Ván cược cả thập kỷ vào quang tử: Từ 'lập dị' khoa học đến 'mỏ vàng' hạ tầng AI toàn cầu

Diễn biến cổ phiếu cũng nhấn mạnh quy mô của sự tái định giá này. Cổ phiếu của Applied Optoelectronics (AAOI) đã tăng hơn 1.100% trong năm qua, được thúc đẩy bởi các đơn đặt hàng liên tiếp từ các khách hàng siêu quy mô cho bộ thu phát quang 800G và 1.6T . Thị trường không còn thưởng cho những công ty tiếp xúc chung chung với quang tử; nó đang thưởng cho những ai tiếp xúc trực tiếp với công cuộc xây dựng trung tâm dữ liệu AI .

Niềm tin 'ngược dòng' của Mễ Lỗi (Mi Lei)

Đối với Mễ Lỗi, cơn sốt quang tử không phải là một bất ngờ mà là sự xác nhận muộn màng cho một luận điểm mà ông đã và đang tài trợ từ trước khi hầu hết các nhà đầu tư biết đến thuật ngữ "bức tường I/O".

Mễ Lỗi có bằng tiến sĩ quang học tại Viện Quang học và Cơ học Chính xác Tây An thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) và gia nhập viện này vào năm 2001, nơi ông nghiên cứu thương mại hóa thấu kính tự hội tụ . Khoảng năm 2010, ông đã hình thành niềm tin rằng ngành quang học sẽ đi theo quỹ đạo của mạch tích hợp – chuyển từ các linh kiện rời rạc sang tích hợp quang tử quy mô lớn – và bắt đầu xây dựng chiến lược đầu tư xoay quanh quang tử silicon .

Niềm tin đó đã dẫn đến sự ra đời của CAS Star vào năm 2013, một quỹ đầu tư mạo hiểm "công nghệ cứng" (hard-tech) được ươm mầm trong lòng CAS. Ngày nay, quỹ quản lý khối tài sản khoảng 18 tỷ Nhân dân tệ (2,5 tỷ USD) và đã đầu tư vào hơn 600 công ty trong danh mục . Hơn 200 trong số đó nằm trong lĩnh vực quang tử rộng lớn, trải dài từ cảm biến, truyền thông, điện toán, lưu trữ đến hiển thị – chính xác là những ứng dụng hiện đang được tái định giá bởi chi tiêu cho hạ tầng AI .

Mễ Lỗi mô tả sứ mệnh cốt lõi của công ty mình là "thúc đẩy nghiên cứu khoa học hướng tới thương mại hóa" nhằm đạt được sự nâng cấp công nghiệp thông qua các công nghệ mới . Trong phần lớn thập kỷ qua, sứ mệnh đó trông giống như một canh bạc ngược dòng kiên nhẫn, dựa sâu vào khoa học. Ngày nay, nó giống như một lộ trình mà thị trường vốn toàn cầu chỉ vừa mới bắt đầu đi theo.

Từ danh mục đầu tư thầm lặng đến 'cơn mưa' IPO

Danh mục đầu tư nặng về quang tử của CAS Star đã chuyển sang giai đoạn hiện thực hóa giá trị với tốc độ đáng kinh ngạc.

• Vào tháng 3 năm 2026, quỹ đã chốt đợt gọi vốn đầu tiên của quỹ “Tiên phong” (Pioneer) ở mức 2,617 tỷ Nhân dân tệ (360 triệu USD), phân bổ 70% vốn cho các dự án công nghệ cứng giai đoạn đầu, trong đó trí tuệ nhân tạo được định vị là chủ đề then chốt giao thoa với quang tử .
• Vào tháng 5 năm 2026, CAS Star đã có ba thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) chỉ trong vòng 34 ngày, khởi động cái mà truyền thông Trung Quốc mô tả là giai đoạn hiện thực hóa giá trị cho 'đường ray' "ánh sáng + AI" của mình .
• Một trong những công ty trong danh mục đầu tư của họ, Yuanjie Technology (Nguyên Kiệt Công Nghệ), đã chứng kiến giá cổ phiếu tăng gấp 11 lần trong năm trước đó, phản ánh đà tăng giá rộng lớn hơn của toàn bộ chuỗi cung ứng quang tử .

Bài học ở đây không phải là quang tử đột nhiên trở nên quan trọng. Mà chính là giới hạn vật lý của đồng đã khiến cho quang tử trở thành thứ không thể thiếu, và những công ty đã dành cả thập kỷ để xây dựng theo hướng đó – trước khi thị trường định giá vào – giờ đây đang gặt hái thành quả.

Điều này có ý nghĩa gì với hạ tầng AI

Cơn sốt quang tử không phải là một chu kỳ linh kiện ngắn hạn. LightCounting - một công ty nghiên cứu thị trường hàng đầu - dự báo rằng nhu cầu kết nối quang liên quan đến AI sẽ thúc đẩy thị trường mở rộng đến năm 2030, khi ngành công nghiệp chuyển từ mô-đun 800G lên 1.6T và xa hơn nữa . Tỷ lệ thâm nhập của quang tử silicon (SiPh) được dự báo sẽ đạt từ 35% đến 50% bên trong mạng lưới trung tâm dữ liệu vào cuối năm 2026, tăng từ mức chỉ một chữ số chỉ hai năm trước đó .

Nói cách khác, quá trình chuyển đổi từ đồng sang quang chỉ mới bắt đầu. Những công ty đã hiểu rõ các giới hạn vật lý từ sớm – và có đủ sự kiên nhẫn về mặt tổ chức để rót vốn cho nó suốt một thập kỷ – không còn phải chờ đợi sự công nhận nữa. Họ đang là những người dẫn đầu và thiết lập tốc độ cho cuộc chơi.