Hàn Quốc tính rót hơn 100 tỷ USD vào năng lượng Mỹ, nhưng kế hoạch 8 lò phản ứng vẫn là bài toán đàm phán

Thông tin về gói đầu tư năng lượng của Hàn Quốc tại Mỹ có quy mô rất lớn, hướng tới đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI. Tuy nhiên, cần tách bạch giữa các con số đang được báo chí nêu ra và cam kết xây dựng đã hoàn tất: dự án điện khí tại Texas là bước đi đầu tiên rõ nét nhất, còn kế hoạch tối đa 8 lò phản ứng hạt nhân vẫn đang được đàm phán ở cấp cao. 117

Gói đề xuất gồm những gì?

Nhà máy điện khí 22,3 tỷ USD tại Encinal, Texas

Hạng mục cụ thể nhất là nhà máy điện chạy khí đốt công suất 6,3 gigawatt (GW) tại Encinal, bang Texas, với vốn đầu tư được đưa tin vào khoảng 22,3 tỷ USD. Nhà máy được định hướng cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI ở khu vực lân cận và được mô tả là dự án đầu tư đầu tiên của Hàn Quốc trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại song phương. 1719

Theo các nguồn tin Hàn Quốc, công trình có thể triển khai theo hai giai đoạn: trước hết là 1,4 GW tua-bin khí, sau đó là 4,9 GW công suất chu trình hỗn hợp. Cách làm này có thể giúp các bên đánh giá nhu cầu điện thực tế và hiệu quả kinh tế trước khi hoàn thiện toàn bộ dự án. 21

Dù vậy, đây chưa phải là dự án đã được chốt hoàn toàn. Mức đầu tư và các điều khoản dự án xuất phát từ những bản tin dẫn lời quan chức hoặc nguồn tin chính trị; Bộ Công nghiệp Hàn Quốc cho biết đàm phán vẫn chưa kết thúc. 1725

Tối đa 8 lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn

Phần lớn hơn nhưng cũng ít cụ thể hơn là chương trình xây dựng tối đa 8 lò phản ứng hạt nhân lớn tại Mỹ. Báo chí ước tính quy mô phần hạt nhân khoảng 120 tỷ USD. Nếu thực hiện ở mức được nêu, riêng phần này cộng với dự án điện khí Texas sẽ đưa tổng giá trị gói năng lượng lên vượt 100 tỷ USD. 14

Vấn đề công nghiệp cốt lõi là lựa chọn công nghệ. Các cuộc trao đổi đã đề cập tới AP1000 của Westinghouse và APR1400 của Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc (KEPCO). Một số báo Hàn Quốc cho biết ít nhất hai tổ máy APR1400 đang được xem xét; các tổ máy khác có thể kết hợp thiết bị và năng lực xây dựng của Hàn Quốc với công nghệ Westinghouse. Nhưng thiết kế lò, phương thức đầu tư và tổng quy mô vẫn chưa được quyết định. 3615

Khả năng Hàn Quốc mua cổ phần tại Westinghouse cũng đã được đưa tin, song quy mô cổ phần và quyền biểu quyết đi kèm vẫn đang trong quá trình thương lượng. 413

Điều gì đã rõ, điều gì chưa?

Điểm quan trọng là phân biệt giữa khuôn khổ thương mại - đầu tư đã có và những dự án năng lượng cụ thể đang được xem xét trong khuôn khổ đó.

Mỹ và Hàn Quốc đã chính thức hóa biên bản ghi nhớ liên quan đến cam kết đầu tư 350 tỷ USD của Seoul tại Mỹ. Đổi lại, thuế quan của Mỹ với hàng nhập khẩu Hàn Quốc, bao gồm ô tô và phụ tùng, được áp ở mức 15% thay vì 25% như trước đó. 293141

Trong khi đó, các dự án năng lượng là các hạng mục đầu tư tiềm năng thuộc khuôn khổ này. Những thông tin hiện có chưa xác định địa điểm xây lò, cơ cấu sở hữu, đơn vị vận hành, điều khoản tài chính, tiến độ thi công hoặc tỷ lệ cuối cùng giữa công nghệ AP1000 và APR1400. 61526

Các bản tin đầu tháng 9 nói một thỏa thuận hoặc biên bản bổ sung có thể xuất hiện sớm nhất vào ngày 18/9. Đây là mốc thời gian được truyền thông địa phương đưa tin, không phải một cam kết đã hoàn thành. 35

Gói năng lượng liên hệ thế nào với cam kết đầu tư 350 tỷ USD?

