Công nghệ lõi Trung Quốc thu hút nhà đầu tư, nhưng rủi ro cũng đang lớn dần

Xuất khẩu là bằng chứng rõ nhất cho đà tăng trưởng

Dữ liệu xuất khẩu đang mang lại sự xác nhận cụ thể hơn so với tâm lý thị trường đơn thuần. Xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc đạt 5,25 nghìn tỷ nhân dân tệ trong năm 2025, tăng 13,2% so với năm trước. Xuất khẩu thiết bị chuyên dụng, máy công cụ cao cấp và robot công nghiệp lần lượt tăng 20,6%, 21,5% và 48,7%. Theo chính phủ Trung Quốc, xuất khẩu robot công nghiệp cũng đã vượt nhập khẩu, đưa nước này trở thành bên xuất khẩu ròng trong nhóm sản phẩm này.

Đà tăng tiếp tục kéo dài sang năm 2026. Xuất khẩu của Trung Quốc tăng 23,9% so với cùng kỳ, tính theo giá trị USD, trong tháng 7. Reuters cho biết làn sóng đầu tư hạ tầng AI trên toàn cầu đã thúc đẩy nhu cầu đối với hàng hóa công nghệ cao. Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu cũng đẩy nhanh giao hàng trước khi mức thuế cao hơn của Mỹ có hiệu lực; vì vậy, một phần mức tăng có thể phản ánh yếu tố thời điểm thay vì sự thay đổi lâu dài trong nhu cầu.

Trung Quốc cũng đang mở rộng thị trường tại các nền kinh tế đang phát triển. Xuất khẩu sang châu Phi tăng 25,8% trong năm 2025, còn xuất khẩu sang ASEAN tăng 13,4%. Điều này giúp các nhà sản xuất đa dạng hóa thị trường ngoài những điểm đến truyền thống.

CXMT cho thấy cả cơ hội lẫn rủi ro

ChangXin Memory Technologies, thường được gọi là CXMT, đã trở thành biểu tượng rõ nhất cho tham vọng công nghệ lõi của Trung Quốc. Nhà sản xuất chip nhớ này huy động khoảng 8,6 tỷ USD trong đợt IPO tại Thượng Hải; cổ phiếu tăng hơn 500% trong phiên giao dịch đầu tiên, có lúc đưa vốn hóa công ty lên khoảng 539 tỷ USD.

Về cơ bản, nhà đầu tư đang đặt cược vào ba yếu tố liên kết với nhau: AI sẽ duy trì nhu cầu bộ nhớ, Trung Quốc cần năng lực sản xuất DRAM trong nước và chính sách hỗ trợ sẽ tiếp tục bảo vệ các nhà sản xuất chip có tầm quan trọng chiến lược. Các nhà đầu tư có liên hệ với chính quyền thành phố Hợp Phì sở hữu 36,8% CXMT, cho thấy vốn công gắn chặt như thế nào với quá trình phát triển của doanh nghiệp.

Nhưng đợt IPO này không chứng minh rằng CXMT đã san bằng khoảng cách công nghệ. Các nhà phân tích lưu ý công ty còn hạn chế trong việc tiếp cận thiết bị quang khắc tiên tiến và phải cạnh tranh với những nhà sản xuất bộ nhớ toàn cầu đã có vị thế vững chắc. Bài kiểm tra then chốt nằm ở hoạt động kinh doanh: CXMT có thể nâng cấp năng lực bộ nhớ tiên tiến, mở rộng sản xuất và tạo ra lợi nhuận bền vững hay không, thay vì chỉ nhận được mức định giá cao nhờ vai trò chiến lược.

Cơn sốt robot vẫn đi trước bằng chứng thương mại

Robot đang phản ánh một câu chuyện tương tự, nhưng ở giai đoạn sớm hơn. Các doanh nghiệp Trung Quốc hưởng lợi từ hệ sinh thái linh kiện dày đặc, lượng khách hàng sản xuất lớn và sự quan tâm mạnh mẽ của chính sách đối với trí tuệ nhân tạo hiện thân — tức AI có thể tương tác với thế giới vật lý thông qua robot.

Unitree đã trở thành một biểu tượng nổi bật của sự hào hứng dành cho robot hình người và robot bốn chân, trong khi toàn bộ thị trường robot đang thu hút lượng vốn và sự chú ý đáng kể.

