Giá vàng đang leo thang trở lại nhờ 4 động lực chính

Sự sai lệch này đã dập tắt mọi kỳ vọng còn sót lại về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất, đồng thời hồi sinh các đồn đoán về việc Fed sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ. Hợp đồng tương lai vàng đã vượt qua mốc $4.400/oz, và khối lượng giao dịch tăng vọt lên tới 2,5 tỷ USD chỉ trong một phiên, ghi nhận ngày giao dịch mạnh nhất của hợp đồng tương lai vàng trong 4 tháng . Việc điều chỉnh số liệu của hai tháng trước đó đã xóa thêm 103.000 việc làm, càng làm sâu sắc thêm câu chuyện về một nền kinh tế đang hạ nhiệt nhanh chóng .

Dòng tiền đổ vào quỹ ETF vàng tăng tốc mạnh mẽ

Các nhà đầu tư đang quay trở lại với các quỹ ETF vàng với tốc độ đáng kinh ngạc. Quỹ SPDR Gold Trust (GLD) đã tăng 7,7% chỉ trong một tuần sau báo cáo việc làm tháng 7, được thúc đẩy bởi sự bất ổn kinh tế vĩ mô và sự thay đổi đột ngột trong kỳ vọng lãi suất .

Đây là một phần của xu hướng lớn hơn nhiều. Trong cả năm 2025, lượng vàng nắm giữ tại các quỹ ETF vàng toàn cầu đã tăng thêm 801 tấn —mức tăng mạnh thứ hai trong lịch sử—trong khi hoạt động mua vàng thỏi và tiền vàng đạt mức cao nhất trong 12 năm . Tổng dòng vốn vào các quỹ ETF vàng trong năm 2025 đạt 57,1 tỷ USD, trong đó Quỹ iShares Gold Trust (IAU) thu hút 8,6 tỷ USD và Quỹ SPDR Gold MiniShares (GLDM) đạt 6,2 tỷ USD .

Các nhà phân tích tại State Street Global Advisors lưu ý rằng việc tái tích lũy ETF này hiện đang trở thành một trụ đỡ cấu trúc quan trọng cho giá vàng, bên cạnh nhu cầu từ các ngân hàng trung ương . Sau gần 4 năm bị rút vốn ròng kể từ cuộc suy thoái năm 2020, sự phục hồi nhu cầu đầu tư trong năm 2025 đã thay đổi căn bản cán cân cung-cầu.

Ngân hàng trung ương mua vào vẫn là tầng đáy vững chắc

Các ngân hàng trung ương tiếp tục cung cấp một tầng đáy mạnh mẽ và không thể lay chuyển cho giá vàng. Trong năm 2025, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua ước tính 863 tấn vàng, với UBS dự báo lượng mua sẽ tăng tốc lên 950 tấn trong năm 2026 .

Hai người mua nổi bật nhất là:

• Ba Lan: Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (NBP) là người mua lớn nhất năm thứ hai liên tiếp, thêm vào 102 tấn trong năm 2025, nâng tổng dự trữ vàng lên 550 tấn . Hoạt động mua của Ba Lan tăng tốc đáng kể trong quý 1/2025 trong bối cảnh bất ổn toàn cầu gia tăng .

• Trung Quốc: Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa (PBOC) tiếp tục chiến dịch mua vàng kéo dài nhiều năm, mua thêm ròng 27 tấn trong năm 2025, với tốc độ mua tăng cao vào đầu năm 2025 do rủi ro thuế quan, căng thẳng địa chính trị và các lo ngại về lạm phát tái bùng phát .

Động cơ tổng thể khá rõ ràng: các ngân hàng trung ương của các nền kinh tế mới nổi đang đa dạng hóa dự trữ khỏi các tài sản được định giá bằng đồng USD . Các quỹ tài sản có chủ quyền của Trung Quốc đã chuyển hướng khỏi vốn cổ phần tư nhân của Mỹ, và các nhà đầu tư châu Âu cũng đang mua vàng thỏi vật chất, tất cả chỉ là một phần trong cuộc tái phân bổ thầm lặng nhằm cảnh báo về những lo ngại mang tính hệ thống sâu sắc .

