Vì sao NATO bắn hạ UAV trên bầu trời Estonia và cuộc họp Canada–Baltic ngay sau đó tiết lộ điều gì?

Chiếc máy bay thực hiện vụ đánh chặn là F‑16 của Romania, đóng tại căn cứ không quân Šiauliai (Lithuania), hoạt động luân phiên trong nhiệm vụ tuần tra bảo vệ không phận Baltic của NATO.

Vì sao UAV liên tục xuất hiện trong không phận Baltic?

Sự cố tại Estonia không phải là trường hợp đơn lẻ. Trong tháng 3 và tháng 5/2026, nhiều UAV được cho là của Ukraine đã bay vào hoặc rơi xuống lãnh thổ các nước NATO ở khu vực Baltic và cả Phần Lan sau khi bay qua không phận Nga.

Các chuyên gia và quan chức phương Tây thường nhắc đến hai nguyên nhân chính:

1. Các chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine
Ukraine đã tăng cường dùng UAV tầm xa để tấn công cơ sở hạ tầng và cảng của Nga, đặc biệt tại khu vực Biển Baltic. Một số UAV trong các chiến dịch này có thể mất kiểm soát hoặc đi chệch đường bay sau khi vượt qua lãnh thổ Nga.

2. Tác chiến điện tử và gây nhiễu GPS từ Nga
Một số quan chức phương Tây cho rằng hệ thống gây nhiễu GPS của Nga có thể làm rối loạn hệ thống dẫn đường của UAV. Khi tín hiệu định vị bị phá nhiễu, UAV tự hành có thể bay lệch hướng và vô tình đi vào không phận quốc gia khác.

Dù vậy, giới chức lưu ý rằng nguyên nhân kỹ thuật cụ thể của từng sự cố thường khó xác định, và trường hợp UAV bị bắn hạ ở Estonia vẫn chưa có kết luận cuối cùng.

Cuộc họp Canada–Baltic “3+1” tại Tallinn

Chỉ một ngày sau sự cố UAV, ngoại trưởng Canada, Estonia, Lithuania và Latvia đã họp tại Tallinn trong khuôn khổ cuộc họp Canada–Baltics “3+1” lần thứ tư vào ngày 20/5/2026.

Cơ chế “3+1” được khởi động từ năm 2020 nhằm tăng cường phối hợp giữa Canada và ba quốc gia Baltic — những thành viên NATO nằm sát biên giới Nga và chịu áp lực an ninh lớn.

Các chủ đề chính được thảo luận gồm:

• Tiếp tục hỗ trợ quân sự, chính trị và kinh tế cho Ukraine
• Tăng cường răn đe và phòng thủ của NATO ở sườn đông châu Âu
• Bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng và chuỗi cung ứng
• Thắt chặt hợp tác an ninh tại Biển Baltic, Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương

Thời điểm diễn ra cuộc họp — ngay sau vụ bắn hạ UAV — khiến các cuộc thảo luận về rủi ro an ninh trở nên cấp bách hơn.

NATO và các nước Baltic phản ứng thế nào?

Sự cố tại Estonia cho thấy cách hệ thống phòng không và cảnh báo của NATO hoạt động trên thực tế.

Nhiệm vụ Baltic Air Policing:
Estonia, Latvia và Lithuania không duy trì lực lượng tiêm kích lớn, vì vậy NATO triển khai luân phiên máy bay chiến đấu để bảo vệ không phận khu vực. Khi radar phát hiện UAV bay vào Estonia, một tiêm kích đã được điều động và nhanh chóng đánh chặn mục tiêu.

Hệ thống cảnh báo trong nước:
Trong lúc sự cố diễn ra, Estonia đã phát cảnh báo đe dọa trên không tại nhiều khu vực và phối hợp thông tin với các nước láng giềng Baltic, cho thấy mức độ tích hợp cao của hệ thống giám sát khu vực.

Dù được cho là tai nạn, các quan chức nhấn mạnh rằng mọi vật thể bay không xác định trong không phận NATO đều phải được xử lý ngay lập tức vì có thể gây nguy hiểm cho dân thường hoặc hạ tầng quan trọng.

Tăng cường hậu cần quân sự ở sườn đông NATO

Bên cạnh phòng không, NATO và các đối tác châu Âu cũng đang đầu tư vào hạ tầng để tăng khả năng triển khai lực lượng nhanh chóng trong khu vực.

Một ví dụ là dự án terminal hàng hóa lưỡng dụng (quân sự và dân sự) tại Palemonas, Lithuania, kết hợp mở rộng hệ thống đường sắt để tiếp nhận và vận chuyển thiết bị quân sự của NATO.

Dự án này nhằm:

• Tăng khả năng tiếp nhận khí tài và lực lượng đồng minh
• Cải thiện mạng lưới hậu cần quân sự trong khu vực Baltic
• Cho phép di chuyển quân và thiết bị nhanh hơn khi xảy ra khủng hoảng

Những dự án như vậy được xem là nền tảng cho chiến lược tăng cường khả năng cơ động quân sự của NATO ở sườn đông.

Ý nghĩa rộng hơn của sự kiện

Vụ UAV bị bắn hạ và cuộc họp ngoại giao ngay sau đó cho thấy chiến tranh Nga–Ukraine đang tạo ra tác động an ninh vượt xa chiến trường.

Một số điểm đáng chú ý:

• UAV và tác chiến điện tử đang tạo ra rủi ro không phận mới cho các nước NATO gần khu vực chiến sự.
• Nhiệm vụ Baltic Air Policing vẫn là tuyến phòng thủ trên không đầu tiên của NATO tại Baltic.
• Các nước đồng minh đang kết hợp phản ứng tức thời với đầu tư dài hạn vào hạ tầng quân sự, hậu cần và hợp tác khu vực.

Dù sự cố ngày 19/5 có thể chỉ là tai nạn kỹ thuật, nó đã nhấn mạnh nhu cầu cấp bách phải tăng cường giám sát, phối hợp và khả năng phản ứng nhanh của NATO trong khu vực Baltic.