Dù vậy, trình diễn sản phẩm, gọi vốn và mức định giá cao chưa đủ để chứng minh hiệu quả kinh tế của việc triển khai ở quy mô thương mại. Nhà đầu tư vẫn cần bằng chứng về đơn hàng lặp lại, chi phí sản xuất, biên lợi nhuận và khả năng sử dụng ổn định trong thực tế. Robot có thể trở thành một cơ hội xuất khẩu công nghệ lõi lớn, nhưng dữ liệu hiện có chưa cho phép xem riêng Unitree là bằng chứng về dòng vốn nước ngoài trên diện rộng hay khả năng sinh lời của toàn ngành.

Dữ liệu vốn nước ngoài phức tạp hơn bức tranh thị trường

Đà tăng của công nghệ lõi không nên bị nhầm với sự cải thiện trên diện rộng của dòng vốn quốc tế vào Trung Quốc. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực tế được sử dụng tại Trung Quốc giảm 9,5% trong năm 2025, xuống còn 747,69 tỷ nhân dân tệ, dù số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thành lập mới tăng 19,1%.

Sự phân kỳ này cho thấy doanh nghiệp nước ngoài vẫn tiếp tục tìm hiểu cơ hội tại Trung Quốc, đặc biệt trong một số phân khúc công nghệ cao và dịch vụ, nhưng đang cam kết vốn thận trọng hơn. Những mối quan ngại bao gồm nhu cầu yếu, quy định, địa chính trị, rào cản thương mại và sự bất định về tỷ suất sinh lời.

Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc lại đang mở rộng ra nước ngoài. Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài tăng 7,1% trong năm 2025, còn hoạt động mua bán - sáp nhập ở nước ngoài tăng gần 40%, theo EY. Điều này cho thấy một chiến lược trong đó doanh nghiệp Trung Quốc trực tiếp xây dựng thị trường và chuỗi cung ứng ở nước ngoài, thay vì chỉ dựa vào dòng vốn chảy vào Trung Quốc.

Phép thử vĩ mô nằm ở nhu cầu trong nước

Nền kinh tế công nghệ lõi đang phát triển trong bối cảnh nội địa nhiều sức ép. Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng Trung Quốc sẽ chậm lại trong năm 2026 khi tiêu dùng vẫn trầm lắng, quá trình điều chỉnh bất động sản tiếp diễn và đầu tư tư nhân chịu ảnh hưởng bởi mức lợi nhuận thấp.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng kêu gọi tăng cường hỗ trợ tiêu dùng và khu vực bất động sản, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào đầu tư kém hiệu quả. Các khuyến nghị bao gồm chi tiêu xã hội hiệu quả hơn, tiếp tục nới lỏng tiền tệ và xử lý quá trình điều chỉnh bất động sản theo hướng hiệu quả hơn.

Đây là phép thử chính sách mang tính quyết định. Việc tiếp tục hỗ trợ chip, AI, robot và sản xuất tiên tiến có thể tạo ra tiến bộ công nghệ và thúc đẩy xuất khẩu. Nhưng để sự phục hồi đầu tư bền vững hơn, những tiến bộ đó cần đi kèm sức mua hộ gia đình mạnh hơn, cách đối xử rõ ràng hơn với doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nước ngoài, một kế hoạch tái cấu trúc bất động sản đáng tin cậy, cùng các biện pháp ngăn tình trạng dư thừa công suất gây tổn hại.

Kết luận

Niềm tin toàn cầu vào các ngành công nghệ lõi của Trung Quốc đang tăng lên vì những lý do thực chất: nhu cầu liên quan đến AI nâng đỡ xuất khẩu, hệ sinh thái công nghiệp được cải thiện và chính sách giúp các doanh nghiệp chiến lược đạt quy mô lớn. Tuy nhiên, dữ liệu hiện mô tả một đợt tăng trưởng công nghệ có chọn lọc, chứ chưa phải sự trở lại vô điều kiện của niềm tin nước ngoài đối với toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc.

CXMT là ví dụ cô đọng cho cả cơ hội và rủi ro. Màn ra mắt trên thị trường cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao cho năng lực tự chủ bán dẫn và khả năng hưởng lợi từ AI. Những hạn chế về thiết bị và thách thức cạnh tranh lại cho thấy lợi nhuận trong tương lai sẽ phụ thuộc ít hơn vào các tiêu đề gây chú ý, và nhiều hơn vào năng lực thực thi, biên lợi nhuận và khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu.