Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Scientific Reports cho rằng bầu trời trong bức Đêm đầy sao của Vincent van Gogh có nét tương đồng với bầu trời trước bình minh ở Saint-Rémy-de-Provence vào khoảng ngày 22/7/1889. Các nhà nghiên cứu chỉ ra sự sắp xếp của Mặt Trăng lưỡi liềm khuyết, sao Kim và cụm sao Hyades. Đây là một khả năng về bầu trời mà Van Gogh quan sát hoặc dùng làm tư liệu, chứ không phải bằng chứng xác nhận ngày ông hoàn thành bức tranh.
3
30
Vì sao nghiên cứu đề xuất mốc tháng 7?
Lập luận của nhóm nghiên cứu dựa trên ba đặc điểm thiên văn được cho là xuất hiện trong tranh: Mặt Trăng lưỡi liềm, một thiên thể sáng và một nhóm sao. Theo các tóm lược về nghiên cứu, vào khoảng ngày 22/7/1889, Mặt Trăng lưỡi liềm khuyết, sao Kim và cụm Hyades trong chòm Kim Ngưu nằm gần nhau trên bầu trời trước bình minh ở Saint-Rémy.
2
3
30
Nhóm nghiên cứu nhận định nhóm sao ở trung tâm tranh là cụm Hyades hình chữ V thuộc chòm Kim Ngưu, thay vì chòm Bạch Dương như một số diễn giải trước đây. Để kiểm tra sự tương đồng, họ sử dụng phân tích Procrustes — một phương pháp so sánh hình dạng của hai tập hợp điểm sau khi căn chỉnh chúng.
10
32
Mốc tháng 7 đặt lại câu hỏi về cách định niên đại
Cách định niên đại truyền thống thường gắn với một lá thư Van Gogh viết cho em trai Theo vào khoảng ngày 18/6. Tuy nhiên, pha Mặt Trăng vào khoảng thời gian đó được cho là không phù hợp với vầng trăng lưỡi liềm mảnh trong tranh. Cấu hình bầu trời tháng 7 được nhóm nghiên cứu xem là khớp hơn với hình dáng Mặt Trăng và cách sắp xếp các ngôi sao mà họ nhận diện.
20
30
Nhóm nghiên cứu kết hợp phân tích thiên văn với hồ sơ thời tiết lịch sử và thư từ của Van Gogh. Tác giả chính Elijah Jeong-hyun Kim được các bài tường thuật giới thiệu là CEO của SLLAB và nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Trường Nghiên cứu Không gian, Đại học Kyung Hee.
3
6
11
Một giả thuyết về bầu trời, không phải ngày hoàn thành tranh
Mốc 22/7 mà nghiên cứu đề xuất nói về bầu trời có thể được mô tả hoặc dùng làm tham chiếu; tự nó không chứng minh Van Gogh đã vẽ Đêm đầy sao vào chính ngày đó. Việc các thiên thể có vị trí tương đồng có thể củng cố một cách diễn giải về cảnh trời, nhưng không đủ để xác định thời điểm họa sĩ thực hiện bức tranh, hay liệu ông có kết hợp quan sát từ nhiều thời điểm khác nhau hay không.
Đề xuất này cũng chưa khép lại tranh luận về niên đại trong lịch sử nghệ thuật. Nhà vật lý Jose Luis Aragon, người không tham gia nghiên cứu, gọi mốc tháng 7 là một giả thuyết đáng chú ý nhưng chưa phải kết luận chắc chắn.
29
Điểm có thể rút ra thận trọng là: bầu trời ngày 22/7 là một khả năng phù hợp về mặt thiên văn, còn cách nhận diện các ngôi sao là cụm Hyades đem đến một lối đọc mới cho bức tranh. Liệu điều đó có làm thay đổi niên đại thường được chấp nhận của Đêm đầy sao hay không vẫn còn bỏ ngỏ.