Lời khen ‘có cánh’ của Elon Musk và 'siêu dự án' chip Terafab: Cú hích đưa ASML lập kỷ lục vốn hóa châu Âu

Quy mô của dự án thực sự choáng ngợp. Ban đầu, Musk đề cập đến khoản đầu tư khoảng 25 tỷ USD, nhưng đến tháng 5/2026, SpaceX đã nộp các tài liệu pháp lý lên bang Texas cho thấy chi phí giai đoạn đầu tối thiểu là 55 tỷ USD – với tổng chi phí mở rộng tiềm năng có thể lên tới 119 tỷ USD . Điều này sẽ biến nó thành một trong những dự án bán dẫn đắt đỏ nhất từng được đề xuất trên đất Mỹ .

Đối với ASML, công ty Hà Lan đang nắm giữ thế độc quyền về những cỗ máy quang khắc cực tím (EUV) thiết yếu để sản xuất chip tiên tiến, Terafab là một cỗ máy tạo ra doanh thu với quy mô khổng lồ. CEO ASML, Christophe Fouquet, đã xác nhận vào tháng 5/2026 rằng ông đã trao đổi trực tiếp với Musk về dự án và mô tả nó là "rất nghiêm túc" . Ông nói với Reuters rằng mình kỳ vọng những con chip đầu tiên sẽ được sản xuất chỉ vài tháng sau khi lắp đặt công cụ, sử dụng các hệ thống EUV khẩu độ số cao (High-NA) của ASML . Các nhà phân tích lưu ý rằng sổ đặt hàng EUV của ASML hiện đã kín đến tận năm 2029 – và Terafab sẽ cần thêm hàng chục cỗ máy nữa, kéo dài tầm nhìn đó xa hơn nữa .

Kỷ lục vốn hóa được xây dựng qua nhiều tháng

Dù sự ủng hộ từ Musk chiếm trọn các tiêu đề báo chí, đà tăng của ASML đã được tích lũy suốt cả năm. Trước dòng tweet của Musk, cổ phiếu này đã tăng khoảng 35% từ đầu năm 2026 . Chất xúc tác lớn đầu tiên đến vào ngày 15 tháng 1, khi TSMC – khách hàng lớn nhất của ASML – công bố kế hoạch chi tiêu vốn (capex) kỷ lục cho năm 2026 lên tới 52–56 tỷ USD . Cùng ngày hôm đó, vốn hóa của ASML đã vượt qua mốc 500 tỷ USD, củng cố vị thế là công ty công nghệ có giá trị nhất châu Âu .

Động lực này tiếp tục được duy trì trong suốt mùa xuân. Kết quả kinh doanh quý 4 năm 2025 mạnh mẽ và dự báo cho năm 2026 được nâng lên khiến giới phân tích lạc quan , và vào ngày 3 tháng 6, ASML chốt phiên với vốn hóa 668 tỷ USD, vượt qua kỷ lục 650 tỷ USD của Novo Nordisk lập năm 2024 . Công ty đã hoạt động ở đỉnh cao lịch sử khi dòng tweet của Musk xuất hiện.

Rồi chất xúc tác Musk ập đến. ASML xác nhận vào ngày 7 tháng 6 rằng Musk sẽ phát biểu ảo tại hội thảo công nghệ nội bộ của công ty vào ngày 11-12 tháng 6 để trình bày tầm nhìn về Terafab . Cổ phiếu đã tăng vọt 5,81% vào ngày giao dịch tiếp theo, đẩy vốn hóa lên mốc 674 tỷ USD . Đối với các nhà đầu tư tổ chức, logic thật đơn giản: sự ủng hộ công khai của Musk thực chất là một tín hiệu rằng Terafab là thật và ASML sẽ là nhà cung cấp thiết bị chính cho dự án này.

Làn sóng tẩy chay của nhân viên: Mâu thuẫn thật, nhưng không tác động đến thị trường

Không phải ai ở ASML cũng hoan nghênh sự xuất hiện của Musk. Khi tin tức về việc CEO của SpaceX và Tesla sẽ phát biểu tại hội thảo công nghệ nội bộ ở Den Bosch lan ra, các nhân viên đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ trên các kênh liên lạc nội bộ . Tờ báo Hà Lan Eindhovens Dagblad và DutchNews.nl đưa tin một số nhân viên đe dọa sẽ tẩy chay sự kiện, lập luận rằng quan điểm chính trị của Musk mâu thuẫn với các giá trị của công ty . Vụ việc đã được báo chí Hà Lan đưa tin rộng rãi .

