Romania cho nổ mìn lòng sông Danube để cứu lò phản ứng hạt nhân cuối cùng khỏi ngừng hoạt động

Ban bố tình trạng khẩn cấp

Vào ngày 31 tháng 7, Thủ tướng Ilie Bolojan đã ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc trong suốt tháng 8, với lý do sản lượng điện từ nhà máy hạt nhân sụt giảm. Chính phủ đã phân bổ ngân sách cho các công trình khẩn cấp trên sông Danube và đảm bảo nhập khẩu điện từ các nước láng giềng .

Cho nổ mìn quân sự để chuyển dòng sông

Vào ngày 3 tháng 8, lực lượng hải quân Romania đã tiến hành một vụ nổ có kiểm soát nhắm vào một mỏm đá lộ ra do mực nước xuống thấp trên một nhánh của sông Danube . Chiến dịch, sử dụng khoảng 180 kg thuốc nổ, nhằm mục đích chuyển hướng dòng nước về phía kênh "Old Danube", nơi cung cấp nước làm mát cho nhà máy Cernavoda .

Kế hoạch nhấn chìm sà lan 'tử thần'

Đến ngày 6 tháng 8, chính phủ đã chuẩn bị một biện pháp quyết liệt hơn: nhấn chìm bốn sà lan chở đá xuống sông Danube để tạo thành một đập chắn chuyển hướng. Các quan chức ước tính biện pháp này có thể kéo dài thời gian hoạt động của lò Unit 2 thêm 9-10 ngày . Kế hoạch đã bị trì hoãn nhiều lần do điều kiện sông ngòi nguy hiểm, nhưng vẫn là phương án chủ chốt để mua thêm thời gian cho nhà máy và lưới điện.

Khung cắt giảm tải công nghiệp

Song song với các can thiệp vật lý trên sông, chính phủ đã chuẩn bị một khuôn khổ pháp lý để cắt điện đối với các hộ tiêu thụ công nghiệp nếu tình hình lưới điện xấu đi, cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt điện năng tiềm tàng .

Cuộc khủng hoảng hạt nhân song song tại Hungary

Hungary phải đối mặt với một phiên bản nghiêm trọng hơn của cùng một vấn đề. Nhà máy điện hạt nhân Paks — nơi cung cấp gần một nửa sản lượng điện của cả nước — đã ngừng hoạt động lần đầu tiên trong gần 50 năm vào ngày 2 tháng 8 năm 2026 . Mực nước sông Danube tại Budapest đã giảm xuống còn khoảng 4 inch (10 cm), thấp hơn nhiều so với mức thấp kỷ lục trước đó là 33 cm được ghi nhận vào năm 2018 . Trước khi ngừng hoạt động hoàn toàn, nhà máy chỉ vận hành với khoảng 10% công suất bình thường . Thủ tướng Peter Magyar mô tả tình hình khiến lưới điện quốc gia đang ở giới hạn của nó và yêu cầu các hộ tiêu thụ công nghiệp lớn cắt giảm tiêu thụ .

Bối cảnh hạn hán và năng lượng rộng hơn

Cuộc khủng hoảng là kết quả của một đợt hạn hán kéo dài và các đợt nắng nóng cực đoan liên tiếp trên khắp châu Âu. Mực nước sông Danube tại điểm vào Romania (Bazias) đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1996 vào ngày 20 tháng 7, và mực nước gần Cernavoda tiếp tục giảm 2-3 cm mỗi ngày cho đến đầu tháng 8 . Sông Rhine cũng đạt mức thấp kỷ lục cùng thời điểm, gây gián đoạn cho việc làm mát các nhà máy hạt nhân, sản xuất thủy điện, vận tải hàng hóa và chuỗi cung ứng công nghiệp trên khắp nước Đức, Áo, Serbia, Croatia, Romania, Hungary và Bulgaria .

Đợt nắng nóng kéo dài làm tăng nhu cầu điện cho điều hòa không khí vào đúng thời điểm sản xuất điện phụ thuộc vào sông ngòi sụp đổ, gây áp lực cực lớn lên lưới điện quốc gia .

Tính dễ bị tổn thương và hậu quả kinh tế

Tính mong manh của nguồn cung năng lượng. Nhà máy Cernavoda của Romania thường cung cấp khoảng 20% điện năng cho cả nước; việc đóng cửa một phần buộc nước này phải phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu và gia tăng nguy cơ mất điện . Hungary mất gần một nửa công suất phát điện khi Paks đóng cửa . Cả hai nước đều buộc phải mua điện thay thế trên thị trường khu vực với giá cao, đẩy chi phí lên người tiêu dùng và ngành công nghiệp .

Nông nghiệp. Mực nước sông Danube thấp đã gây ra các hạn chế tưới tiêu cho nông dân ở Romania, trong khi Hungary áp đặt các hạn chế sử dụng nước tại hơn 100 thành phố và làng mạc .

Vận tải và thương mại. Giao thông đường thủy trên sông Danube phần lớn bị đình trệ ở Serbia, Croatia, Hungary và Romania, khiến tàu thuyền bị mắc kẹt và làm gián đoạn việc vận chuyển ngũ cốc, quặng và nhiên liệu .

Chi phí kinh tế trực tiếp cho Hungary. Thủ tướng Magyar ước tính cuộc khủng hoảng có thể tiêu tốn của Hungary từ 100 tỷ đến 200 tỷ forint (khoảng 316 triệu đến 632 triệu USD) do giá điện nhập khẩu tăng vọt .

Hồi chuông cảnh tỉnh về tính dễ bị tổn thương do khí hậu. Các quan chức và nhà phân tích trên khắp khu vực mô tả tình hình như một sự phơi bày sự phụ thuộc mang tính cấu trúc của cơ sở hạ tầng quan trọng vào dòng chảy sông ngòi ổn định. Mặc dù các sự kiện tương tự về mực nước Danube thấp đã xảy ra vào các năm 2003, 2018 và 2022, nhưng chúng ít nghiêm trọng hơn và không buộc các nhà máy hạt nhân phải ngừng hoạt động .