Nâng hạng FTSE giúp Việt Nam tiến gần watchlist MSCI 2026, nhưng chưa chắc suất

Việc FTSE Russell nâng hạng chứng khoán Việt Nam là một bước tiến thật sự, không chỉ là “tin kỳ vọng”. Nhưng đây chưa phải tấm vé thông hành sang MSCI. FTSE Russell đã thông báo Việt Nam sẽ chuyển từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9/2026; trong khi đó, các thông tin trong nước dẫn đánh giá của SSI Research cho rằng khả năng Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong kỳ rà soát tháng 6/2026 là cao, dù MSCI vẫn sẽ tự chấm theo bộ tiêu chí tiếp cận thị trường riêng của mình .

Nói ngắn gọn: FTSE giúp câu chuyện MSCI của Việt Nam đáng tin hơn. Nhưng “vào watchlist” không đồng nghĩa với “được nâng hạng”, và càng không đồng nghĩa MSCI sẽ tự động đi theo FTSE.

FTSE đã chốt điều gì?

FTSE Russell thông báo vào tháng 10/2025 rằng Việt Nam sẽ được tái phân loại từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực vào thứ Hai, ngày 21/9/2026, sau một bước rà soát giữa kỳ tập trung vào tiến độ mở khả năng tiếp cận cho các nhà môi giới toàn cầu . Đến tháng 4/2026, The Investor đưa tin FTSE Russell xác nhận Việt Nam đáp ứng toàn bộ tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp theo Khung phân loại quốc gia cổ phiếu FTSE, đồng thời tiếp tục theo dõi diễn biến trước ngày hiệu lực .

Điểm đáng chú ý là quyết định của FTSE gắn với các cải cách rất cụ thể, chứ không chỉ dựa trên quy mô thị trường. The Business Times dẫn thông tin FTSE cho biết Việt Nam đã đáp ứng 9 tiêu chí nâng hạng sau khi bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và thiết lập quy trình chính thức để xử lý giao dịch thất bại . VNDirect cũng nêu cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước và khung xử lý giao dịch thất bại là các lý do quan trọng giúp Việt Nam đáp ứng khung thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE .

Vì sao điều này giúp hồ sơ MSCI của Việt Nam sáng hơn?

Điểm cộng lớn nhất là các cải cách về giao dịch và thanh toán đã được một tổ chức xây dựng chỉ số lớn ghi nhận là đủ điều kiện theo khung đánh giá của họ . Với thị trường Việt Nam, đây là sự khác biệt quan trọng: câu chuyện nâng hạng không còn chỉ nằm ở cam kết chính sách, mà đã có kết quả đánh giá từ bên ngoài.

Một số cải cách mà FTSE ghi nhận cũng chạm vào các vấn đề MSCI quan tâm, nhất là khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài. Theo thông tin trong nước dẫn SSI Research, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đáp ứng 10/18 tiêu chí tiếp cận thị trường của MSCI, và SSI đánh giá khả năng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong kỳ rà soát tháng 6/2026 là cao . VCCI cũng xem khả năng MSCI đưa Việt Nam vào watchlist tháng 6/2026 là một cột mốc quan trọng, đồng thời dẫn SSI cho rằng các điều kiện nền tảng đang ngày càng phù hợp hơn .

Tuy vậy, cần tách bạch: đây là đánh giá của tổ chức phân tích, không phải tín hiệu chính thức từ MSCI. MSCI có Báo cáo Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu và bộ tiêu chí riêng, không phụ thuộc vào khung phân loại quốc gia của FTSE .

Vì sao MSCI vẫn có thể chờ thêm?

MSCI không chỉ nhìn vào việc một thị trường đã được FTSE nâng hạng hay chưa. Tổ chức này chú trọng mức độ hạn chế thực tế đối với nhà đầu tư toàn cầu. Trong Báo cáo Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu 2025, MSCI cho biết họ đánh giá tiêu cực khi hơn 10% thị trường bị đóng đối với nhà đầu tư nước ngoài; mức hạn chế từ 3% đến 10% cũng được xem là vấn đề đáng quan ngại .