Tuy nhiên, từ góc độ thị trường, phản ứng dữ dội này gần như không có tác động. MarketBeat nhận định các báo cáo tẩy chay tạo ra một "chút áp lực về mặt danh tiếng" nhưng tác động trực tiếp đến kinh doanh dường như rất hạn chế . Cổ phiếu đã đạt mức cao nhất mọi thời đại cùng ngày tin tức tẩy chay vỡ lở, nhấn mạnh một phép tính đơn giản của nhà đầu tư: doanh thu từ Terafab quan trọng hơn những tranh luận về văn hóa nội bộ.

Cũng cần lưu ý rằng đây không phải là xung đột lao động duy nhất gần đây của ASML. Vào tháng 3/2026, hơn 1.000 nhân viên đã biểu tình tại trụ sở chính ở Veldhoven để phản đối kế hoạch cắt giảm 1.700 việc làm – tương đương khoảng 4-5% lực lượng lao động toàn cầu . Các công đoàn yêu cầu chấm dứt sa thải cưỡng bức và các điều khoản trợ cấp thôi việc tốt hơn . Những cuộc biểu tình đó không liên quan đến Musk và bắt nguồn từ quá trình tái cấu trúc của chính ASML trong bối cảnh mà CEO Fouquet mô tả là "môi trường thị trường đầy thách thức" với kỳ vọng doanh thu năm 2026 đi ngang . Nhưng cũng giống như vụ tẩy chay Musk, tình trạng bất ổn lao động đã không thể làm chệch hướng đà tăng của cổ phiếu.

Câu chuyện lớn hơn: Nhu cầu AI, sức mạnh độc quyền và rủi ro thực thi

Đà tăng giá của ASML không phải là câu chuyện của một sự kiện đơn lẻ – đó là sự chồng chất của các chất xúc tác củng cố lẫn nhau. Cuộc chạy đua xây dựng cơ sở hạ tầng AI toàn cầu đã thúc đẩy nhu cầu bền vững về chip tiên tiến, từ đó thúc đẩy nhu cầu đối với các cỗ máy EUV của ASML. Kế hoạch chi tiêu kỷ lục của TSMC đã xác nhận xu hướng này vào tháng Một. Kết quả quý 4/2025 và triển vọng được nâng lên đã củng cố nó vào tháng Tư. Cột mốc vốn hóa kỷ lục vào tháng Sáu đã tạo ra một mỏ neo tâm lý. Rồi Terafab – và sự ủng hộ cấp cao của Musk – đã bổ sung một tín hiệu nhu cầu cụ thể, kéo dài nhiều năm mà các nhà đầu tư có thể trực tiếp mô hình hóa.

Vị thế độc quyền của ASML là sợi chỉ xuyên suốt kết nối mọi thứ. Công ty này là nhà sản xuất duy nhất các thiết bị quang khắc EUV có khả năng sản xuất chip sub-2nm . Mọi nhà sản xuất chip lớn đang xây dựng công suất tiên tiến – TSMC, Intel, Samsung, và giờ đây là liên minh Terafab do Musk lãnh đạo – đều phải mua hàng từ ASML. Sự độc quyền này đã chuyển thành 32,7 tỷ Euro doanh thu thuần cho năm 2025 và dự báo cho năm 2026 là từ 34–39 tỷ Euro .

Rủi ro chính nằm ở khâu thực thi. Chi phí ước tính của Terafab đã phình to từ khoảng 25 tỷ USD lên 55–119 tỷ USD, và dự án vẫn chưa được chứng minh ở quy mô này . Nếu dự án bị đình trệ hoặc nguồn vốn không được giải ngân, tín hiệu nhu cầu đã giúp đẩy ASML lên 674 tỷ USD có thể đảo chiều. Nhưng ở thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư đang đặt cược rằng động lực là có thật – và ASML, với sổ đặt hàng đầy ắp cùng công nghệ vô song, chính là cách trực tiếp nhất để tham gia cuộc chơi.