Việt Nam lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD về tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa vào ngày 29/10/2026, khi năm còn hơn hai tháng. Con số này cho thấy quy mô giao thương và vị trí của Việt Nam trong các chuỗi sản xuất toàn cầu đã lớn đến đâu. Nhưng đằng sau cột mốc kỷ lục là hai điểm cần nhìn kỹ: nhập khẩu đang tăng nhanh hơn xuất khẩu, và phần lớn hoạt động thương mại đến từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
10
15
22
Xuất nhập khẩu tăng mạnh, nhập khẩu tăng nhanh hơn
Theo số liệu của cơ quan hải quan, tổng kim ngạch hàng hóa tính đến ngày 29/10 đạt 1.001,3 tỷ USD. Xuất khẩu đạt 493,64 tỷ USD, tăng 27,2% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 507,66 tỷ USD, tăng 37,6%.
10
15
Như vậy, nhập khẩu cao hơn xuất khẩu khoảng 14,02 tỷ USD. Tốc độ tăng nhập khẩu cũng vượt xuất khẩu 10,4 điểm phần trăm.
10
15 Các thông tin hiện có không xác định một nguyên nhân duy nhất cho mức thâm hụt này. Trong khi đó, Việt Nam đã quay lại thặng dư thương mại trong tháng 9 và tháng 10, giúp thu hẹp mức thâm hụt cộng dồn từ hơn 20 tỷ USD xuống khoảng 14 tỷ USD.
1
Một bài viết dự báo kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả năm 2026 sẽ tăng trên 25%, cao hơn mục tiêu 15–16% của Chính phủ. Đây là dự báo, chưa phải kết quả cả năm.
29
Cơ cấu hàng hóa cho thấy vai trò của một trung tâm sản xuất
Nhóm máy tính, điện tử, điện thoại và máy móc được báo cáo có tổng kim ngạch thương mại 532 tỷ USD tính đến ngày 29/10. Bài viết nguồn mô tả con số này tương đương 54% tổng kim ngạch; tuy nhiên, lấy 532 tỷ chia cho tổng số 1.001,3 tỷ USD thì kết quả vào khoảng 53,1%. Nguồn không giải thích chênh lệch, vì vậy tỷ lệ 54% nên được hiểu là con số xấp xỉ được báo cáo.
2
15
Bức tranh xuất khẩu cũng cho thấy vai trò áp đảo của hàng chế biến, chế tạo: nhóm này chiếm 87,4% tổng xuất khẩu trong 10 tháng đầu năm.
31 Tỷ trọng đó phù hợp với hình ảnh Việt Nam như một cứ điểm sản xuất, lắp ráp và xuất khẩu. Tuy vậy, tổng kim ngạch thương mại bao gồm cả hàng nhập khẩu; bản thân con số này không cho biết bao nhiêu giá trị được tạo ra hoặc giữ lại bởi doanh nghiệp Việt Nam.
2
31
Khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước
Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ghi nhận khoảng 778 tỷ USD kim ngạch thương mại tính đến ngày 29/10, tăng 37% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 223 tỷ USD, tăng 16%. Tính trên tổng kim ngạch, khu vực có vốn nước ngoài chiếm xấp xỉ 78%.
7
22
Một mốc so sánh khác cho thấy doanh nghiệp trong nước chiếm 19,3% kim ngạch xuất khẩu trong chín tháng đầu năm. Đây là tỷ trọng trong xuất khẩu ở giai đoạn sớm hơn, không nên nhầm với tỷ trọng của khu vực này trong tổng xuất nhập khẩu tính đến ngày 29/10.
17
Cơ cấu trên giúp lý giải vì sao cột mốc 1.000 tỷ USD vừa là dấu hiệu hội nhập sâu rộng, vừa đặt ra câu hỏi về năng lực và mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhìn nhận đây là minh chứng cho sức chống chịu của lĩnh vực thương mại, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
13
Vì sao số liệu hải quan và Bộ Công Thương khác nhau?
Bộ Công Thương ước tính tổng kim ngạch hàng hóa từ tháng 1 đến hết tháng 10 đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ; xuất khẩu ước đạt khoảng 499 tỷ USD, tăng 27,4%.
14
23 Trong khi đó, con số 1.001,3 tỷ USD của hải quan là số liệu tính đến ngày 29/10. Một bên là ảnh chụp số liệu tại một ngày cụ thể, bên kia là ước tính cho toàn bộ 10 tháng, nên không thể xem đây là hai số đo hoàn toàn cùng kỳ.
10
14
23
Theo ước tính của Bộ, riêng tháng 10 tổng kim ngạch đạt 122,2 tỷ USD, tăng 47,6% so với cùng kỳ. Việt Nam ước tính thặng dư 6,8 tỷ USD trong tháng này, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp có thặng dư và đưa mức thâm hụt cộng dồn 10 tháng xuống khoảng 12,7 tỷ USD.
5
23 Mức thâm hụt này khác con số khoảng 14 tỷ USD tính từ số liệu hải quan ngày 29/10; cần đặt mỗi số trong đúng mốc thời gian và cơ sở thống kê.
1
10
Cột mốc mới trong một chặng đường dài
Theo các số liệu được công bố, kim ngạch thương mại đạt 100 tỷ USD vào năm 2007, tăng lên 500 tỷ USD năm 2019 và được dự báo vượt 900 tỷ USD trong năm 2025. Riêng giai đoạn 2016–2025, tổng kim ngạch được ghi nhận ở mức 6.120 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng bình quân 11% mỗi năm.
9
19
20 Những mốc này cho thấy đà mở rộng kéo dài, dù các số liệu hiện có không cung cấp chuỗi thống kê đầy đủ cho từng năm.
Trung Quốc và Mỹ được xác định là hai đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Hàng hóa Việt Nam cũng được ghi nhận tăng trưởng tại các thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hàn Quốc và ASEAN. Tuy nhiên, số liệu được cung cấp không nêu giá trị giao thương cụ thể của từng đối tác, cũng không tách riêng kết quả của các hiệp định thương mại tự do, trong đó có những hiệp định liên quan đến Mexico hoặc Hàn Quốc.
27
31
Mốc 1.000 tỷ USD là dấu ấn đáng kể về quy mô và mức độ gắn kết của Việt Nam với thương mại toàn cầu. Nhưng đó là thước đo tổng giá trị hàng hóa qua biên giới, không tự nó chứng minh giá trị nội địa được tạo ra sâu đến đâu. Số liệu về doanh nghiệp FDI, nhập khẩu và tỷ trọng hàng chế biến, chế tạo cho thấy bài toán tiếp theo không chỉ là giao thương nhiều hơn, mà còn là nâng sức cạnh tranh và khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước.