tất cả các bên—bao gồm Rosatom và IAEA—đều xác nhận không có rò rỉ phóng xạ và các cấu trúc lò phản ứng hạt nhân vẫn nguyên vẹn .

Bối Cảnh Chiến Dịch Rộng Lớn: Cuộc Chiến Tấn Công UAV Qua Lại

Những cuộc tấn công này không phải là đơn lẻ. Chúng là một phần trong chiến lược gia tăng cường độ của Ukraine nhằm xói mòn một cách có hệ thống hậu cần quân sự, doanh thu nhiên liệu và khả năng phòng không của Nga . Tác động đã vượt ra ngoài các nhà máy lọc dầu, với các cuộc tấn công của Ukraine vào Bến dầu Hàng hải Feodosia ở Crimea càng làm gián đoạn thêm chuỗi cung ứng nhiên liệu ở phía nam .

Nga đã đáp trả bằng các loạt UAV trả đũa khổng lồ của riêng mình:

• Ngày 1 tháng 6 năm 2026: Chỉ trong một đêm, Nga đã phóng 265 UAV tấn công—bao gồm cả Shahed và Gerbera—vào Ukraine. Lực lượng phòng không Ukraine đã đánh chặn 228 chiếc trong số đó, nhưng cuộc tấn công đã khiến một người thiệt mạng và hai chục người khác bị thương ở các thành phố bao gồm Kherson và Chernihiv, nơi mất điện đã ảnh hưởng đến 10.000 cư dân .
• Ngày 25 tháng 5 năm 2026: Các lực lượng Nga đã nhắm mục tiêu vào Ukraine với 262 UAV chỉ trong một đêm .
• Trước đó vào tháng 5, Nga đã báo cáo một làn sóng gồm 347 UAV Ukraine trên 20 khu vực, cuộc tấn công có quy mô lớn thứ hai kể từ cuộc xâm lược năm 2022 .

Khi cuộc chiến tầm xa ngày càng gay gắt, hậu quả từ vụ tấn công vào nhà máy Zaporizhzhia—cho dù là hành động cố ý hay một sự cố được dàn dựng—làm nổi bật một mối nguy hiểm dai dẳng. IAEA tiếp tục nhấn mạnh sự kiềm chế tối đa và tôn trọng năm nguyên tắc đã được thiết lập để bảo vệ cơ sở này, cảnh báo rằng biên độ an toàn xung quanh nhà máy hạt nhân lớn nhất châu Âu vẫn đang ở mức nguy hiểm mong manh .