Israel mở rộng tập kích Syria: Bắt giữ 2 người ở Quneitra sau 8 đợt không kích Idlib

Tám cuộc không kích tại căn cứ Abu al-Duhur

Một ngày trước cuộc đột kích ở Quneitra, ngày 18/8, truyền thông nhà nước Syria đưa tin Israel tiến hành 8 cuộc không kích nhằm vào căn cứ không quân Abu al-Duhur ở miền đông tỉnh Idlib, tây bắc Syria. Đường băng và các cơ sở lưu trữ bị đánh trúng, gây thiệt hại cho hạ tầng nhưng không có thương vong được báo cáo.

Căn cứ này nằm cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 70 km, khiến vụ tấn công đặc biệt nhạy cảm về mặt chính trị. Một số nguồn tin cho biết một phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ đã kiểm tra sân bay trước vụ không kích, trong bối cảnh có thảo luận về khả năng Ankara tham gia khôi phục hoặc triển khai lực lượng tại đây.

Ban đầu, quân đội Israel từ chối bình luận. Sau đó, Israel xác nhận đã tấn công căn cứ và nói Syria có nguy cơ phá vỡ “nguyên trạng an ninh” đã thỏa thuận khi cho phép lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tại địa điểm này. Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho rằng một sự hiện diện như vậy có thể tạo ra mối đe dọa.

Đây là lập trường được Israel đưa ra, chưa phải bằng chứng độc lập cho thấy việc triển khai của Thổ Nhĩ Kỳ sắp xảy ra hoặc căn cứ Abu al-Duhur thực sự tạo ra một mối đe dọa tác chiến. Các nguồn được cung cấp cũng chưa xác định đầy đủ mức độ thiệt hại ngoài đường băng, cơ sở lưu trữ và những hạ tầng khác được truyền thông Syria đề cập.

Còn thông tin gì về tình hình ở Daraa?

Trong cùng giai đoạn, một số báo cáo đề cập hoạt động pháo kích của Israel tại khu vực nông thôn phía tây tỉnh Daraa. Tuy nhiên, tài liệu được cung cấp không xác lập con số thương vong được kiểm chứng hoặc mức độ thiệt hại cụ thể từ vụ pháo kích này. Thông tin rõ ràng nhất về thương vong hiện liên quan đến căn cứ Abu al-Duhur, nơi không có thương vong được báo cáo.

Mô hình hoạt động gần như hằng ngày ở miền nam Syria

Cuộc đột kích tại Quneitra diễn ra trong bối cảnh các báo cáo mô tả hoạt động quân sự gần như hằng ngày của Israel ở miền nam Syria kể từ khi chính quyền Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024. Các hoạt động được nêu gồm đột kích, khám xét nhà, bắt giữ, lập chốt tạm thời và hạn chế đi lại tại Quneitra và Daraa.

Các báo cáo khác cho biết lực lượng Israel đã tiến vào khu vực vùng đệm do Liên Hợp Quốc giám sát, được thiết lập theo Thỏa thuận Ly quân năm 1974, đồng thời xây dựng thêm các vị trí và căn cứ quân sự ở miền nam Syria. Một báo cáo của Mạng lưới Syria về Nhân quyền liệt kê ít nhất 9 căn cứ Israel trong khu vực, phần lớn nằm tại Quneitra.

Một số nguồn cũng đề cập việc phá hủy đất nông nghiệp, đào chiến hào, mở đường và xây dựng hạ tầng quân sự gần tuyến giáp ranh với Cao nguyên Golan. Quy mô và cách diễn giải các hoạt động này khác nhau tùy nguồn, nhưng xu hướng nhất quán được phản ánh là sự chuyển dịch từ những cuộc tấn công đơn lẻ sang một hiện diện quân sự kéo dài, với nhiều chốt và tuyến tiếp cận hơn ở miền nam Syria.

Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Liên Hợp Quốc phản ứng

• Mỹ: Tom Barrack, đặc phái viên Mỹ về Syria và Iraq, gọi các cuộc không kích Abu al-Duhur đã được xác nhận là “sự leo thang không cần thiết”, không góp phần vào ổn định khu vực. Ông kêu gọi đối thoại và “trao đổi hợp lý” thay vì tiếp tục các sự cố quân sự.
• Thổ Nhĩ Kỳ: Ankara lên án vụ tấn công, cho rằng đây là hành động xâm phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Syria, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động trước điều mà nước này mô tả là các cuộc tấn công ngày càng gia tăng của Israel.
• Jordan và các nước Arab: Jordan cùng Ai Cập, Qatar, Kuwait và Saudi Arabia lên án cuộc không kích, cảnh báo vụ việc có thể đẩy khu vực vào một vòng leo thang mới.
• Syria: Damascus cáo buộc các cuộc không kích và hoạt động xâm nhập kéo dài của Israel vi phạm chủ quyền Syria, luật pháp quốc tế và khuôn khổ ly quân năm 1974.
• Liên Hợp Quốc: Stéphane Dujarric, người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, gọi vụ không kích là “một sự vi phạm rất đáng lo ngại” đối với toàn vẹn lãnh thổ và không phận Syria, đồng thời kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công.
• Israel: Sau thời điểm ban đầu không bình luận, Israel xác nhận vụ tấn công và viện dẫn mục tiêu ngăn sự thay đổi trong sắp xếp an ninh, cũng như ngăn khả năng Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập chỗ đứng quân sự tại căn cứ.

Việc Washington công khai chỉ trích vụ tấn công đáng chú ý vì Mỹ thường định khung vấn đề theo hướng giảm căng thẳng, thay vì ủng hộ toàn bộ các cáo buộc rộng hơn của Damascus. Những phản ứng này cho thấy chính sách của Israel tại Syria đang va chạm không chỉ với Syria và Thổ Nhĩ Kỳ, mà còn gây quan ngại tại Mỹ trong vụ việc cụ thể này.

Syria muốn Hội đồng Bảo an làm gì?

Syria đã kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và cộng đồng quốc tế có hành động cứng rắn trước các cuộc không kích và hoạt động xâm nhập của Israel. Damascus yêu cầu gây sức ép để Israel rút khỏi những khu vực đã tiến vào sau tháng 12/2024, trong đó có các phần thuộc vùng đệm do Liên Hợp Quốc giám sát, và rút khỏi Cao nguyên Golan của Syria đang bị chiếm đóng.

Syria xem các yêu cầu này là vấn đề bảo vệ chủ quyền quốc gia và thực thi Thỏa thuận Ly quân năm 1974. Israel lại biện minh cho hoạt động mở rộng của mình như một biện pháp an ninh nhằm ngăn các lực lượng thù địch hoặc những đợt triển khai quân sự gây bất ổn tiếp cận khu vực gần biên giới. Các nguồn tin hiện có ghi nhận cả hai lập trường, nhưng chưa cho thấy các bên đã đạt được một thỏa thuận toàn diện mới.

Vì sao hai sự kiện này quan trọng?

Cuộc đột kích ở Jabata al-Khashab và vụ không kích Abu al-Duhur là hai hình thức khác nhau của cùng một đối đầu đang mở rộng. Tại Quneitra, hoạt động được báo cáo có sự tham gia của một lực lượng trên bộ quy mô lớn, khám xét nhà dân và bắt giữ 2 người. Tại Idlib, Israel tấn công một cơ sở quân sự nằm xa tuyến biên giới Golan, biến vụ việc thành điểm căng thẳng trực tiếp với Thổ Nhĩ Kỳ.

Đặt cạnh nhau, hai diễn biến cho thấy chiến lược của Israel sau tháng 12/2024 kết hợp việc duy trì các vị trí và chốt tiền phương ở miền nam Syria với những cuộc đột kích, bắt giữ và tấn công các cơ sở mà Israel xem là mối đe dọa an ninh. Chúng cũng phơi bày một tranh chấp ba chiều: Syria yêu cầu chấm dứt các hoạt động xâm nhập của Israel; Thổ Nhĩ Kỳ muốn có vai trò trong an ninh và hạ tầng quân sự Syria; còn Israel tìm cách ngăn vai trò đó làm thay đổi cán cân gần biên giới của mình.

Việc Mỹ công khai khiển trách Israel cho thấy lý do an ninh do Israel nêu ra không loại bỏ được lo ngại về nguy cơ leo thang trong khu vực.