ECB sắp tăng lãi suất lên 2,25% vào tháng 6/2026: Chiến tranh, năng lượng và con đường phía trước

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), định chế đã dành phần lớn thời gian của năm 2024 và đầu năm 2025 để cắt giảm lãi suất, đang đứng trước một bước ngoặt chính sách đầy kịch tính. Tại cuộc họp ngày 11 tháng 6 năm 2026, Hội đồng Thống đốc được dự đoán rộng rãi sẽ tăng lãi suất tiền gửi chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản (0,25 điểm phần trăm), đưa mức lãi suất này lên 2,25%. Động thái "diều hâu" này không phải là phản ứng trước một nền kinh tế mạnh mẽ, mà là nỗ lực nhằm kiềm chế cơn sốt lạm phát bùng lên từ cú sốc địa chính trị mang tên chiến tranh Mỹ-Iran.

Lạm phát tại Khu vực đồng Euro (Eurozone) đã leo thang chóng mặt từ mức 1,9% hồi tháng 2 năm 2026 lên 3,2% trong tháng 5, một con số cao hơn rất nhiều so với mục tiêu trung hạn 2% của ngân hàng trung ương . "Thủ phạm" chính không gì khác ngoài năng lượng: chi phí năng lượng đã tăng vọt 10,9% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2023, khi cuộc xung đột làm gián đoạn các tuyến đường vận chuyển huyết mạch như eo biển Hormuz và đình chỉ hoạt động sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar . Đối với một khối là nước nhập khẩu ròng dầu mỏ và khí đốt, chiếm hơn một nửa mức sử dụng năng lượng, cú sốc giá cả này là ngay lập tức và để lại hậu quả nặng nề .

Cú sốc lạm phát bắt nguồn từ năng lượng

Cuộc xung đột Mỹ-Iran, leo thang vào đầu năm 2026, đã tạo ra một cuộc khủng hoảng năng lượng kinh điển từ phía cung cho châu Âu. Các cuộc khảo sát của ECB cho thấy sự thay đổi ngay lập tức trong kỳ vọng sau khi chiến sự nổ ra. Các nhà dự báo chuyên nghiệp hiện coi dầu mỏ và năng lượng là những yếu tố chi phối triển vọng lạm phát của họ, trong khi các doanh nghiệp trong khu vực đồng euro báo cáo về sự tăng vọt đột ngột trong chi phí đầu vào dự kiến, giá bán và lạm phát ngắn hạn .

Chủ tịch ECB, bà Christine Lagarde, đã tuyên bố rằng cuộc chiến "đã khiến triển vọng trở nên bất định hơn đáng kể" và sẽ có "tác động vật chất đến lạm phát trong ngắn hạn" . Ủy viên phụ trách kinh tế của Liên minh châu Âu (EU), ông Valdis Dombrovskis, cũng cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài – với giá dầu Brent dao động quanh mức 100 USD/thùng – có thể đẩy lạm phát lên trên 3% và làm giảm tới 0,4 điểm phần trăm tăng trưởng của năm 2026 . Đây chính là những điều kiện "stagflation" (lạm phát đình trệ) buộc ngân hàng trung ương phải ra tay.

Điều quan trọng là, lạm phát không còn chỉ là câu chuyện của riêng năng lượng. Lạm phát lõi, thước đo loại bỏ các yếu tố thực phẩm và năng lượng dễ biến động, đã bất ngờ tăng tốc lên 2,5%, và lạm phát dịch vụ tăng vọt lên 3,5% . Sự lan rộng của áp lực giá cả này đang báo động các nhà hoạch định chính sách, vì nó cho thấy cú sốc năng lượng đang ngấm vào toàn bộ nền kinh tế và làm tăng nguy cơ kỳ vọng lạm phát bị "bung neo".

Sự đảo ngược chính sách có chủ đích

Đợt tăng lãi suất được dự đoán vào tháng 6 này đánh dấu sự kết thúc dứt khoát cho chu kỳ nới lỏng tiền tệ năm 2024-2025 của ECB. Sau khi cắt giảm lãi suất trong phần lớn thời gian đó để hỗ trợ một nền kinh tế mong manh, ngân hàng trung ương đã giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,00% kể từ tháng 7 năm 2025. Sự quay ngoắt 180 độ này được thúc đẩy bởi một bài học quan trọng từ đợt tăng lạm phát năm 2021-2022: mối nguy hiểm của việc coi một cú sốc nguồn cung chỉ là "tạm thời".

Các nhà hoạch định chính sách của ECB đã rất rõ ràng về mong muốn tránh lặp lại những sai lầm trong quá khứ. Họ đang phát tín hiệu về một cách tiếp cận chủ động hơn, đặt ra một ngưỡng can thiệp thấp hơn khi đối mặt với một cú sốc năng lượng địa chính trị . Bà Isabel Schnabel, thành viên ban điều hành ECB, đã nắm bắt được tâm lý chung khi tuyên bố: "Chúng ta không còn có thể bỏ qua cú sốc này nữa. Nguy cơ kỳ vọng lạm phát bị bung neo đang gia tăng" . Ký ức thể chế này đã tạo nên một sự đồng thuận gần như tuyệt đối để hành động.

