Ông Trump họp Phòng Tình huống về thỏa thuận dự kiến với Iran - nhưng không có quyết định cuối cùng

Nội dung cốt lõi của thỏa thuận được đề xuất là một bản ghi nhớ 14 điểm nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại (bắt đầu từ ngày 8 tháng 4) thêm 60 ngày, mở cửa trở lại eo biển Hormuz mà không thu phí hay có hành vi quấy rối, và khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Iran . Theo các quan chức Mỹ, dự thảo yêu cầu Iran phải loại bỏ toàn bộ thủy lôi khỏi eo biển trong vòng 30 ngày, trong khi Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran - nhưng việc dỡ bỏ phong tỏa sẽ diễn ra dần dần, gắn liền với sự khôi phục hoạt động vận tải thương mại . Ông Trump đã tuyên bố công khai rằng sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi "cho đến khi có thông báo mới" , nhưng Iran nhìn nhận vấn đề này rất khác.

Các điểm vướng mắc hiện đang đe dọa làm hỏng thỏa thuận trước khi nó có thể được ký kết. Vấn đề gây tranh cãi nhất là việc giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran: Tehran nhấn mạnh rằng số tiền bị đóng băng của mình phải được giải quyết như một điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận sơ bộ nào, trong khi ông Trump đã thẳng thừng loại trừ việc giải phóng số tiền đó vào lúc này . Hãng thông tấn Tasnim, có liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đã bác bỏ tuyên bố của ông Trump về việc dỡ bỏ phong tỏa, gọi đó là "đơn phương", và lặp lại yêu cầu này .

Một trở ngại lớn khác chính là hồ sơ hạt nhân. Trong khi Mỹ miêu tả bản ghi nhớ này như một cánh cổng để mở ra các cuộc đàm phán mới về tham vọng hạt nhân của Iran, thì Tehran đã công khai bác bỏ mọi nhượng bộ hạt nhân hoặc việc trao trả uranium. Một quan chức Iran đã được trích dẫn tuyên bố rằng "chúng tôi sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ", và truyền thông nhà nước đã cảnh báo các cuộc đàm phán có thể bị hủy bỏ . Phó Tổng thống JD Vance hôm 28 tháng 5 đã thừa nhận rằng các nhà đàm phán vẫn đang tranh luận về "một vài điểm về ngôn từ" và nói rằng không rõ liệu ông Trump có phê duyệt đề xuất này hay không .

Những tuyên bố công khai từ cả hai bên phản ánh sự bất ổn này. Ông Trump đã sử dụng tài khoản Truth Social của mình để liệt kê các yêu sách không thể thương lượng - Iran không bao giờ được có vũ khí hạt nhân, eo biển Hormuz phải được mở cửa ngay lập tức, và mọi thủy lôi phải được loại bỏ - nhưng sau cuộc họp Phòng Tình huống, ông không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào về quyết định của mình . Khi phát biểu với các phóng viên hôm thứ Năm, Phó Tổng thống Vance cho biết Mỹ và Iran đang "rất gần" với một thỏa thuận nhưng cảnh báo rằng những chi tiết quan trọng vẫn chưa được giải quyết . Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, đã phản bác rằng "chưa có sự thấu hiểu cuối cùng nào" được đưa ra và rằng "không ai có thể nói chúng ta đang tiến gần đến một thỏa thuận" .

Thế bế tắc này có tác động trực tiếp đến giá dầu toàn cầu. Eo biển Hormuz là một điểm nghẽn quan trọng đối với khoảng một phần năm lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới. Việc tiếp tục đóng cửa và nguy cơ xung đột tái diễn đang gây áp lực lên chi phí nhiên liệu. Một bản ghi nhớ được ký kết sẽ cung cấp một cửa sổ 60 ngày cho một hiệp định hòa bình toàn diện hơn, nhưng trong khi cả ông Trump và Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đều chưa ký duyệt, thì cánh cửa này vẫn là một viễn cảnh hơn là một sự chắc chắn . Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu không có sự phê duyệt cuối cùng, sự hoà hoãn hiện tại rất mong manh - và một sự đình trệ ngoại giao có thể khiến thị trường chao đảo một lần nữa.