El Niño 2026 đã phá kỷ lục chưa?

El Niño 2026–2027 đang mạnh bất thường và vẫn tiếp tục tăng cường. Tuy vậy, nhận định rằng một số liệu nhiệt độ mặt biển Niño 3.4 theo ngày hoặc theo tuần vượt khoảng +3°C đã đủ để biến đây thành El Niño mạnh nhất trong hơn 170 năm là đi xa hơn những gì các đánh giá vận hành của NOAA xác lập.

Điểm mấu chốt là: số liệu ngắn hạn từ một bộ dữ liệu không đương nhiên có thể so sánh trực tiếp với các chỉ số theo mùa, đã hiệu chỉnh mốc chuẩn, vốn được dùng để đánh giá lịch sử ENSO (dao động El Niño–Nam Dao động). Kết luận hiện nay của NOAA vừa rõ ràng vừa thận trọng: El Niño đang mạnh lên, với xác suất trên 90% đạt mức rất mạnh trong mùa thu và mùa đông Bắc bán cầu 2026–2027. 15

Quan sát hiện tại cho thấy gì?

Nhiệt độ mặt biển tại vùng xích đạo Thái Bình Dương đã tăng vọt. NOAA cho biết dị thường nhiệt độ ở phần phía đông Thái Bình Dương xích đạo đã vượt +3,0°C; trong tháng 8, các giá trị tương đối là +1,8°C ở Niño 3.4, +2,5°C ở Niño 3 và +3,4°C ở Niño 1+2. 11

Một số bản tin giám sát khác ghi nhận dị thường Niño 3.4 theo tuần ở khoảng +3,0°C vào giữa tháng 9, đồng thời nêu nhiệt lượng dưới bề mặt Thái Bình Dương ở mức đặc biệt cao. Cả hai đều là tín hiệu cho thấy trạng thái đại dương đang mạnh lên. 1730

Đó là bằng chứng thuyết phục về một sự kiện lớn, nhưng tự nó chưa đủ để chứng minh một kỷ lục mọi thời đại.

Vì sao mức +3°C theo tuần chưa thể kết luận kỷ lục?

Các phép đo ENSO thay đổi tùy bộ dữ liệu, khoảng thời gian lấy trung bình và giai đoạn tham chiếu. Dị thường Niño 3.4 theo ngày hoặc tuần theo cách tính thông thường có thể chênh lệch đáng kể so với chỉ số theo tháng hay ba tháng. Trong khi đó, triển vọng chính thức của NOAA sử dụng RONI (Relative Oceanic Niño Index, Chỉ số Niño Đại dương Tương đối), có điều chỉnh theo xu hướng ấm lên của vùng đại dương nhiệt đới rộng hơn.

Với mùa tháng 10–12/2026, NOAA ước tính xác suất 75% rằng sự kiện sẽ mạnh hơn mọi El Niño từ năm 1950, được xác định bằng RONI ba tháng từ +2,5°C trở lên. 5 Đây là xác suất dự báo, không phải tuyên bố rằng ngưỡng này đã bị vượt qua.

Vì vậy, kết luận có cơ sở là El Niño này đang đi theo quỹ đạo có thể lập kỷ lục trong giai đoạn so sánh hiện đại của NOAA. Không thể dựa vào một số liệu ngắn hạn để khẳng định nó đã lập kỷ lục trong 170 năm.

NOAA và các mô hình dự báo điều gì tiếp theo?

NOAA dự kiến El Niño tiếp tục tăng cường đến hết năm 2026. Triển vọng chính thức đặt xác suất trên 90% cho một El Niño rất mạnh vào mùa thu và mùa đông. 15 Dự báo thử nghiệm SPEAR của NOAA cũng cho thấy đỉnh cường độ có thể rất mạnh vào cuối mùa thu hoặc đầu mùa đông; cả 30 thành phần dự báo trong tổ hợp mô hình đều cho thấy sự kiện này có thể cạnh tranh, thậm chí vượt, những El Niño mạnh nhất trong hồ sơ lịch sử của mô hình. 6

Tuy nhiên, cường độ đỉnh chính xác vẫn còn bất định. Dự báo SPEAR tháng 9 thấp hơn đôi chút so với dự báo tháng trước, nhắc lại rằng mô hình là công cụ ước tính chứ không phải lời bảo đảm về kết quả. 6