Các lực lượng chu kỳ tăng giá cấu trúc vẫn đang hiện hữu

Ngoài các tác nhân trực tiếp, một số lực lượng dài hạn vẫn tiếp tục hỗ trợ đà tăng:

• Sự khó lường ngày càng tăng của kinh tế vĩ mô và địa chính trị, theo Trung tâm Nghiên cứu Amundi, bao gồm cả những thay đổi nhân khẩu học và nhu cầu từ các ngân hàng trung ương tăng cao về mặt cấu trúc .
• Kỳ vọng về việc Fed cắt giảm lãi suất, với hai lần cắt giảm nữa được dự báo sẽ diễn ra trong năm 2026, điều này sẽ làm suy yếu đồng USD và giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng .
• Mối tương quan cao giữa cổ phiếu và trái phiếu cùng các lo ngại về nợ toàn cầu, được State Street Global Advisors coi là yếu tố duy trì cái gọi là "giao dịch đối phó với sự suy yếu của tiền tệ fiat/toàn cầu" .
• Môi trường đồng USD yếu, về mặt lịch sử có tương quan với giá vàng tăng .

Tất cả những yếu tố này đã tạo ra một vòng tròn tự củng cố: giá cao hơn thu hút nhiều dòng vốn ETF hơn, điều này hỗ trợ giá cao hơn, và lại khuyến khích các ngân hàng trung ương mua vào nhiều hơn.

Triển vọng của UBS: Lạc quan nhưng bị kìm hãm bởi những cơn gió ngược

UBS là một trong những ngân hàng lớn lạc quan nhất về vàng trong suốt chu kỳ này, mặc dù các mục tiêu của họ đã thay đổi khi các điều kiện thị trường biến động:

• Tháng 1/2026 (lạc quan tột đỉnh): UBS nâng mục tiêu giá lên $6.200/oz cho tháng 3, 6 và 9 năm 2026, với dự báo giá sẽ giảm nhẹ về $5.900/oz vào cuối năm sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ . Ngân hàng này coi vàng là một kênh phòng hộ dài hạn hấp dẫn và trích dẫn nhu cầu mạnh hơn dự kiến từ các nhà đầu tư và ngân hàng trung ương.

• Tháng 5/2026 (hạ dự báo): UBS cắt giảm dự báo cuối năm 2026 xuống $5.500/oz và mục tiêu ngắn hạn xuống $5.200/oz, với lý do những cơn gió ngược dai dẳng từ lợi suất trái phiếu kho bạc tăng cao, đồng USD Mỹ duy trì sức mạnh và giá dầu tăng . Tuy nhiên, ngân hàng nhấn mạnh đây là một "sự điều chỉnh chứ không phải thay đổi chế độ" và thị trường tăng giá cấu trúc vẫn chưa kết thúc .

• Bối cảnh hiện tại (tháng 8/2026): Giá vàng giao ngay đã giảm nhẹ so với mức đỉnh trên $5.300 trong quý 1, nhưng vẫn ở trên $4.300. Việc hạ dự báo vào tháng 5 phản ánh áp lực từ đồng USD và lợi suất, nhưng cú sốc thị trường lao động tháng 7 đã hồi sinh câu chuyện nới lỏng, có khả năng tạo ra một làn gió ngược thuận lợi mới cho vàng. UBS vẫn kỳ vọng Fed sẽ có thêm hai lần cắt giảm lãi suất trong năm 2026 như một yếu tố hỗ trợ .

Phạm vi dự báo đầy đủ của ngân hàng này bao gồm kịch bản tăng lên $7.200/oz nếu căng thẳng địa chính trị leo thang, và kịch bản giảm xuống $4.600/oz nếu Fed hành động mạnh tay hơn về lãi suất .

Điều gì cần theo dõi tiếp theo?

Đà tăng của vàng có nhiều chân đỡ. Trong ngắn hạn, biến số quan trọng là quỹ đạo của dữ liệu thị trường lao động Mỹ. Nếu con số việc làm tháng 7 tồi tệ đó là khởi đầu của một xu hướng suy yếu rộng hơn, thì kỳ vọng cắt giảm lãi suất sẽ gia tăng, có khả năng đẩy vàng hướng tới vùng $4.500–$4.800, khu vực mà UBS mô tả là nơi "các yếu tố cơ bản tái khẳng định tầm ảnh hưởng của chúng" .

Hoạt động mua của các ngân hàng trung ương không có dấu hiệu chậm lại. Với Trung Quốc và Ba Lan dẫn đầu, cùng các nền kinh tế mới nổi khác dự kiến sẽ noi gương, tầng đáy nhu cầu cấu trúc sẽ vẫn còn nguyên vẹn trong tương lai gần.

Vàng đã tăng 64% trong năm 2025, trở thành lớp tài sản chính có hiệu suất tốt nhất trong năm . Câu hỏi đặt ra cho năm 2026 là liệu chặng tăng tiếp theo sẽ được thúc đẩy bởi một nền kinh tế Mỹ suy yếu, sự tích lũy liên tục của các ngân hàng trung ương, hay sự trở lại của làn sóng dòng vốn ETF đã tạo ra cú huých cho năm 2025. Câu trả lời, cho đến nay, dường như là cả ba yếu tố này.