Sự đồng thuận của giới chuyên gia và thị trường

Bằng chứng về một đợt tăng lãi suất sắp diễn ra là vô cùng thuyết phục. Một cuộc khảo sát của hãng tin Reuters với 80 chuyên gia kinh tế cho thấy 74 người dự đoán sẽ có một đợt tăng 25 điểm cơ bản vào ngày 11 tháng 6 . Thị trường tương lai đã định giá xác suất 92% cho động thái này, một niềm tin càng được củng cố sau khi dữ liệu lạm phát tháng 5 được công bố . Polymarket, một nền tảng thị trường dự đoán, thậm chí còn cho thấy hơn 99% các nhà giao dịch đồng thuận về một đợt tăng lãi suất sau dữ liệu trên .

Sự đồng thuận giữa giới chuyên gia và thị trường phản ánh một đánh giá chung rằng ECB gần như không có lựa chọn nào khác. Nhóm nghiên cứu của Ngân hàng Danske kỳ vọng các dự báo kinh tế vĩ mô mới của ECB, được công bố cùng với quyết định lãi suất, sẽ nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 2,9% từ mức 2,6% trước đó, chính thức đưa tác động của năng lượng vào các dự báo chính thức .

Biến số Na Uy: Áp lực nguồn cung khí đốt gia tăng

Làm trầm trọng thêm vấn đề năng lượng là sự gián đoạn nguồn cung đáng kể từ Na Uy, nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho châu Âu. Thềm lục địa Na Uy trải qua đợt bảo trì hàng năm từ tháng 4 đến tháng 9, nhưng mùa bảo trì năm 2026 đã tạo ra sự thắt chặt nguồn cung đáng chú ý .

Mỏ khí đốt khổng lồ Troll – lớn nhất châu Âu – và nhà máy xử lý trên bờ Kollsnes đã phải chịu các đợt ngừng hoạt động có kế hoạch và ngoài kế hoạch chồng chéo lên nhau. Một sự cố hỏng máy nén tại giàn Troll A trong đợt kiểm tra định kỳ ngày 21 tháng 5 đã dẫn đến việc cắt giảm một phần công suất, làm giảm sản lượng tới 34,6 triệu mét khối mỗi ngày, tương đương khoảng 26% lưu lượng thông thường, kéo dài đến cuối tháng 5 . Hoạt động bảo trì tại Troll và Kollsnes được lên kế hoạch sâu vào tháng 6, với dữ liệu từ Gassco cho thấy tác động nặng nề kéo dài đến ngày 19 tháng 6 . Những gián đoạn này từ Na Uy thắt chặt thị trường khí đốt vào đúng thời điểm các rủi ro nguồn cung địa chính trị đã ở mức cao, khuếch đại áp lực tăng giá và góp phần củng cố lập trường "diều hâu" của ECB.

Câu hỏi cho tháng 9 phụ thuộc vào vùng Vịnh

Trong khi đợt tăng lãi suất tháng 6 gần như chắc chắn, triển vọng cho một đợt tăng tiếp theo vào tháng 9 lại mang tính điều kiện rất cao. Chuyên gia kinh tế trưởng của ECB, Philip Lane, đã cảnh báo rằng một cuộc chiến kéo dài ở Trung Đông có thể làm tăng đáng kể lạm phát khu vực đồng euro và cản trở tăng trưởng . Logic từ Frankfurt rất rõ ràng: nếu xung đột tiếp diễn và giữ giá năng lượng ở mức cao, ECB sẽ buộc phải thắt chặt một lần nữa để ngăn chặn một cú sốc tạm thời trở thành vòng xoáy giá cả - tiền lương kéo dài.

Giá thị trường hiện đang ngầm định xác suất khoảng 50% cho một đợt tăng lãi suất thứ hai vào tháng 9 . Yếu tố quyết định sẽ là tình hình ở Vịnh Ba Tư. Một lệnh ngừng bắn giúp ổn định dòng chảy dầu khí có thể cho phép ECB tạm dừng và đánh giá tác động có độ trễ của động thái tháng 6. Ngược lại, một cuộc xung đột kéo dài khiến giá dầu Brent duy trì trong khoảng 95–100 USD/thùng sẽ biến một đợt tăng lãi suất tháng 9 thành kịch bản cơ sở, như các nhà phân tích tại Nomura đã vạch ra .

ECB đang đi trên một con đường đầy chông chênh. Họ phải tăng lãi suất để chống lại lạm phát do năng lượng gây ra, dù biết rằng điều này có thể làm tê liệt tăng trưởng vốn đã yếu ớt. Quyết định ngày 11 tháng 6 là bước đi đầu tiên trên hành trình khó khăn đó, nhưng con đường phía trước hoàn toàn phụ thuộc vào việc cuộc chiến mà ngân hàng trung ương không thể kiểm soát này sẽ kéo dài bao lâu.