Vì sao đồng yên, won, baht và nhiều tiền tệ châu Á tăng giá trước USD?

Đà tăng của đồng yên, won, baht, đô la Singapore, nhân dân tệ và ringgit trước USD ngày 17/8/2026 chủ yếu bắt nguồn từ một thay đổi trong kỳ vọng lãi suất Mỹ: thị trường cho rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có ít lý do hơn để tiếp tục thắt chặt chính sách vào tháng 9.

Tuy nhiên, đồng yên không chỉ hưởng lợi từ làn sóng bán USD. Đồng tiền này còn có một “tấm đệm chính sách” mà các tiền tệ châu Á khác không có: khả năng Nhật Bản và Mỹ tiếp tục can thiệp để hỗ trợ tỷ giá.

Dữ liệu việc làm Mỹ làm thay đổi cuộc chơi lãi suất

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, việc làm phi nông nghiệp giảm 23.000 trong tháng 7, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,1%. Việc làm giảm tại chính quyền địa phương, giáo dục và bán lẻ, còn lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tiếp tục tăng.

Kết quả này thấp hơn rất nhiều so với dự báo tăng khoảng 80.000–83.000 việc làm. Đáng chú ý, số liệu việc làm của tháng 5 và tháng 6 còn bị điều chỉnh giảm tổng cộng 103.000 việc làm.

Báo cáo yếu khiến thị trường giảm đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9. Một số báo cáo cho biết xác suất ngầm định của đợt tăng lãi suất này giảm từ 55% xuống 44%, thay vì rơi thẳng xuống mức 30%–31%. Điều đó cho thấy dữ liệu đã làm suy yếu đáng kể lập luận ủng hộ tăng lãi suất, nhưng chưa loại bỏ hoàn toàn khả năng Fed hành động.

Cơ chế tác động lên tỷ giá khá trực tiếp:

1. Nhà đầu tư dự đoán Fed sẽ tăng lãi suất ít hơn hoặc muộn hơn.
2. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ vọng giảm so với mức đã được phản ánh trước đó.
3. Việc nắm giữ USD trở nên kém hấp dẫn hơn.
4. Nhà đầu tư giảm vị thế USD, qua đó tạo dư địa cho các đồng tiền châu Á tăng giá.

Nói cách khác, đây là một đợt điều chỉnh trên diện rộng đối với lợi thế lợi suất của USD, chứ không phải tín hiệu cho thấy mọi nền kinh tế châu Á đều đồng loạt mạnh lên.

Vì sao đồng yên tăng mạnh hơn các đồng tiền khác?

Đồng yên được hưởng lợi từ cùng một yếu tố là USD suy yếu, nhưng còn có thêm “phí bảo hiểm can thiệp”. Bộ Tài chính Nhật Bản xác nhận Tokyo đã phối hợp với Bộ Tài chính Mỹ để mua yên sau khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp nhất trong 40 năm. Nhà chức trách Nhật Bản cũng cho biết sẽ không do dự hành động thêm nếu cần.

Cảnh báo này có thể ảnh hưởng đến thị trường ngay cả khi chưa xuất hiện giao dịch can thiệp mới. Những nhà đầu tư đang bán khống đồng yên phải tính đến rủi ro một đợt mua yên chính thức có thể khiến tỷ giá đảo chiều đột ngột. Vì vậy, họ có thể thu hẹp vị thế bán yên; đồng thời, các giao dịch “carry trade” sử dụng yên làm đồng tiền tài trợ cũng trở nên kém hấp dẫn hơn.

Đây là lý do đồng yên có thể tăng nhanh và giật mạnh hơn won, baht, đô la Singapore, nhân dân tệ hoặc ringgit. Các đồng tiền kia chủ yếu phản ứng với USD và triển vọng lãi suất Mỹ, còn đồng yên chịu tác động đồng thời từ hai kênh: tái định giá lãi suất toàn cầu và nguy cơ can thiệp của chính phủ.

Can thiệp hỗ trợ yên có thể lan sang châu Á như thế nào?

Một chiến dịch hỗ trợ yên không tự động khiến mọi đồng tiền châu Á tăng giá. Mức độ lan tỏa phụ thuộc vào cách nhà đầu tư tái phân bổ vốn và việc các giao dịch carry trade được tháo gỡ một cách trật tự hay hỗn loạn.

