Thị trường ngũ cốc châu Âu 2026: Lúa mì tăng tốc, ngô 'lao đao' vì nắng nóng và bài toán canh tác

Sản lượng lúa mạch được dự báo ở mức 58,8 triệu tấn .

Tại sao lúa mì và ngô lại đi ngược chiều nhau?

Sự phân kỳ giữa triển vọng lúa mì và ngô bắt nguồn từ sự kết hợp của thời tiết, thời điểm gieo trồng và bài toán kinh tế của nông dân.

Lúa mì được hưởng lợi từ nền tảng vụ đông vững chắc. Mùa vụ đông 2025-26 nhìn chung thuận lợi cho phần lớn châu Âu. Vào tháng 7 năm 2025, Trung tâm Nghiên cứu Chung (JRC) của Ủy ban châu Âu báo cáo kỳ vọng năng suất vụ đông trên mức trung bình tại Romania, Bulgaria, Pháp, Tây Ban Nha, Ireland, các nước Bắc Âu và Baltic, nhờ nguồn cung nước đầy đủ trong suốt mùa vụ . Đức, Ba Lan và Hungary dự kiến đạt năng suất xung quanh mức trung bình, trong khi chỉ có Ý và Thổ Nhĩ Kỳ đối mặt với kỳ vọng giảm do căng thẳng về nhiệt độ và nước .

Nền tảng tích cực này đã hỗ trợ cho triển vọng lúa mì mềm. Ngay cả khi những lo ngại về thời tiết xuất hiện—mà đáng chú ý nhất là đợt nắng nóng cuối tháng 5 năm 2026—cây trồng vẫn bước vào giai đoạn làm hạt quan trọng trong điều kiện hợp lý. Lúa mì mềm của Pháp được đánh giá 80% tốt đến rất tốt vào giữa tháng 5, cao hơn chín điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025 .

Ngô bị siết chặt bởi thời tiết, mất diện tích và tâm lý e ngại rủi ro. Vấn đề cốt lõi đối với ngô châu Âu tập trung ở khu vực Đông Nam Âu. Thời tiết nóng và khô đã làm suy giảm độ ẩm đất ở Hungary, miền đông Croatia, Romania, Bulgaria và Hy Lạp, đe dọa trực tiếp đến năng suất cây trồng vụ hè . Trong khi cây vụ hè ở Tây Âu vẫn đang chống chịu sức ép nhiệt, thì sự phân hóa theo khu vực là rất rõ rệt .

Thêm vào vấn đề thời tiết là sự rút lui mang tính cơ cấu khỏi việc trồng ngô. Chính COCERAL lưu ý rằng "những thất vọng lặp đi lặp lại về năng suất ngô trong những năm gần đây" đang thúc đẩy nông dân giảm diện tích và chuyển sang các loại cây vụ xuân thay thế như hoa hướng dương và đậu nành . Điều này nhất quán với các tín hiệu trước đó: dự báo ngô tháng 6 năm 2025 đã giảm từ 63,3 triệu tấn xuống 60,6 triệu tấn do diện tích trồng thấp hơn và sự chuyển đổi sang hạt hướng dương lớn hơn dự kiến, và dự báo thứ hai cho năm 2026 là 142,6 triệu tấn đối với lúa mì mềm đã phản ánh sự phân kỳ dai dẳng giữa lúa mì mềm và ngô .

Đợt nắng nóng cuối tháng 5: Tác động trực tiếp đến nước Pháp

Yếu tố đang định hình lại triển vọng ngắn hạn là đợt nắng nóng phá kỷ lục vào cuối tháng 5 trên khắp Tây Âu. Nhiệt độ được dự báo có thể cao hơn mức bình thường tới 20°C, với mức cao lên đến hơn 32°C (90s°F) trên phần lớn Tây Âu trong tuần cuối cùng của tháng 5 .

Đợt nắng nóng này, tập trung ở Pháp, Anh, Ireland và Tây Ban Nha, đã đến vào thời điểm quan trọng khi lúa mì vụ đông bước vào giai đoạn trổ hoa . Dữ liệu từ cơ quan nông nghiệp Pháp FranceAgriMer cho thấy điều kiện các loại ngũ cốc chính suy giảm theo tuần: lúa mì mềm được đánh giá tốt hoặc xuất sắc giảm xuống còn 78% vào ngày 25 tháng 5, giảm từ mức 81% của tuần trước, trong đó các khu vực phía tây bị ảnh hưởng chính . Mặc dù vẫn cao hơn mức 70% cùng kỳ năm ngoái, sự sụt giảm này đã thu hút sự chú ý của thị trường và đẩy giá lúa mì châu Âu tăng nhẹ .

Sức ép nhiệt đầu mùa này mang theo rủi ro dài hạn hơn. Nghiên cứu công bố năm 2025 chỉ ra rằng nắng nóng đầu mùa có thể khiến cây trồng dễ bị tổn thương hơn trước các đợt nắng nóng tiếp theo trong thời kỳ ra hoa, làm khuếch đại thiệt hại năng suất từ 5–55% đối với ngô, đậu nành, lúa mì và lúa mạch ở Mỹ và EU . Một nghiên cứu riêng của NASA dự báo thiệt hại năng suất lúa mì liên quan đến nắng nóng ở Pháp có thể tăng gấp đôi trong tương lai, đặc biệt nếu thời điểm trổ hoa rơi vào cuối tháng 5 và đầu tháng 6—chính xác là lúc đợt nắng nóng hiện tại ập đến .

Các dự báo song song và bối cảnh rộng lớn hơn

Các nhà dự báo khác cũng ghi nhận những xu hướng chung tương tự. Phân tích của Expana cho niên vụ 2025/26 xác nhận một vụ thu hoạch lúa mì mềm kỷ lục và sản lượng lúa mạch lớn nhất kể từ năm 2008, trong khi ngô vẫn ở mức thấp nhất kể từ năm 2007, phản ánh năng suất cao ở phía bắc và kết quả kém hơn ở phía nam . Ước tính tháng 8 năm 2025 của Expana đặt sản lượng lúa mì mềm EU ở mức 132,8 triệu tấn, lúa mạch 54,8 triệu tấn và ngô 55,9 triệu tấn cho niên vụ 2025/26 .

Triển vọng trung hạn của Ủy ban châu Âu cho giai đoạn 2025–2035 dự báo tăng trưởng năng suất chậm trong bối cảnh thách thức từ biến đổi khí hậu và chi phí đầu vào cao hơn, đồng thời duy trì kỳ vọng EU tự cung tự cấp về ngũ cốc . Ủy ban này cũng lưu ý trong một báo cáo của USDA rằng sản lượng ngũ cốc của EU trong niên vụ 2025/26 dự kiến sẽ vượt mùa trước nhờ diện tích gieo trồng ngũ cốc vụ đông lớn hơn và năng suất cải thiện .

Bức tranh nền về thời tiết cũng gây thêm sức ép. Hơn một nửa diện tích đất ở châu Âu và lưu vực Địa Trung Hải phải đối mặt với một dạng hạn hán nào đó vào giữa tháng 5 năm 2025, mức cao nhất được ghi nhận cho giai đoạn này kể từ khi bắt đầu giám sát vào năm 2012 . Trong khi nông dân Anh báo cáo sự trì hoãn nảy mầm của lúa mì và ngô do điều kiện khô hạn, trọng tâm trước mắt vẫn là cách vụ mùa 2026 chống chọi với một mùa vụ khởi đầu đầy hứa hẹn nhưng giờ đây đang bị thử thách về khả năng phục hồi.