Điều đó khiến câu chuyện “room ngoại” và khả năng đầu tư thực tế vào các cổ phiếu lớn trở thành yếu tố then chốt trên đường vào MSCI, không kém gì nhãn phân loại FTSE. Các thông tin thị trường trong nước vẫn xem hạn chế sở hữu nước ngoài và khả năng tiếp cận thị trường ngoại hối là những rào cản còn lại trong tiến trình nâng hạng theo MSCI .

Nói cách khác, MSCI có thể muốn thấy không chỉ quy định mới, mà cả việc thực thi ổn định hằng ngày: thanh toán có trơn tru không, nhà môi giới toàn cầu tiếp cận thị trường ra sao, ngoại hối có đủ thuận tiện không, và giới hạn sở hữu nước ngoài có làm giảm khả năng mô phỏng chỉ số hay không.

Những mốc cần theo dõi trước tháng 6/2026

FTSE đã cải thiện đáng kể “điểm xuất phát” cho Việt Nam, nhưng quyết định watchlist của MSCI nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào chất lượng thực thi. Các điểm cần theo dõi gồm:

• Cơ chế không ký quỹ trước: Các thông tin liên quan đến FTSE nhấn mạnh việc gỡ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài; thông tin dẫn SSI cũng cho biết Việt Nam đã có tiến triển trong triển khai cơ chế Non-Prefunding .
• Tiếp cận nhà môi giới toàn cầu: FTSE từng đặt trọng tâm rà soát giữa kỳ vào việc Việt Nam có đạt đủ tiến bộ trong mở quyền tiếp cận cho các nhà môi giới toàn cầu hay không, yếu tố được xem là cần thiết để mô phỏng chỉ số và đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư quốc tế .
• Hạ tầng bù trừ: Thông tin dẫn SSI cho biết lộ trình áp dụng mô hình đối tác bù trừ trung tâm, hay CCP, đang đi theo kế hoạch .
• Thị trường ngoại hối: Các thông tin thị trường trong nước vẫn nhận diện tự do hóa, hoặc cải thiện khả năng tiếp cận ngoại hối, là rào cản còn lại trên lộ trình MSCI .
• Room sở hữu nước ngoài: Phương pháp của MSCI xem tỷ trọng thị trường bị hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài là yếu tố liên quan trực tiếp đến đánh giá khả năng tiếp cận .
• Thực thi quy định: VietNamNet đưa tin Thông tư 08/2026/TT-BTC sửa đổi các quy định về công bố thông tin, giao dịch và hoạt động công ty chứng khoán, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời siết kỷ luật thanh toán và chuẩn vận hành .

Nhà đầu tư nên hiểu thế nào?

Có ba cột mốc cần tách riêng. Thứ nhất, nâng hạng theo FTSE đã có lịch hiệu lực ngày 21/9/2026 sau quyết định nâng hạng và bước xác nhận sau đó của FTSE Russell . Thứ hai, việc MSCI đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng trong tháng 6/2026 hiện có cơ sở hơn, dựa trên đánh giá được dẫn từ SSI Research, nhưng vẫn chỉ là một khả năng trong quy trình riêng của MSCI . Thứ ba, việc được nâng hạng đầy đủ lên nhóm thị trường mới nổi của MSCI sẽ đòi hỏi MSCI hài lòng với khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam trong thực tế vận hành .

Sự khác biệt này rất quan trọng với kỳ vọng dòng vốn. VCCI lưu ý rằng hoạt động tái cơ cấu danh mục giữa các quỹ thị trường cận biên và thị trường mới nổi có thể triệt tiêu một phần lẫn nhau, qua đó hạn chế dòng vốn vào ngay lập tức từ thay đổi liên quan đến FTSE; dòng vốn ngoại đáng kể hơn có khả năng xuất hiện khi Việt Nam đạt được nâng hạng theo MSCI .

Vì vậy, nâng hạng FTSE đã đưa chứng khoán Việt Nam từ một câu chuyện cải cách kéo dài thành một ứng viên MSCI watchlist có sức nặng hơn. Nhưng MSCI vẫn sẽ làm phần thẩm định của mình. Câu hỏi cho tháng 6/2026 là liệu các cải cách của Việt Nam đã vận hành đủ tốt, đủ rộng và đủ ổn định để nhà đầu tư toàn cầu tiếp cận, giao dịch và mô phỏng thị trường mà không còn vướng đáng kể ở khâu thanh toán, ngoại hối và sở hữu nước ngoài hay chưa .