Mức đỉnh gần +4,1°C được The Washington Post đưa tin từ dữ liệu dự báo nên được hiểu là một ước tính ở vùng cao của mô hình, không phải dự báo điểm chính thức của NOAA. 23 Triển vọng mùa của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo dị thường Niño 3.4 trung bình tháng 9–11/2026 khoảng +3,6°C, với xu hướng tăng cường đạt đỉnh vào khoảng tháng 11–12; các hệ thống mô hình của WMO cho thấy độ tin cậy cao. 21

Rủi ro khí hậu toàn cầu đến đầu năm 2027

WMO cho biết El Niño đã hình thành rõ rệt và được dự báo mạnh lên thành một sự kiện rất mạnh. Các dự báo của tổ chức này cho thấy xác suất gần 100% El Niño sẽ kéo dài đến tháng 2/2027. 3442

El Niño làm thay đổi xác suất xuất hiện các tác động khí hậu, chứ không tạo ra cùng một kết quả ở mọi nơi. WMO cảnh báo về khả năng xáo trộn kiểu mưa và nhiệt độ, kéo theo rủi ro lũ lụt, hạn hán và nắng nóng cực đoan. 34 Tác động cụ thể ở từng địa phương vẫn phụ thuộc vào mùa, vị trí địa lý và các yếu tố khí hậu khác.

Nhiệt lượng dưới bề mặt biển cao bất thường là một lý do khiến các nhà dự báo kỳ vọng El Niño sẽ còn ảnh hưởng mạnh: WMO cho biết ở một số khu vực, nhiệt độ dưới bề mặt Thái Bình Dương trong tháng 7 và đầu tháng 8 cao hơn bình thường trên 8°C. 30

Triển vọng mùa đông tại Mỹ

Trong giai đoạn tháng 10–12/2026, NOAA nghiêng về khả năng nhiệt độ cao hơn bình thường tại phần lớn Alaska, hầu hết khu vực phía tây dãy Rocky, gần như toàn bộ khu vực phía đông sông Mississippi và một phần miền bắc-trung tâm nước Mỹ. 3

Triển vọng lượng mưa của NOAA nghiêng về mưa cao hơn bình thường từ nửa phía nam California, qua phần lớn vùng Four Corners và Đại Bình nguyên, đến phần lớn thung lũng sông Mississippi. 3 Đây là thay đổi về xác suất theo mùa, không phải dự báo mọi nơi đều sẽ ấm, ẩm hoặc nhiều bão; càng không phải bảo đảm cho từng đợt thời tiết riêng lẻ.

Vì sao tác động lớn nhất lên nhiệt độ toàn cầu có thể đến vào năm 2027?

Ảnh hưởng của El Niño lên nhiệt độ trung bình toàn cầu thường chậm hơn so với quá trình ấm lên ban đầu ở Thái Bình Dương. Khi nhiệt từ đại dương và những thay đổi về đối lưu nhiệt đới tác động đến khí quyển, ảnh hưởng đó diễn ra trong nhiều tháng và có thể thể hiện rõ hơn trong mức trung bình của năm dương lịch kế tiếp.

Do El Niño này được dự báo mạnh lên vào cuối năm 2026, đạt đỉnh gần thời điểm cuối năm và kéo dài đến tháng 2/2027, phần đóng góp lớn nhất của nó vào nhiệt độ trung bình toàn cầu theo năm nhiều khả năng sẽ rơi vào năm 2027 hơn là 2026. WMO cũng nhấn mạnh rằng tác động của hiện tượng này sẽ kéo dài sau đỉnh cuối năm 2026, gồm cả tác động lên nhiệt độ toàn cầu. 3036

Kết luận

Các bằng chứng hiện có đủ để gọi El Niño 2026–2027 là đặc biệt, tăng cường nhanh và có triển vọng đi vào lịch sử. Nhưng bằng chứng chính thức của NOAA chưa đủ để tuyên bố chắc chắn rằng đây đã là El Niño mạnh nhất trong hơn 170 năm.

Những mốc đáng theo dõi vẫn ở phía trước: cường độ theo mùa vào cuối năm 2026, việc RONI ba tháng có vượt ngưỡng sự kiện lịch sử của NOAA hay không, và thời gian nhiệt lượng cùng các thay đổi hoàn lưu của El Niño tiếp tục chi phối thời tiết và nhiệt độ toàn cầu trong năm 2027. 56