Oracle vượt đỉnh khủng hoảng 2008: Làn sóng nợ AI của Big Tech hé lộ nỗi lo nhà đầu tư

Việc tài trợ bằng nợ này đang thử thách giới hạn của nhu cầu nhà đầu tư. Lợi suất trái phiếu trên toàn ngành đang tăng, và thị trường CDS (hoán đổi rủi ro tín dụng) — nơi giá trị danh nghĩa ròng trên các tên tuổi công nghệ lớn đạt mức kỷ lục 12,5 tỷ USD, tăng 500% so với quý 2 năm 2025 — cho thấy các quỹ phòng hộ và nhà đầu tư tổ chức đang tích cực phòng ngừa rủi ro vỡ nợ .

Oracle: Trường hợp cực đoan phơi bày 'sàn' rủi ro

Oracle là tín hiệu rõ ràng nhất của căng thẳng đầu tư cấp tính. Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) kỳ hạn 5 năm của Oracle đã tăng vọt lên mức kỷ lục 203 điểm cơ bản vào ngày 24 tháng 7 năm 2026, đồng nghĩa với việc phải trả 203.000 USD mỗi năm để bảo hiểm cho 10 triệu USD nợ của Oracle . Con số này đã tăng gấp bốn lần so với giữa năm 2025 và vượt qua đỉnh điểm đạt được trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 . Các trái phiếu dài hạn của công ty cũng đang bị bán tháo, đẩy chi phí đi vay lên cao hơn .

Những yếu tố cơ bản thúc đẩy nỗi sợ hãi này thật rõ ràng:

• Tổng nợ 130 tỷ USD vào cuối tháng 5 năm 2026 .
• Dòng tiền tự do âm 23,7 tỷ USD trong năm tài chính 2026, khi chi tiêu vốn tăng vọt 162% so với cùng kỳ năm trước lên 55,7 tỷ USD — vượt quá mức hướng dẫn 50 tỷ USD của chính Oracle . Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh tăng 54% lên 32 tỷ USD nhưng đã bị tiêu tốn hoàn toàn vào chi tiêu cho trung tâm dữ liệu AI .
• S&P đã hạ xếp hạng tín dụng của Oracle xuống BBB- (bậc thấp nhất của trái phiếu đầu tư), và cơ quan xếp hạng này dự báo thâm hụt dòng tiền tự do từ hoạt động kinh doanh sẽ gần như tăng gấp đôi lên khoảng âm 42 tỷ USD trong năm tài chính 2027, với tỷ lệ đòn bẩy tiến vào mức giữa 4 lần — vượt xa mức mà S&P coi là an toàn cho một hồ sơ BBB .
• Oracle có kế hoạch chi 90 tỷ USD trong năm tài chính 2027 và đang huy động 40 tỷ USD thông qua hỗn hợp nợ và vốn chủ sở hữu, bao gồm một đợt bán cổ phiếu liên kết trị giá 20 tỷ USD .
• Cổ phiếu đã lao dốc khoảng 40% trong vòng một tháng, xóa sổ hơn 265 tỷ USD vốn hóa thị trường . Đây là tuần tồi tệ nhất kể từ vụ bong bóng dot-com năm 2001 .

Tình thế tiến thoái lưỡng nan, như các nhà phân tích mô tả, là doanh thu từ AI của Oracle đang tăng trưởng thực sự nhanh chóng — nhưng cách tài trợ cho sự tăng trưởng đó đã tạo ra một "cấu trúc tài chính buộc các nhà đầu tư phải chờ đợi nhiều năm mới thấy được tiền mặt" . Các nhà phân tích dự kiến dòng tiền tự do sẽ vẫn âm sâu cho đến ít nhất năm 2028, và sự phục hồi không được kỳ vọng cho đến năm 2030 .

