Eurovision 2026 khai màn ở Vienna giữa tranh cãi tẩy chay Israel

AP cũng đưa tin một số cuộc biểu tình ủng hộ Palestine đã được lên kế hoạch tại Vienna trong tuần Eurovision ^[2]. Vì vậy, thay vì chỉ là tuần lễ âm nhạc, Eurovision 2026 bước vào lịch thi với bầu không khí vừa lễ hội vừa căng thẳng.

Vì sao Israel trở thành tâm điểm tẩy chay?

Tranh cãi bắt nguồn từ quyết định của Liên minh Phát thanh Truyền hình châu Âu, tức EBU — cơ quan tổ chức Eurovision — cho phép Israel tiếp tục dự thi, bất chấp các lời kêu gọi loại nước này khỏi cuộc thi vì chiến tranh ở Gaza. Theo Euronews, tại đại hội đồng EBU tháng 12, các thành viên đồng ý rằng không cần thêm một cuộc bỏ phiếu về tư cách tham dự và Eurovision 2026 nên diễn ra với các biện pháp bảo đảm bổ sung ^[7]. The Times of Israel cũng đưa tin các thành viên EBU chọn thông qua cải cách thay vì buộc tổ chức trưng cầu về việc có loại Israel hay không ^[15].

Một số đài rút lui cho rằng quyết định này là không thể chấp nhận trong bối cảnh các hoạt động quân sự của Israel ở Gaza. Xinhua đưa tin RTVE của Tây Ban Nha, AVROTROS của Hà Lan, RTÉ của Ireland và RTVSLO của Slovenia tuyên bố không tham gia, với lý do liên quan đến các hành động quân sự của Israel tại Gaza ^[9]. Euronews cũng cho biết sự phản đối gắn với cách Israel tiến hành cuộc chiến Israel-Hamas ở Gaza, trong đó Tây Ban Nha và Hà Lan nằm trong nhóm rút lui sau khi ban tổ chức cho Israel dự thi ^[10].

Một điểm bị chỉ trích nhiều là EBU bị cho là áp dụng tiêu chuẩn không nhất quán. Amnesty International so sánh việc giữ Israel trong Eurovision với việc EBU từng đình chỉ Nga, gọi đây là biểu hiện của “tiêu chuẩn kép trắng trợn” ^[19].

Những nước nào đang tẩy chay Eurovision 2026?

Các báo cáo tháng 12 nêu bốn đài công cộng rút lui: RTVE của Tây Ban Nha, AVROTROS của Hà Lan, RTÉ của Ireland và RTVSLO của Slovenia ^[9][15]. Riêng RTÉ cho biết đài này sẽ không phát sóng cuộc thi năm 2026 sau khi EBU xác nhận Israel được phép tham gia ^[1].

Số liệu về các nước tẩy chay có khác nhau tùy thời điểm và nguồn tin. Trong ngày khai màn, AP viết rằng có năm nước tẩy chay — Tây Ban Nha, Ireland, Hà Lan, Slovenia và Iceland — trong khi nhiều bản tin khác tập trung vào bốn đài đã công bố rút lui sau quyết định của EBU ^[2][9][15].

Điểm cần lưu ý là Eurovision là cuộc thi giữa các đài phát thanh - truyền hình thành viên, nên việc “một nước rút lui” trên thực tế thường được thể hiện qua quyết định của đài công cộng đại diện nước đó.

Nghệ sĩ và tổ chức nhân quyền gây sức ép ra sao?

Làn sóng phản đối không chỉ đến từ các đài truyền hình. The Independent đưa tin hơn 1.000 nghệ sĩ đã ký thư ngỏ kêu gọi khán giả và người biểu diễn tẩy chay Eurovision nếu EBU không cấm Israel; các tên tuổi được nêu gồm Paul Weller, Kneecap, Massive Attack, Paloma Faith và Brian Eno ^[18]. Middle East Eye cũng nêu Macklemore và Sigur Rós trong nhóm nghệ sĩ ủng hộ lời kêu gọi này ^[17]. Theo The Independent, bức thư do No Music for Genocide và phong trào BDS tổ chức ^[18].

Amnesty International là một trong những tổ chức nhân quyền chỉ trích mạnh nhất. Trước các vòng bán kết, Tổng thư ký Amnesty Agnès Callamard nói việc EBU không đình chỉ Israel là “một hành động hèn nhát” và là “minh chứng cho tiêu chuẩn kép trắng trợn” khi so với Nga ^[19].

Ở Bỉ, Anadolu đưa tin 170 nghệ sĩ và nhân vật văn hóa đã lên án quyết định của đài RTBF khi tham gia Eurovision 2026 cùng lúc Israel cũng có mặt trong cuộc thi ^[21].

Cuộc thi vẫn tiếp diễn như thế nào?

Dù tranh cãi lớn, lịch thi chính thức vẫn được giữ. Tổng cộng 35 quốc gia tham gia Eurovision 2026, trong đó 30 quốc gia phải đi qua vòng bán kết; chủ nhà Áo và bốn nước thuộc nhóm “Big Five” — Vương quốc Anh, Italy, Pháp và Đức — đã có suất vào thẳng chung kết ^[27]. Tây Ban Nha, vốn thường thuộc nhóm “Big Five”, vắng mặt vì đài của nước này tẩy chay cuộc thi ^[27].

Israel được đại diện bởi Noam Bettan với ca khúc “Michelle”. JNS đưa tin Bettan dự kiến tranh tài ở bán kết 1 ngày 12/5, trước bán kết 2 ngày 14/5 và chung kết ngày 16/5 ^[29]. Euromix cho biết Bettan được xếp diễn ở vị trí số 10 trong bán kết 1 ^[31].

Nói cách khác, Eurovision 2026 vẫn đang diễn ra trên giấy tờ và trên sân khấu, nhưng bầu không khí đã khác hẳn một kỳ thi ca nhạc thông thường. Các đêm bán kết và chung kết vẫn có lịch, nhưng cuộc thi năm nay diễn ra khi một số đài vắng mặt, các cuộc biểu tình được lên kế hoạch ở Vienna, và EBU tiếp tục đối mặt chỉ trích từ giới nghệ sĩ cũng như các tổ chức nhân quyền vì quyết định liên quan đến Israel ^{[1][2][18][19][27]}.