Tập Cận Bình – Putin bắt tay tại Bắc Kinh, cùng phản đối lá chắn tên lửa “Golden Dome” của Mỹ

Vì sao “Golden Dome” khiến Trung Quốc và Nga phản đối

Trọng tâm của tuyên bố chung là sự chỉ trích kế hoạch “Golden Dome” của Mỹ – một hệ thống phòng thủ tên lửa được mô tả gồm các tầng đánh chặn đặt trên mặt đất và trong không gian. Bắc Kinh và Moskva cho rằng hệ thống này có thể đe dọa ổn định chiến lược toàn cầu.

Theo lập luận của họ, một hệ thống phòng thủ tên lửa quy mô lớn có thể làm suy yếu nguyên tắc răn đe hạt nhân. Nếu một quốc gia có khả năng đánh chặn phần lớn tên lửa đối phương, khả năng trả đũa của đối thủ sẽ bị giảm độ tin cậy. Điều đó có thể khiến các nước khác phát triển thêm vũ khí mới để xuyên thủng hoặc áp đảo hệ thống phòng thủ, từ đó đẩy nhanh áp lực chạy đua vũ trang.

Vì vậy, Trung Quốc và Nga cảnh báo rằng việc triển khai Golden Dome có thể dẫn tới các biện pháp đáp trả từ các cường quốc hạt nhân khác.

Hết hạn New START và khoảng trống kiểm soát vũ khí

Một chủ đề lớn khác tại hội nghị là việc hiệp ước New START hết hiệu lực vào tháng 2/2026. Đây là hiệp ước cuối cùng từng giới hạn số lượng đầu đạn và bệ phóng hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga.

Khi hiệp ước này hết hạn mà chưa có thỏa thuận thay thế, hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới không còn bị ràng buộc bởi các giới hạn chính thức về vũ khí chiến lược. Tuyên bố chung của Trung Quốc và Nga cho rằng tình trạng này làm tăng nguy cơ bất ổn chiến lược và chỉ trích Washington vì không thúc đẩy một khuôn khổ kiểm soát vũ khí mới.

Dù Trung Quốc không phải là bên ký New START, Bắc Kinh ngày càng tham gia nhiều hơn vào các cuộc thảo luận về quản trị hạt nhân và kiểm soát vũ khí toàn cầu.

Cảnh báo về triển khai tên lửa và học thuyết tấn công phủ đầu

Ngoài vấn đề lá chắn tên lửa, tuyên bố chung còn đề cập đến các lo ngại rộng hơn về chiến lược quân sự.

Trung Quốc và Nga cảnh báo rằng các dự án phòng thủ tên lửa và việc triển khai quân sự của Mỹ gần khu vực của họ tạo ra “mối đe dọa rõ ràng đối với ổn định chiến lược”.

Hai nước cũng chỉ trích những học thuyết cho phép tấn công phủ đầu bằng tên lửa hoặc vũ khí hạt nhân, cho rằng những khái niệm này làm tăng nguy cơ tính toán sai trong khủng hoảng và có thể khiến xung đột leo thang nhanh hơn.

Đây là lập trường mà cả Moskva và Bắc Kinh đã nhiều lần nhấn mạnh: ổn định chiến lược phụ thuộc vào việc duy trì khả năng răn đe cân bằng và tránh tạo động lực cho một cuộc tấn công trước.

Tầm nhìn về “trật tự thế giới đa cực”

Bên cạnh các vấn đề an ninh, hội nghị cũng nhấn mạnh mục tiêu địa chính trị dài hạn của hai nước. Tập Cận Bình và Putin đã ký tuyên bố chung ủng hộ sự hình thành một trật tự thế giới đa cực và “một kiểu quan hệ quốc tế mới”.

Tài liệu này phản ánh mục tiêu chung của Bắc Kinh và Moskva: giảm sự phụ thuộc vào các thể chế do phương Tây dẫn dắt và thúc đẩy nhiều trung tâm quyền lực hơn trong hệ thống quốc tế. Các quan chức cho biết đây là một phần trong nỗ lực rộng hơn nhằm mở rộng hợp tác song phương và định hình lại cấu trúc quản trị toàn cầu.

Thông điệp chính từ hội nghị

Tổng thể, thượng đỉnh Bắc Kinh mang nhiều ý nghĩa chiến lược:

• Thể hiện mức độ gắn kết ngày càng sâu giữa Trung Quốc và Nga.
• Công khai thách thức chính sách phòng thủ tên lửa và hạt nhân của Mỹ.
• Nhấn mạnh lo ngại về khoảng trống kiểm soát vũ khí sau khi New START hết hiệu lực.
• Thúc đẩy tầm nhìn về một hệ thống quốc tế đa cực.

Dù hội nghị không đạt đột phá lớn về kinh tế, thông điệp ngoại giao khá rõ ràng: Bắc Kinh và Moskva đang phối hợp chặt chẽ hơn về các vấn đề an ninh và trật tự toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Mỹ.