Các kênh lan truyền tiềm năng gồm:

• Bán USD trên diện rộng: Hoạt động mua yên đổi lấy USD có thể củng cố xu hướng rút khỏi đồng bạc xanh.
• Lợi suất Mỹ giảm: Triển vọng Fed mềm mỏng hơn làm tăng sức hấp dẫn tương đối của tài sản và tiền tệ châu Á.
• Điều chỉnh carry trade: Việc giảm các vị thế được tài trợ bằng yên có thể làm thay đổi dòng vốn trên thị trường ngoại hối và chứng khoán châu Á.
• Thay đổi kỳ vọng chính sách: Nhà đầu tư trong khu vực có thể cho rằng các nhà chức trách sẽ ít chấp nhận những đợt mất giá quá nhanh của đồng nội tệ trước USD.

Dù vậy, tác động không nhất thiết luôn tích cực. Won Hàn Quốc và baht Thái Lan khá nhạy cảm với tâm lý rủi ro toàn cầu. Nếu carry trade bị tháo gỡ hỗn loạn, các đồng tiền mang tính rủi ro cao có thể chịu áp lực ban đầu ngay cả khi đồng yên tăng giá.

Nhân dân tệ cũng có đặc điểm riêng vì tỷ giá được quản lý chặt hơn so với nhiều đồng tiền giao dịch tự do trong khu vực. USD suy yếu có thể hỗ trợ nhân dân tệ, nhưng không nhất thiết tạo ra mức biến động tương tự won hoặc baht.

Vì sao triển vọng vàng cũng được cải thiện?

Kỳ vọng lãi suất Mỹ thấp hơn thường có lợi cho vàng. Khi lợi suất giảm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản không trả lãi như vàng cũng giảm. USD yếu hơn và bất ổn địa chính trị có thể bổ sung lực đỡ cho nhu cầu trú ẩn an toàn.

Vàng còn nhận được sự hỗ trợ mang tính dài hạn từ hoạt động mua của các ngân hàng trung ương. Các ngân hàng trung ương đã mua ròng 288,9 tấn vàng trong quý II/2026, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước, theo thông tin dựa trên dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới.

Lực mua này không quyết định giá vàng trong từng phiên, nhưng củng cố quan điểm rằng nhu cầu từ khu vực chính thức vẫn là một yếu tố cấu trúc quan trọng đối với thị trường kim loại quý.

Điều gì có thể kéo dài đà tăng của tiền tệ châu Á?

Xu hướng hiện tại có thể tiếp diễn nếu các dữ liệu sắp tới củng cố nhận định Fed không cần tăng lãi suất trong tháng 9. Thị trường nhiều khả năng sẽ tập trung vào:

• số liệu lạm phát tiêu dùng tiếp theo;
• các thước đo lạm phát lõi, trong đó có chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân lõi (core PCE);
• báo cáo việc làm tháng 8;
• tỷ lệ thất nghiệp;
• tốc độ tăng lương và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp.

Một báo cáo việc làm yếu khác, lạm phát cơ bản hạ nhiệt, tiền lương tăng chậm hơn hoặc thất nghiệp gia tăng có thể khiến lợi suất Mỹ tiếp tục giảm và gây thêm sức ép lên USD. Đây sẽ là kịch bản hỗ trợ rộng nhất cho các đồng tiền châu Á.

Kịch bản nào có thể đảo chiều?

Một chỉ số CPI hoặc PCE cao hơn dự kiến có thể khơi lại lo ngại lạm phát vẫn quá dai dẳng để Fed giữ nguyên lãi suất. Việc làm phục hồi, tiền lương tăng nhanh hơn hoặc thông điệp cứng rắn từ Fed cũng có thể tạo hiệu ứng tương tự.

Khi đó, lợi suất Mỹ có thể tăng trở lại, lợi thế lãi suất của USD được khôi phục và các đồng tiền châu Á mất điểm tựa gần đây. Đồng yên vẫn có thể diễn biến tốt hơn các đồng tiền khác nếu thị trường tiếp tục tính đến khả năng can thiệp, nhưng can thiệp không thể thay thế cho một thay đổi bền vững trong chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ.

Kết luận

Diễn biến ngày 17/8 có thể được hiểu theo hai lớp. Lớp thứ nhất mang tính toàn cầu: báo cáo việc làm yếu của Mỹ làm giảm kỳ vọng Fed tăng lãi suất vào tháng 9, kéo lợi suất kỳ vọng đi xuống và gây sức ép lên USD. Lớp thứ hai mang tính riêng của Nhật Bản: việc Tokyo và Washington vừa phối hợp can thiệp khiến việc bán khống đồng yên trở nên rủi ro hơn.

Vì thế, triển vọng của các đồng tiền châu Á nói chung sẽ phụ thuộc trước hết vào những tín hiệu tiếp theo về lạm phát và việc làm Mỹ. Riêng đồng yên còn chịu ảnh hưởng đáng kể từ việc Nhật Bản và Mỹ có thực sự sẵn sàng tung thêm biện pháp hỗ trợ hay không.