Cam kết 350 tỷ USD của Hàn Quốc không phải là một quỹ năng lượng độc lập. Cơ cấu đã thống nhất gồm:

• 200 tỷ USD đầu tư trực tiếp vào các ngành chiến lược của Mỹ;
• 150 tỷ USD cho hợp tác liên quan đến ngành đóng tàu;
• mức trần 20 tỷ USD mỗi năm cho dòng vốn đầu tư bằng tiền mặt, nhằm hạn chế áp lực lên thị trường ngoại hối Hàn Quốc. 293035

Vì vậy, nhà máy Texas và các dự án hạt nhân, nếu được triển khai, nhiều khả năng sẽ chủ yếu dùng phần 200 tỷ USD dành cho đầu tư chiến lược, thay vì tạo ra một nghĩa vụ mới ngoài gói tổng thể. Truyền thông Hàn Quốc mô tả kế hoạch 8 lò phản ứng là một phần của quỹ 200 tỷ USD này. 912

Cam kết mua 100 tỷ USD sản phẩm năng lượng của Mỹ là một nội dung khác: đó là hoạt động mua năng lượng, không phải cấp vốn xây dựng hạ tầng phát điện như nhà máy khí và các lò phản ứng. 3242

Vì sao đàm phán vẫn khó?

Các dự án nằm ở giao điểm của chính sách thương mại, chiến lược công nghiệp và quan hệ đồng minh. Washington muốn đẩy nhanh việc hiện thực hóa cam kết đầu tư; còn Seoul quan tâm đến tiến độ giải ngân, tính khả thi thương mại, phân bổ rủi ro và vai trò thực chất cho doanh nghiệp Hàn Quốc. Reuters cho biết sức ép thuế quan đã khiến Seoul tăng tốc rà soát các dự án tiềm năng tại Mỹ. 238

Với Hàn Quốc, cơ cấu công nghệ lò phản ứng đặc biệt quan trọng vì nó quyết định liệu công nghệ hạt nhân và chuỗi cung ứng của nước này có giữ vai trò đáng kể hay không. Bất đồng được đưa tin xoay quanh AP1000 và APR1400 cho thấy tiêu đề “8 lò phản ứng” chưa đồng nghĩa với một chương trình xây dựng đã được chốt. 67

Hàn Quốc đã thực hiện những bước để kích hoạt gói đầu tư rộng hơn, bao gồm sắc lệnh tổng thống vào tháng 6/2026 về các điều khoản của phần đầu tư trực tiếp 200 tỷ USD. Dù vậy, việc triển khai từng dự án vẫn phụ thuộc vào thỏa thuận thương mại cụ thể và các phê duyệt cần thiết tại Mỹ. 30

Các nguồn hiện có không đủ để kết luận rằng bất kỳ căng thẳng quân sự gần đây nào giữa Mỹ và Hàn Quốc đã trực tiếp làm thay đổi điều khoản hoặc tiến độ của gói năng lượng. Những diễn biến đó có thể tác động đến bối cảnh chính trị chung, nhưng khẳng định quan hệ nhân quả trực tiếp sẽ là suy đoán.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Nhà máy điện khí Encinal là ứng viên hàng đầu để trở thành khoản đầu tư năng lượng đầu tiên dễ nhìn thấy trong khuôn khổ thương mại Mỹ - Hàn. Ngược lại, chương trình 8 lò phản ứng có tham vọng công nghiệp và giá trị lớn hơn nhiều, nhưng hiện vẫn là khung đàm phán chứ chưa phải kế hoạch xây dựng cuối cùng. 171

Các tín hiệu quan trọng tiếp theo sẽ là: liệu có thông báo chính thức hay không; thỏa thuận có nêu rõ công nghệ lò phản ứng và vai trò của doanh nghiệp Hàn Quốc hay không; và bao nhiêu trong hạn mức 200 tỷ USD cho đầu tư chiến lược của Seoul thực sự được cam kết cho các dự án này.