Đại dương đang nóng lên, băng vùng cực thu hẹp và biển dâng nhanh hơn

Báo cáo Tình trạng Đại dương Copernicus lần thứ 10, công bố ngày 30/9/2026, cho thấy đại dương đang tích trữ lượng nhiệt kỷ lục, mực nước biển dâng nhanh hơn và nước biển ngày càng axit hóa. Dựa trên các quan trắc dài hạn ở đại dương toàn cầu và các vùng biển châu Âu, báo cáo ghi nhận những biến đổi ảnh hưởng đến môi trường sống vùng cực, hệ sinh thái biển và các khu vực ven bờ. 18

Những điểm chính trong báo cáo

• Nhiệt lượng đại dương: Năm 2025, hàm lượng nhiệt của đại dương toàn cầu đạt mức cao nhất trong chuỗi dữ liệu bắt đầu từ năm 1993. Đại dương lưu trữ tới 90% lượng nhiệt dư thừa trong hệ thống khí hậu. 5
• Mực nước biển: Tốc độ dâng trung bình của mực nước biển toàn cầu tăng lên 4,2 mm/năm trong giai đoạn 2012–2025, so với 2,6 mm/năm giai đoạn 1993–2011. 45
• Vùng cực: Diện tích băng biển Bắc Cực giảm khoảng 490.000 km² mỗi thập kỷ từ năm 1979 đến 2025. Báo cáo cũng mô tả tình trạng nước vùng cực ấm lên và môi trường sống phụ thuộc vào băng biển bị thu hẹp ở cả hai cực. 16
• Các biển châu Âu: Địa Trung Hải và Biển Đen trải qua những đợt sóng nhiệt biển kỷ lục; một số khu vực biển ở châu Âu nóng hơn mức bình thường trên 4,6°C trong năm 2024. 12
• Hóa học đại dương: Nước biển ngày càng axit hóa, bên cạnh tình trạng ấm lên và mực nước biển dâng. 46

Nhiệt đang tích tụ trong đại dương

Hàm lượng nhiệt đại dương phản ánh lượng nhiệt được lưu trữ không chỉ ở mặt biển mà còn bên dưới. Năm 2025, chỉ số này đạt mức cao nhất trong hồ sơ quan trắc bắt đầu từ năm 1993. Theo Copernicus, đại dương hấp thụ tới 90% lượng nhiệt dư thừa trong hệ thống khí hậu, vì vậy nhiệt độ đại dương là một chỉ dấu quan trọng về biến đổi dài hạn. 5

Báo cáo cũng ghi nhận mực nước biển trung bình toàn cầu đang dâng nhanh hơn. Tốc độ ước tính tăng từ 2,6 mm/năm trong giai đoạn 1993–2011 lên 4,2 mm/năm trong giai đoạn 2012–2025. Đây là mức trung bình của từng giai đoạn, không phải dự báo chính xác về mức thay đổi tại từng đường bờ biển. 45

Băng vùng cực và môi trường sống của động vật biến đổi

Báo cáo ghi nhận mức suy giảm đáng kể của băng biển Bắc Cực: diện tích băng giảm khoảng 490.000 km² mỗi thập kỷ từ năm 1979 đến năm 2025. Một bản tóm tắt riêng về báo cáo cho biết nhiệt độ kết hợp của nước biển bề mặt và băng biển Bắc Cực tăng 4,2°C trong giai đoạn 1982–2024. 16

Những thay đổi này tác động đến các loài phụ thuộc vào băng biển làm môi trường sống. Các bài tường thuật về phát hiện của Copernicus cho biết động vật hoang dã ở cả Bắc Cực lẫn Nam Cực đang mất nơi cư trú, nhưng tài liệu được dẫn ở đây không đưa ra một thước đo chung về mức độ ảnh hưởng giữa các loài hay địa điểm. 6

Sóng nhiệt biển và axit hóa tạo thêm sức ép

Địa Trung Hải và Biển Đen ghi nhận các đợt sóng nhiệt biển kỷ lục. Trong năm 2024, nhiệt độ tại một số khu vực biển ở châu Âu cao hơn mức bình thường trên 4,6°C. Con số này chỉ mô tả điều kiện ở những khu vực cụ thể, không có nghĩa toàn bộ vùng biển châu Âu đều nóng lên ở mức đó. 12

Báo cáo cũng cảnh báo nước biển ngày càng axit hóa. Sóng nhiệt biển và biến đổi hóa học của đại dương là hai sức ép khác nhau; các nguồn được tóm lược ở đây không định lượng tác động cộng hưởng của chúng lên sinh vật biển. Tuy vậy, báo cáo mô tả những biến đổi rộng hơn trong hệ sinh thái biển đi cùng tình trạng ấm lên và axit hóa. 46

Vì sao cần tiếp tục theo dõi đại dương?

Báo cáo Tình trạng Đại dương tổng hợp dữ liệu viễn thám vệ tinh, phép đo trực tiếp trong nước và dữ liệu tái phân tích đại dương để theo dõi tình hình ở đại dương toàn cầu cũng như các vùng biển khu vực châu Âu. Chuỗi quan trắc liên tục giúp phân biệt xu hướng dài hạn với dao động ngắn hạn, đồng thời tạo cơ sở tham chiếu chung để hiểu đại dương đang thay đổi ra sao. 8

Với các cộng đồng ven biển, chi tiết theo từng khu vực cũng quan trọng không kém xu hướng toàn cầu, bởi mực nước biển dâng và xói mòn đặt ra những thách thức khác nhau tùy địa điểm. Một bản tóm tắt báo cáo cho biết khoảng 60% cơ sở hạ tầng ven biển Bắc Cực dễ bị tổn thương trước xói mòn và mực nước biển dâng; ước tính này chỉ áp dụng cho hạ tầng Bắc Cực, không phải mọi khu dân cư ven biển. 1

Thông điệp cốt lõi của báo cáo là những thay đổi ở đại dương có thể đo lường qua nhiệt lượng, mực nước biển, băng và hóa học nước biển. Việc tiếp tục quan trắc là cần thiết để xác định biến đổi đang diễn ra ở đâu và chúng thay đổi theo thời gian thế nào. Bằng chứng cũng nhấn mạnh việc chuẩn bị cần dựa trên điều kiện tại từng địa phương, thay vì cho rằng mọi khu vực đều chịu tác động giống nhau. 845