WSJ: Iran lắp ráp lại tên lửa đạn đạo trong các cơ sở ngầm

Theo The Wall Street Journal, các quan chức Mỹ và Trung Đông nắm được thông tin tình báo cho biết Iran đã nối lại việc lắp ráp tên lửa đạn đạo trong các cơ sở ngầm, bằng những linh kiện được tích trữ từ trước. Điều đó cho thấy các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã gây thiệt hại lớn cho nền tảng công nghiệp tên lửa của Iran, nhưng chưa tước bỏ hoàn toàn khả năng triển khai hoặc tái tạo một phần kho tên lửa của Tehran. 1

Iran đang làm gì?

Báo cáo nói Iran lắp ráp cả tên lửa dùng nhiên liệu lỏng lẫn tên lửa dùng nhiên liệu rắn dưới lòng đất. Sự khác biệt này có ý nghĩa về mặt tác chiến: tên lửa nhiên liệu lỏng phải được nạp nhiên liệu sát thời điểm phóng, còn tên lửa nhiên liệu rắn có thể được lưu trữ trong trạng thái sẵn sàng khai hỏa. 1

Hoạt động hiện nay dường như dựa vào các bộ phận đã tích lũy trước các đợt không kích, chứ chưa phải bằng chứng cho thấy Iran đã khôi phục sản xuất hàng loạt ở quy mô đầy đủ. Báo cáo đề cập các cơ sở ngầm, trong đó có thông tin liên quan tới tổ hợp quân sự Khojir. 1

Thiệt hại lớn không đồng nghĩa năng lực đã bị xóa sổ

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hồi tháng 3 rằng hơn hai phần ba năng lực sản xuất tên lửa, máy bay không người lái và tài sản hải quân của Iran đã bị vô hiệu hóa hoặc phá hủy. 9 Thông tin mới của WSJ không phủ nhận mức độ thiệt hại này. Tuy nhiên, nó cho thấy việc đánh trúng nhà máy và các địa điểm đã biết chưa chắc đã loại bỏ hết linh kiện còn sử dụng được, kỹ năng kỹ thuật hay các điểm lắp ráp được che chắn. 1

Cần phân biệt hai việc:

• Phục hồi công nghiệp: khôi phục năng lực sản xuất linh kiện chủ chốt và tên lửa liên tục ở quy mô lớn.
• Lắp ráp từ hàng dự trữ: biến các linh kiện còn sót lại thành vũ khí có thể sử dụng, trong khi năng lực sản xuất rộng hơn vẫn bị hạn chế.

Các thông tin hiện có ủng hộ kết luận thứ hai rõ ràng hơn kết luận thứ nhất. 1

Quy mô phục hồi vẫn là ẩn số

Câu hỏi quan trọng nhất là Iran còn có thể lắp ráp được bao nhiêu tên lửa từ kho linh kiện. Các quan chức được WSJ dẫn lời chưa xác định được lượng tồn kho này chỉ đủ cho vài trăm quả hay có thể kéo dài tới hàng nghìn quả. 1

Khả năng nhập khẩu vật liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu rắn cũng được nêu là một hạn chế. Vì vậy, việc tái khởi động lắp ráp dưới lòng đất không nên được hiểu là Tehran đã phục hồi hoàn toàn sản lượng trước chiến sự hoặc giải quyết xong các vấn đề nguồn cung dài hạn. 1

Vì sao các cơ sở ngầm làm thay đổi đánh giá?

Iran từ lâu đã đầu tư vào các cơ sở tên lửa ngầm nhằm bảo vệ bệ phóng, kho dự trữ và hoạt động liên quan trước các cuộc không kích. 8 Theo WSJ, Tehran đang tìm thêm các địa điểm ngầm, điều có thể khiến việc xác định mục tiêu cũng như đánh giá thiệt hại sau không kích khó khăn hơn. 1

Hạ tầng nằm sâu dưới đất và phân tán không khiến lực lượng tên lửa trở nên bất khả xâm phạm; nhiều cơ sở Iran được cho là đã bị đánh hỏng. Nhưng nó có thể bảo toàn đủ thiết bị, hàng tồn kho và năng lực lắp ráp để khiến nhận định rằng toàn bộ chương trình tên lửa đã bị phá hủy vĩnh viễn trở nên thiếu chắc chắn. 18

Mâu thuẫn với các đánh giá trước đây của Mỹ

Hoạt động lắp ráp được báo cáo tạo ra thế căng thẳng với các tuyên bố trước đó về mức độ thiệt hại. CENTCOM từng nói đã làm suy giảm hoặc xóa bỏ hơn hai phần ba năng lực sản xuất liên quan của Iran. 9 Đánh giá này có thể phản ánh đúng các tổn thất lớn tại những cơ sở đã được xác định, trong khi thông tin tình báo mới cho thấy vẫn tồn tại năng lực ngoài — hoặc bên dưới — những phần dễ thấy nhất của hệ thống công nghiệp đó. 1

Do đó, kết luận thận trọng hơn là: chương trình tên lửa Iran dường như đã bị suy yếu đáng kể, song chưa mất năng lực bổ sung kho vũ khí. 1

Vì sao số tên lửa còn lại vẫn đáng lo?

Khả năng tiếp tục đe dọa lực lượng Mỹ của Iran cho thấy ý nghĩa tác chiến của ngay cả một kho tên lửa đã bị thu hẹp. WSJ đưa tin ba tên lửa Iran đã đánh trúng Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti ở Jordan trong 24 giờ; các thông tin về vụ việc cho biết hai quân nhân Mỹ thiệt mạng và một người khác được xem là mất tích, được cho là đã tử vong. 312

Điều này không chứng minh các tên lửa trong vụ tấn công đó xuất phát từ hoạt động lắp ráp vừa được báo cáo. Nhưng nó cho thấy vì sao khác biệt giữa một ngành công nghiệp tên lửa bị phá hủy và một năng lực bị suy giảm nhưng vẫn vận hành lại có ý nghĩa chiến lược lớn.

Kết luận

Báo cáo của WSJ không cho thấy Iran đã quay về mức sản xuất tên lửa trước chiến sự. Nhưng theo các quan chức am hiểu tình báo, Tehran vẫn có thể lắp ráp một số tên lửa đạn đạo nhiên liệu lỏng và nhiên liệu rắn từ linh kiện dự trữ tại những địa điểm ngầm. 1

Hàm ý đối với các nhà hoạch định chính sách và quân đội trong khu vực là rõ ràng: phá hủy các nhà máy lộ diện có thể làm giảm mạnh sản lượng, nhưng chưa chắc loại bỏ được mối đe dọa tên lửa được xây dựng trên kho dự trữ phân tán, hoạt động lắp ráp có che chắn và hạ tầng ngầm. Quy mô cũng như độ bền vững của quá trình phục hồi của Iran vẫn chưa ngã ngũ. 18