Mối đe dọa từ mô hình AI Trung Quốc đối với luận điểm đầu tư

Cá cược kinh tế cơ bản đằng sau cuộc xây dựng hạ tầng của các hyperscaler Mỹ — rằng cơ sở hạ tầng khổng lồ, đắt đỏ sẽ kiểm soát được mức giá cao — đang bị phá vỡ bởi các giải pháp thay thế giá rẻ từ Trung Quốc.

• Các mô hình Trung Quốc (DeepSeek, Qwen của Alibaba, Moonshot) hiện chiếm 30% đến 46% khối lượng token API doanh nghiệp trên các nền tảng phát triển Mỹ như OpenRouter, tăng từ chỉ 4,5% vào đầu năm 2025 . Các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc rẻ hơn một cách nhất quán từ 60% đến 90% so với các đối thủ Mỹ .
• Một báo cáo của Tổ chức RAND cho thấy các mô hình Trung Quốc hoạt động với chi phí chỉ bằng khoảng 1/6 so với các đối thủ cạnh tranh Mỹ .
• Chris Wood, người đứng đầu chiến lược vốn chủ sở hữu toàn cầu của Jefferies, cảnh báo rằng hàng trăm tỷ USD chi tiêu cho hạ tầng AI của Mỹ có thể dẫn đến "sự hủy diệt vốn khổng lồ", cho rằng "kịch bản cơ bản dài hạn" là các mô hình mã nguồn mở giá rẻ của Trung Quốc sẽ bào mòn nền kinh tế làm nền tảng cho cơn sốt đầu tư của Mỹ .

Các tờ The Economist, Reuters và Bloomberg đều đã đưa tin riêng rằng áp lực cạnh tranh từ AI giá rẻ của Trung Quốc hiện là mối quan tâm hàng đầu đối với luận điểm đầu tư của Thung lũng Silicon . Nếu giá 'inference' (suy luận) tiếp tục giảm, lợi nhuận từ việc xây dựng trung tâm dữ liệu trị giá hàng nghìn tỷ USD có thể sẽ không bao giờ thành hiện thực ở quy mô mà các nhà đầu tư mong đợi.

Sự tương phản của Apple: Rủi ro thấp hơn nhờ thiết kế

Apple không nằm trong số các công ty phát hành trái phiếu khổng lồ liên quan đến AI — vì một lý do cấu trúc. Chiến lược AI của Apple tập trung vào thiết bị, triển khai các mô hình trên thiết bị (on-device) chạy trên iPhone, iPad và Mac thay vì xây dựng các trung tâm dữ liệu đám mây siêu lớn. Điều này đòi hỏi chi tiêu vốn thấp hơn nhiều, được thanh toán từ dòng tiền hoạt động kinh doanh và không phụ thuộc vào mô hình định giá 'inference' đã bị hàng hóa hóa mà các đối thủ Trung Quốc đang phá vỡ. Cách tiếp cận của Apple mang rủi ro về mặt thực thi nhưng không có cùng rủi ro về bảng cân đối kế toán do nợ nần, khiến nó trở thành một khoản đầu tư vào AI có rủi ro cấu trúc thấp hơn.

Dữ liệu hé lộ điều gì?

Sự gia tăng vọt của phát hành nợ liên quan đến AI và sự bùng nổ đồng thời của các hợp đồng phòng ngừa rủi ro CDS cho thấy thị trường tín dụng đang định giá một xác suất không hề nhỏ rằng lợi nhuận từ chu kỳ cơ sở hạ tầng này sẽ không đạt kỳ vọng — đặc biệt là đối với những người chơi sử dụng đòn bẩy cao nhất như Oracle, và đặc biệt trong một thế giới nơi các mô hình AI giá rẻ của Trung Quốc đã chiếm gần một nửa lưu lượng truy cập của doanh nghiệp. Thị trường trái phiếu và CDS của Oracle đang hoạt động giống như một mối lo ngại về khả năng thanh toán cơ cấu hơn là một sự điều chỉnh tạm thời trong giai đoạn tăng trưởng, với các chỉ số tín dụng sẽ đáng báo động trong bất kỳ lĩnh vực nào không được nâng đỡ bởi sự nhiệt tình với AI.